Đoàn CEO Trung Quốc tháp tùng ông Tập tới Washington: Tín hiệu kinh tế lớn, nhưng khó tạo bước ngoặt

Thông tin Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình chuẩn bị dẫn theo một đoàn lãnh đạo doanh nghiệp lớn tới Washington là một động thái ngoại giao kinh tế đáng chú ý, nhưng hiện vẫn chỉ là kế hoạch được các nguồn tin tiết lộ. Reuters dẫn hai nguồn tin cho biết đoàn đang được chuẩn bị, song chưa xác định các công ty hay lãnh đạo sẽ tham dự. Một quan chức Nhà Trắng nói chính quyền không “theo dõi” một đoàn CEO Trung Quốc như vậy. 15

Nếu diễn ra, ý nghĩa chính của đoàn này không nằm ở chỗ nó tự động bảo đảm các hợp đồng đầu tư hay thương mại. Điều đáng chú ý hơn là Bắc Kinh sẽ công khai gắn tiếp xúc cấp cao với sự hiện diện của giới kinh doanh, trong lúc đầu tư Trung Quốc bị Mỹ nhìn nhận thận trọng và quan hệ giữa Bắc Kinh với khu vực doanh nghiệp tư nhân cũng gặp nhiều sức ép. 1

Những gì đã biết về chuyến thăm ngày 24/9

Tổng thống Donald Trump cho biết ông sẽ đón ông Tập tại Nhà Trắng, gồm cả quốc yến, vào ngày 24/9. Các thông tin về đoàn CEO tiềm năng mô tả đây là một phái đoàn có quy mô bất thường, nhưng chưa cho biết ai sẽ đi cùng hoặc liệu có giao dịch cụ thể nào được công bố hay không. 51

Điểm chưa rõ này rất quan trọng. Một đoàn doanh nghiệp có thể mở đường cho các cuộc gặp, cam kết thương mại hoặc đơn hàng, nhưng bản thân việc đi cùng nguyên thủ không phải là một thỏa thuận. Những thông tin hiện có cho thấy đây nên được hiểu là tín hiệu về mong muốn duy trì quan hệ thương mại và đầu tư, chứ chưa phải bằng chứng rằng hai chính phủ đã giải quyết các bất đồng lớn. 1

Vì sao đoàn CEO sẽ là điều khác thường với ông Tập

Lần gần nhất ông Tập đưa một nhóm doanh nghiệp quy mô đáng kể sang Mỹ là năm 2015. Đoàn khi đó có nhà sáng lập Alibaba Jack Ma, nhà sáng lập Tencent Pony Ma, lãnh đạo các ngân hàng Trung Quốc và đại diện doanh nghiệp nhà nước. Trong chuyến đi, Trung Quốc ký một thỏa thuận được đưa tin trị giá 38 tỷ USD cho 300 máy bay Boeing. 1

Sự đối lập đó khiến kế hoạch năm 2026 trở nên đáng chú ý. Reuters nhận định đây là việc không thường thấy, xét tiền lệ gần đây hạn chế về việc ông Tập đi cùng một đoàn doanh nghiệp lớn, thái độ hoài nghi của Mỹ đối với đầu tư Trung Quốc và quan hệ khó khăn giữa Bắc Kinh với khu vực tư nhân. 1

Một đoàn nổi bật có thể phục vụ hai mục tiêu:

• Phát tín hiệu ủng hộ hợp tác thương mại. Sự hiện diện của lãnh đạo doanh nghiệp sẽ cho thấy Bắc Kinh sẵn sàng đặt thương mại và đầu tư xuyên biên giới vào chương trình nghị sự.
• Hướng sự chú ý vào các cơ hội cụ thể. Trong môi trường đầu tư Mỹ nhạy cảm về chính trị, doanh nghiệp có thể thực tế hơn khi thúc đẩy từng thương vụ mua bán hay quan hệ đối tác, thay vì cam kết mở rộng dòng vốn trên diện rộng.

Tuy nhiên, điều này không xóa bỏ những quan ngại của Mỹ về an ninh quốc gia và quy định. Nó chỉ tạo cho Bắc Kinh một cách để thể hiện thiện chí tiếp xúc mà không cần coi chuyến thăm là sự nhượng bộ trong các vấn đề chiến lược gây tranh cãi nhất.

Tiền lệ năm 2015 và giới hạn của “ngoại giao CEO”

Chuyến đi năm 2015 là điểm so sánh hữu ích vì khi đó ngoại giao nguyên thủ, sự hiện diện rõ nét của doanh nghiệp và một thỏa thuận máy bay lớn cùng xuất hiện. 1 Nhưng tiền lệ này cũng cho thấy không nên đánh đồng thông báo thương mại với đột phá chính sách bền vững: các hợp đồng có thể lớn trong khi bất đồng kinh tế và địa chính trị rộng hơn vẫn chưa được giải quyết.

Ông Trump cũng đã sử dụng cách tiếp cận tương tự theo chiều ngược lại. Trong chuyến thăm Trung Quốc vào tháng 5/2026, hơn một chục lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ đi cùng ông, gồm Jensen Huang của Nvidia, Tim Cook của Apple, Elon Musk của Tesla và SpaceX, cùng Larry Fink của BlackRock.

Chuyến đi đó nêu bật cả sức hấp dẫn lẫn giới hạn của các đoàn CEO. Ông Trump rời Bắc Kinh mà không đạt đột phá thương mại lớn; thông báo Trung Quốc mua 200 máy bay Boeing cũng thấp hơn kỳ vọng được nêu trước cuộc gặp. Bài học cho hội nghị thượng đỉnh tại Washington khá rõ: CEO có thể tăng sức nặng thương mại và yếu tố trình diễn chính trị, nhưng những tranh chấp chính sách khó nhất vẫn cần thỏa hiệp ở cấp chính phủ.

Vì sao kỳ vọng cho tháng 9 vẫn khiêm tốn

Chương trình nghị sự có thể tạo ra một số tiến triển hạn chế, nhưng các thông tin hiện có cho thấy đây sẽ là đàm phán khó khăn hơn là một cuộc tái thiết lập toàn diện quan hệ kinh tế.

Hàng hóa “không nhạy cảm” vẫn là điểm nghẽn

Washington và Bắc Kinh vẫn bất đồng về các loại hàng nào có thể được xếp là “không nhạy cảm” trong khuôn khổ Hội đồng Thương mại hoặc cơ chế thương mại có quản lý. Khoảng 10 nhóm sản phẩm được cho là đang được thảo luận, và danh sách này có thể thay đổi khi gần đến hội nghị. 13

Các cuộc trao đổi trước đây từng tính tới việc hai bên giảm thuế tương hỗ với khoảng 30 tỷ USD hàng hóa của mỗi bên, với điều kiện các mặt hàng đó không vượt qua các lằn ranh an ninh quốc gia. Đây mới là ý tưởng đàm phán, chưa phải thỏa thuận đã hoàn tất. 14

Nông nghiệp và rào cản phi thuế quan là những điểm cần theo dõi nhất

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết hai nước dự kiến sẽ đưa ra một số thông báo về nông nghiệp và rào cản phi thuế quan trong chuyến thăm Washington của ông Tập. 12 Đây có vẻ là những lĩnh vực khả dĩ hơn để đạt kết quả giới hạn so với một thỏa thuận đầu tư quy mô lớn.

Mỹ và Trung Quốc cũng có thể thúc đẩy các dàn xếp thương mại nông sản liên quan đến ngũ cốc và thịt. Tuy nhiên, một báo cáo hồi tháng 5 cho biết giới theo dõi thị trường không kỳ vọng Trung Quốc sẽ mua thêm lượng lớn đậu tương ngoài phần đã được thống nhất trong thỏa thuận trước đó. 15

Cần theo dõi điều gì

Cách đánh giá hữu ích nhất về hội nghị là tách bạch biểu tượng với cam kết có thể thực thi:

1. Ai tham gia đoàn của ông Tập. Danh sách tên tuổi và ngành nghề sẽ cho biết chuyến đi tập trung vào công nghệ, tài chính, sản xuất, doanh nghiệp nhà nước, hàng tiêu dùng hay một thông điệp thương mại bao quát hơn.
2. Các thông báo có chi tiết vận hành hay không. Đơn hàng cụ thể, kế hoạch đầu tư, giấy phép, biểu thuế hoặc mốc thực hiện có giá trị hơn những tuyên bố chung chung về thiện chí.
3. Tiến triển trong khuôn khổ hàng hóa “không nhạy cảm”. Thỏa thuận về nhóm hàng và cách áp thuế sẽ là bước tiến hữu hình, dù còn giới hạn. 1314
4. Biện pháp về nông nghiệp hoặc rào cản phi thuế quan. Đây là các lĩnh vực mà quan chức Mỹ đã trực tiếp nêu khả năng có thông báo. 12

Đoàn CEO được đưa tin có ý nghĩa vì nó sẽ biến hợp tác thương mại thành một phần dễ thấy trong ngoại giao của ông Tập tại Washington. Song không nên thổi phồng tầm quan trọng của nó: đoàn chưa được xác nhận công khai, thành phần chưa rõ, còn chương trình thương mại vẫn bị giới hạn bởi các câu hỏi chưa giải quyết về giám sát đầu tư, giảm thuế và ranh giới an ninh quốc gia. 1513