Nợ AI của Big Tech có thể đẩy chi phí vay tại khu vực đồng euro lên ra sao

Các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ đang trở thành những bên đi vay đáng chú ý hơn trên thị trường trái phiếu châu Âu, đúng lúc chi phí xây dựng hạ tầng AI tăng mạnh. Dư nợ trái phiếu bằng euro của họ hiện vẫn nhỏ so với toàn thị trường. Tuy nhiên, rủi ro nằm ở chỗ một nhóm ít công ty có mô hình đầu tư tương tự, xếp hạng tín nhiệm cao và nhu cầu vốn lớn có thể nhanh chóng trở thành các nhà phát hành thường xuyên, từ đó tác động đến giá vốn và khả năng tiếp cận tín dụng của những bên đi vay khác. 1

Vì sao làn sóng đầu tư AI đưa Big Tech đến thị trường trái phiếu euro?

Theo phân tích của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft và Oracle dự kiến cần tổng cộng hơn 1.000 tỷ USD chi tiêu vốn đến năm 2028. Khoản đầu tư này gắn với hạ tầng AI, gồm trung tâm dữ liệu và hệ thống năng lượng cần thiết để vận hành chúng. 1

Các doanh nghiệp này ngày càng dùng trái phiếu định danh bằng euro trong cơ cấu huy động vốn. Hiện họ có khoảng 40 tỷ euro trái phiếu loại này đang lưu hành, chiếm nhỉnh hơn 1% các chỉ số chuẩn của trái phiếu doanh nghiệp bằng euro và gần 10% tổng lượng phát hành mới của các công ty phi tài chính. Tỷ trọng của họ trong phát hành “reverse Yankee” bằng euro — tức doanh nghiệp ngoài khu vực đồng euro phát hành nợ bằng euro — gần như tăng gấp đôi từ năm 2025 đến 2026. 1

Sự tương phản này rất đáng chú ý: lượng nợ đang lưu hành chưa lớn, nhưng dòng phát hành mới đã đủ đáng kể để ảnh hưởng đến một phân khúc thị trường.

1. Nguồn cung trái phiếu tăng có thể làm chi phí vay cao hơn

Thị trường phải hấp thụ mọi đợt phát hành nợ mới. Nếu các hãng công nghệ được xếp hạng tín nhiệm cao liên tục tung ra những thương vụ lớn, nhà đầu tư có thể yêu cầu lợi suất cao hơn để nắm giữ thêm rủi ro tín dụng và rủi ro kỳ hạn.

Áp lực đó có thể không chỉ dừng ở các doanh nghiệp công nghệ. Những công ty cần huy động vốn cùng thời điểm có thể phải trả lãi suất cao hơn hoặc chấp nhận điều khoản kém thuận lợi hơn. Reuters, khi đưa tin về phân tích của ECB, cho biết tác động có thể lan tới cả chính phủ khi mặt bằng định giá trên thị trường rộng hơn thay đổi. 2

Điều này không có nghĩa mọi chính phủ trong khu vực đồng euro cạnh tranh trực tiếp với Big Tech để tìm cùng một người mua trái phiếu. Vấn đề là lợi suất doanh nghiệp tăng kéo dài có thể thay đổi mức lợi nhuận mà nhà đầu tư đòi hỏi và điều kiện huy động vốn nói chung.

2. Doanh nghiệp khác có thể bị chèn ép trong các “cửa sổ” phát hành

Những người đi vay lớn, quen thuộc với nhà đầu tư và có xếp hạng đầu tư thường thu hút nhu cầu mạnh. Nếu các công ty vận hành hạ tầng đám mây quy mô cực lớn, hay “hyperscaler”, tiếp tục chiếm tỷ trọng đáng kể trong lịch phát hành mới, các doanh nghiệp công nghiệp, tiện ích, tài chính và công ty nhỏ hơn tại châu Âu có thể gặp ít cơ hội huy động vốn thuận lợi hơn.

Họ có thể phải dời thời điểm phát hành, chấp nhận lãi suất cao hơn, thay đổi kỳ hạn hoặc giảm quy mô thương vụ. Đó là ý nghĩa thực tế của hiện tượng “chèn ép”: không nhất thiết là không vay được tiền, mà là phải vay với điều kiện tệ hơn hoặc ít linh hoạt hơn. 12

3. Các quỹ bám chỉ số có thể làm rủi ro tập trung tăng lên

ECB cho biết trái phiếu của các hyperscaler hiện chiếm nhỉnh hơn 1% trong các chỉ số chuẩn của trái phiếu doanh nghiệp bằng euro. 1 Nếu dư nợ của nhóm này tiếp tục tăng, tỷ trọng của họ trong chỉ số cũng có thể tăng theo.

Điều đó đặc biệt quan trọng với các quỹ thụ động và ETF được thiết kế để bám sát chỉ số. Khi tỷ trọng thay đổi, các quỹ này có thể phải mua thêm trái phiếu của Big Tech để theo kịp chỉ số, bất kể chênh lệch lợi suất so với rủi ro có còn hấp dẫn hay không. Hệ quả là danh mục có thể tập trung hơn vào một nhóm nhỏ công ty công nghệ Mỹ, đồng thời giảm không gian cho các tổ chức phát hành khác.

4. Tốc độ vay nhanh có thể thử thách sức hấp thụ vốn và thanh khoản

Khoảng 40 tỷ euro dư nợ là mức có thể quản lý trong điều kiện thị trường bình thường. Câu hỏi lớn hơn là nhà đầu tư có thể hấp thụ một chuỗi thương vụ lớn với tốc độ nhanh hơn đến mức nào, khi cùng các công ty này theo đuổi hơn 1.000 tỷ USD chi tiêu vốn đến năm 2028. 1

Một thị trường hấp thụ phát hành thuận lợi lúc bình lặng có thể trở nên mong manh khi khẩu vị rủi ro suy giảm. Nếu nhiều doanh nghiệp cùng nhóm cần vay hoặc nhà đầu tư đồng thời muốn giảm mức độ tiếp xúc, thanh khoản trên thị trường thứ cấp có thể bị thử thách. Khi năng lực bảng cân đối của các tổ chức trung gian và nhu cầu mua bị hạn chế, các giao dịch lớn có thể khó thực hiện mà không khiến giá biến động mạnh.

5. Xếp hạng tín nhiệm cao không xóa hết rủi ro từ cuộc đua AI

Các hyperscaler nhìn chung bước vào giai đoạn này với nền tảng tín nhiệm mạnh. Nhưng định giá trái phiếu và xếp hạng tín nhiệm cuối cùng vẫn phụ thuộc vào các giả định về dòng tiền tương lai, chi tiêu vốn và đòn bẩy tài chính.

Rủi ro tín dụng có thể đang được định giá thấp nếu doanh thu từ AI đến chậm hơn kỳ vọng, đầu tư hạ tầng duy trì ở mức cao lâu hơn, hoặc cạnh tranh làm suy yếu biên lợi nhuận. Trong kịch bản đó, nợ có thể tăng nhanh hơn lợi nhuận và dòng tiền so với dự tính hiện nay của thị trường. Chênh lệch lợi suất có thể nới rộng, giá trái phiếu giảm và xếp hạng tín nhiệm chịu áp lực. ECB đã lưu ý khả năng đòn bẩy gia tăng cùng các rủi ro đầu tư chung sẽ làm mức độ dễ tổn thương cao hơn. 12

6. Nhiều tên tuổi khác nhau vẫn có thể cùng chịu một cú sốc

Nắm giữ trái phiếu của Alphabet, Amazon, Microsoft và các hyperscaler khác có vẻ đa dạng hóa theo từng tổ chức phát hành. Nhưng kế hoạch đầu tư AI của họ cùng phụ thuộc vào nhiều yếu tố: nhu cầu dịch vụ AI, tiến độ xây trung tâm dữ liệu, chi phí năng lượng, quy định và chu kỳ công nghệ.

Nếu một giả định chung thay đổi — chẳng hạn lợi nhuận kỳ vọng từ hạ tầng AI không đạt như dự kiến — nhiều doanh nghiệp có thể bị đánh giá lại cùng lúc. Đây là trọng tâm của mối lo: từng công ty riêng lẻ có thể là bên đi vay mạnh, nhưng cả nhóm vẫn tạo ra rủi ro tập trung cho thị trường nếu vay lớn trong cùng một giai đoạn. 1

Điều cần lưu ý: rủi ro dễ tổn thương, không phải dự báo khủng hoảng

Các bằng chứng hiện có không đồng nghĩa việc Big Tech đi vay sẽ gây ra khủng hoảng trên thị trường trái phiếu khu vực đồng euro. Chất lượng tín dụng hiện tại của các công ty này và tỷ trọng vẫn hạn chế của họ trong tổng dư nợ thị trường là những yếu tố giảm thiểu đáng kể. 1

Tuy vậy, xu hướng này đáng được theo dõi. Một nhóm nhỏ doanh nghiệp Mỹ đã chiếm gần một phần mười lượng phát hành mới của trái phiếu doanh nghiệp bằng euro, trong khi chi tiêu vốn AI dự kiến vượt 1.000 tỷ USD đến năm 2028. Nếu tốc độ vay tăng nhanh, tác động có thể vượt ra ngoài lĩnh vực công nghệ: chi phí vốn cao hơn, điều kiện phát hành khó hơn cho doanh nghiệp châu Âu và một thị trường trái phiếu doanh nghiệp tập trung hơn. 12