Ngành ô tô Mỹ muốn luật hóa lệnh cấm xe Trung Quốc: Vì sao họ nói không thể chờ?

Các hãng ô tô đang đề nghị Quốc hội Mỹ ban hành lệnh cấm vĩnh viễn bằng luật đối với xe kết nối của Trung Quốc, cũng như phần mềm và phần cứng liên quan của Trung Quốc, trước khi kết thúc năm. Mục tiêu là không để các hạn chế hiện nay—vốn chủ yếu dựa trên quy định của nhánh hành pháp—có thể bị một chính quyền tương lai đảo ngược. 4

Vì sao ngành ô tô Mỹ nói việc này cấp bách?

Theo Alliance for Automotive Innovation, hiệp hội thương mại đại diện cho các nhà sản xuất ô tô lớn tại Mỹ, các hãng Trung Quốc đang đưa ra thị trường toàn cầu những mẫu xe được trợ cấp mạnh. Nhóm này lo ngại các doanh nghiệp Trung Quốc có thể dần tạo chỗ đứng tại Mỹ qua xe, linh kiện hoặc công nghệ, kể cả khi việc nhập khẩu xe nguyên chiếc bị hạn chế. 4

Lập luận an ninh quốc gia tập trung vào bản chất của xe kết nối: những phương tiện dùng phần mềm, hệ thống dữ liệu, kết nối không dây và phần cứng điện tử để trao đổi thông tin. Nhà chức trách và ngành ô tô Mỹ lo ngại các thành phần này có thể thu thập dữ liệu nhạy cảm hoặc tạo ra nguy cơ truy cập từ xa.

Quy định được ban hành dưới thời Tổng thống Joe Biden đã cấm phần mềm kết nối của Trung Quốc trên xe đời 2027, và cấm phần cứng liên quan từ năm mẫu xe 2030. Các quy định này vẫn được duy trì dưới chính quyền Trump. 8

Ngành ô tô hiện muốn Quốc hội đưa các biện pháp đó vào luật, đồng thời mở rộng phạm vi sang việc nhập khẩu, bán, sản xuất và vận hành xe kết nối có liên hệ với Trung Quốc hoặc các nước bị Mỹ xem là đối thủ nước ngoài. 2

Ai ủng hộ đề nghị này?

Kiến nghị được đưa ra thông qua Alliance for Automotive Innovation, tổ chức đại diện cho nhiều hãng lớn, gồm General Motors, Ford, Toyota, Volkswagen, Hyundai, Honda và Stellantis. 6

Trong thư gửi lãnh đạo lưỡng đảng tại Hạ viện và Thượng viện, lãnh đạo liên minh kêu gọi cấm lâu dài xe kết nối Trung Quốc cùng phần mềm và phần cứng liên quan trước khi kỳ lập pháp hiện tại kết thúc. 46

Dự luật tại Thượng viện Mỹ quy định những gì?

Ủy ban Thương mại Thượng viện Mỹ đã thông qua một dự luật lưỡng đảng gắn với Connected Vehicle Security Act. Dự luật do Thượng nghị sĩ Bernie Moreno, đảng Cộng hòa bang Ohio, và Thượng nghị sĩ Elissa Slotkin, đảng Dân chủ bang Michigan, đề xuất nhằm siết chặt các hạn chế hiện hành của chính quyền. 7

Theo nội dung được công bố, dự luật sẽ:

• Cấm nhập khẩu, sản xuất, bán, bán lại và vận hành tại Mỹ các xe kết nối, phần mềm và phần cứng có liên hệ với Trung Quốc hoặc các đối thủ nước ngoài khác, kể cả qua liên doanh hay pháp nhân do họ kiểm soát. 2
• Cấm xe kết nối của các hãng Trung Quốc như BYD, Chery và SAIC Motor tiếp cận thị trường Mỹ, đồng thời cấm phần mềm kết nối và hệ thống dữ liệu do Trung Quốc phát triển. 2
• Hạn chế xe có xuất xứ hoặc được thiết kế tại một quốc gia nằm trong danh sách “đối thủ nước ngoài” theo định nghĩa của dự luật; phạm vi cũng có thể bao gồm xe từ liên doanh hoặc nhà sản xuất thuộc diện kiểm soát. 13

Điểm gây tranh cãi: ngưỡng sở hữu 15%

Một điều khoản đáng chú ý sẽ cấm bán xe tại Mỹ đối với các hãng có hơn 15% sở hữu từ các thực thể Trung Quốc. 10

Ngưỡng này bị xem là rất rộng. Reuters cho biết Mercedes-Benz có thể bị tác động vì các nhà đầu tư Trung Quốc nắm gần 20% cổ phần của hãng. 10 Vì vậy, vẫn chưa rõ Quốc hội có sửa điều khoản này hoặc đưa ra ngoại lệ hay không; phạm vi cuối cùng của luật, nếu được thông qua, hiện chưa thể khẳng định.

Trường hợp Polestar cho thấy các quy định về công nghệ xe kết nối có thể tác động đến cả thương hiệu không mang nhãn Trung Quốc. Polestar, hãng xe Thụy Điển do Geely của Trung Quốc sở hữu đa số, đã bị buộc rời thị trường Mỹ trong đợt siết quản lý riêng của liên bang. 5

Phản ứng từ Trung Quốc

Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington phản đối động thái này. Phía Trung Quốc cho biết nước này đã gỡ bỏ các hạn chế tiếp cận thị trường đối với đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực sản xuất và vẫn mở cửa để các hãng ô tô quốc tế tham gia thị trường lớn của họ. 4