Vì sao Uber cắt 3.300 việc làm khi đặt cược vào robotaxi

Uber dự kiến cắt giảm khoảng 3.300 việc làm vào tháng 9/2026. Đây nên được nhìn nhận là một cuộc đại tu cơ cấu, thay vì một đợt sa thải mà công ty tuyên bố là do AI. Hãng sẽ giảm khoảng 10% lực lượng lao động toàn cầu gồm khoảng 34.000 người, với mục tiêu bớt tầng nấc quản lý, giảm chi phí và độ phức tạp trong phối hợp, đồng thời chuyển nguồn lực sang gọi xe, giao hàng và xe tự hành. 23

Uber đang thay đổi những gì?

Đây là đợt cắt giảm lớn nhất của Uber kể từ các đợt thu hẹp nhân sự thời kỳ đại dịch. CEO Dara Khosrowshahi cho biết giai đoạn tăng trưởng nhanh đã tạo ra quá nhiều tầng quản lý, quá nhiều khâu phối hợp và tình trạng trách nhiệm bị phân mảnh — những cấu trúc không còn phù hợp với quy mô hiện tại. 23

Trọng tâm không phải là cắt giảm đồng loạt, mà là tổ chức lại cách vận hành:

• Uber giảm 20% số nhân viên nằm từ bảy cấp báo cáo trở lên bên dưới CEO Khosrowshahi. 2
• Hãng gần như giảm một nửa số “nhóm siêu nhỏ” — các đơn vị quản lý chỉ có một hoặc hai nhân viên báo cáo trực tiếp. 6
• Một số quản lý dự kiến chuyển sang vai trò chuyên môn không quản lý con người. Điều này cho thấy Uber muốn giảm tầng nấc hơn là xóa bỏ toàn bộ các vị trí quản lý bị tác động. 6
• Công ty sáp nhập các nhóm và tập trung thêm nhân sự tại những trung tâm văn phòng chủ chốt. 311
• Tỷ lệ vị trí làm việc hoàn toàn từ xa dự kiến chỉ còn khoảng 1% lực lượng lao động. Uber vẫn giữ chính sách làm việc tại văn phòng ba ngày mỗi tuần. 2

Tổng thể, các thay đổi này hướng đến việc giảm bớt khâu bàn giao công việc và tình trạng không rõ ai chịu trách nhiệm cuối cùng. Mục tiêu là giúp Uber ra quyết định và triển khai nguồn lực nhanh hơn.

Lý do Uber đưa ra: đơn giản hơn, nhanh hơn và có thêm nguồn lực để tăng trưởng

Khosrowshahi mô tả cuộc cải tổ là cách giúp Uber trở nên “đơn giản hơn và nhanh hơn”, đồng thời tạo thêm năng lực đầu tư cho tương lai. Theo các báo cáo về thông báo nội bộ, chi tiêu sẽ được phân bổ lại cho mảng gọi xe, giao hàng và robotaxi. 35

Cách Uber đóng khung vấn đề là điểm đáng chú ý. Công ty không trình bày đợt cắt giảm chủ yếu như hệ quả của nhu cầu suy yếu hay một tình trạng khẩn cấp về chi phí. Thay vào đó, hãng coi đây là thay đổi mô hình vận hành sau nhiều năm mở rộng: loại bỏ quan liêu để tập trung nhân lực và vốn vào các mảng kinh doanh cốt lõi cùng cơ hội tương lai. 311

Đây không được công bố là đợt sa thải do AI

Thông báo của Uber không quy nguyên nhân cắt giảm việc làm cho việc AI thay thế nhân viên. Lý do được nêu là sự phức tạp trong tổ chức: quá nhiều tầng quản lý, quá nhiều hoạt động phối hợp và quá nhiều nhóm nhỏ phân tán. 23

Thông tin cho rằng Uber đã dùng hết ngân sách AI cả năm chỉ trong bốn tháng không đủ để kết luận AI là nguyên nhân của đợt cắt giảm này. Tuyên bố đó xuất phát từ nội dung do người dùng đăng tải, không phải công bố của Uber; trong khi các nguồn tin đáng tin cậy về đợt cắt giảm tháng 9 xác định lý do là tinh giản quản lý và ưu tiên đầu tư, chứ không phải AI thay thế lao động. 2

AI vẫn có thể ảnh hưởng đến cách một nền tảng công nghệ vận hành và đầu tư theo thời gian. Tuy nhiên, không nên coi đó là lời giải thích đã được xác nhận cho riêng đợt sa thải này.

Robotaxi là bối cảnh chiến lược rõ ràng nhất

Xe tự hành tạo nên bối cảnh cụ thể hơn cho cuộc tái cấu trúc. Tháng 4, các báo cáo cho biết Uber đã cam kết hơn 10 tỷ USD để mua xe tự hành và nắm cổ phần tại các nhà phát triển công nghệ này — một bước đi vượt ra ngoài mô hình nền tảng “nhẹ tài sản” truyền thống của hãng.

Đến tháng 8, Uber cho biết sẽ chi hơn 10 tỷ USD cho robotaxi trong những năm tới. Các cam kết này gồm đầu tư vào đối tác phát triển công nghệ lái xe tự động, hỗ trợ vận hành đội xe và các cam kết về phương tiện. Công ty cũng nói Waymo vẫn là đối tác quan trọng, bất chấp các thông tin về căng thẳng trong liên minh giữa hai bên.

Hàm ý chiến lược khá rõ: khi các mạng lưới robotaxi mở rộng, Uber cần duy trì vai trò nền tảng kết nối hành khách, đội xe và các nhà phát triển xe tự hành. Một tổ chức gọn hơn có thể giúp hãng nhanh hơn trong việc xây dựng và vận hành quan hệ đối tác, hỗ trợ đội xe, vận hành thị trường hai chiều, phát triển sản phẩm và triển khai tại từng địa phương — những năng lực cần thiết cho dịch vụ xe tự hành.

Mối liên hệ này là một suy luận dựa trên việc Uber đồng thời tái cấu trúc và cam kết đầu tư cho xe tự hành; không có bằng chứng cho thấy từng vị trí bị cắt đều được thay trực tiếp bằng đầu tư vào robotaxi. Dù vậy, thông điệp của Uber có liên hệ mục tiêu tăng tốc tổ chức với đầu tư cho một “tương lai tự hành”. 59

Những điều chưa thể kết luận từ đợt cắt giảm

Các báo cáo hiện có cho phép rút ra một số kết luận rõ ràng: Uber cắt khoảng 3.300 việc làm, làm phẳng cơ cấu tổ chức, siết điều kiện làm việc hoàn toàn từ xa và tái phân bổ năng lực cho các mảng kinh doanh cốt lõi cùng xe tự hành. 236

Tuy nhiên, các nguồn này không chứng minh rằng diễn biến giá cổ phiếu kém tích cực, cạnh tranh với những đối thủ cụ thể trong mảng giao hàng hoặc gọi xe, hay thương vụ Delivery Hero được cho là có liên quan trực tiếp đã gây ra đợt cắt giảm tháng 9. Những yếu tố đó có thể tác động đến môi trường kinh doanh chung của Uber, nhưng không được xác định là lý do mà công ty đưa ra cho quyết định này.

Tương tự, cạnh tranh robotaxi từ Waymo và Tesla có thể làm chiến lược xe tự hành của Uber trở nên cấp bách hơn. Song bằng chứng mạnh nhất ở đây là kế hoạch đầu tư của Uber và quan hệ hợp tác vẫn tiếp diễn, dù có bất định, với Waymo — chứ không phải việc một đối thủ cụ thể đã trực tiếp kích hoạt sa thải.

Kết luận

Uber đang dùng đợt cắt giảm 10% nhân sự để thiết kế lại cấu trúc doanh nghiệp: ít tầng nấc hơn, ít nhóm quá nhỏ hơn, hoạt động tập trung hơn và tỷ lệ nhân sự làm việc hoàn toàn từ xa thấp hơn nhiều. Mục tiêu mà công ty nêu ra là tăng tốc độ vận hành và tạo dư địa đầu tư, không phải thay thế lao động bằng AI. 23

Về dài hạn, Uber đang đặt cược rằng một tổ chức tinh gọn hơn sẽ giúp hãng cạnh tranh tốt hơn trong thị trường gọi xe ngày càng bị định hình bởi phương tiện tự hành — trong khi vẫn giữ vai trò về khách hàng, thị trường kết nối cung cầu và vận hành đã làm nên giá trị của mạng lưới tài xế con người trước đây.