Australia đề xuất quyền chọn bảng tin không do thuật toán gợi ý

Người dùng sẽ có quyền chọn gì?

Sáng kiến “My Feed, My Way” của Australia không nhằm cấm các thuật toán gợi ý nội dung. Thay vào đó, đây là đề xuất trao cho người dùng quyền quyết định cách bảng tin mặc định của mình được tạo ra: dùng nội dung cá nhân hóa do thuật toán đề xuất, hoặc tắt các đề xuất đó.917

Theo dự thảo, các nền tảng mạng xã hội phải thông báo cho cả người dùng mới lẫn người dùng hiện có, đồng thời yêu cầu họ chọn tùy chọn cho bảng tin mặc định. Người dùng có thể đồng ý nhận nội dung cá nhân hóa do thuật toán gợi ý, hoặc từ chối nhận loại đề xuất này.715

Nếu chọn không dùng gợi ý thuật toán, bảng tin được mô tả là sẽ chỉ hiển thị nội dung từ các tài khoản, nhà sáng tạo, cá nhân và nhóm mà người dùng đã chủ động theo dõi. Điều đó làm giảm vai trò của các đề xuất dựa trên nhân khẩu học, sở thích hoặc hoạt động trước đó — gồm cả bài đăng từ những tài khoản người dùng không theo dõi.19

Nói ngắn gọn, trọng tâm của đề xuất là quyền kiểm soát của người dùng đối với cách xếp hạng bảng tin, chứ không phải mệnh lệnh của chính phủ nhằm gỡ bỏ một nhóm nội dung hay quan điểm cụ thể.

“Nghĩa vụ chăm sóc kỹ thuật số” rộng hơn nhiều so với bảng tin

“My Feed, My Way” chỉ là một phần của khung Digital Duty of Care (Nghĩa vụ chăm sóc kỹ thuật số) được đề xuất. Chính phủ Australia cho biết khuôn khổ này sẽ được lập pháp hóa theo Đạo luật An toàn Trực tuyến 2021 (Online Safety Act 2021). Mục tiêu được nêu ra là yêu cầu các dịch vụ trực tuyến thực hiện những bước hợp lý để ngăn ngừa các tác hại trực tuyến có thể lường trước.17

Mô hình dự kiến buộc các dịch vụ chịu điều chỉnh phải duy trì hệ thống và quy trình hiệu quả nhằm tạo môi trường trực tuyến an toàn, trong phạm vi hợp lý có thể thực hiện. Tài liệu chính sách và phân tích pháp lý cho thấy nghĩa vụ sẽ tập trung vào việc phòng ngừa, giám sát và xử lý nội dung bất hợp pháp hoặc có hại; đồng thời bảo đảm an toàn cho các tính năng như hệ thống AI, hệ thống gợi ý nội dung bằng thuật toán và tài khoản bot.

Đây là sự dịch chuyển về trách nhiệm: thay vì phần lớn gánh nặng tự quản lý việc tiếp xúc với nội dung xấu thuộc về người dùng, nền tảng sẽ phải chủ động nhận diện rủi ro, giảm thiểu rủi ro và duy trì biện pháp an toàn. Các mục tiêu được đưa tin gồm giảm mức độ người dùng tiếp xúc với nội dung độc hại và hạn chế việc hệ thống đề xuất khuếch đại tài liệu nguy hiểm hoặc gây chia rẽ.110

Vì sao Australia nhắm vào hệ thống gợi ý?

Chính phủ Australia trình bày cải cách này như bước tiếp theo sau các hạn chế mạng xã hội đối với người dưới 16 tuổi, với mục tiêu giúp người dân kiểm soát trải nghiệm trực tuyến tốt hơn.715

Hệ thống đề xuất có thể đưa vào bảng tin nội dung ngoài mạng lưới người dùng đã chọn theo dõi, rồi tiếp tục phân phối nội dung tương tự dựa trên dự đoán về mức độ tương tác. Dự thảo không cấm mô hình này, mà yêu cầu nền tảng mở ra một lựa chọn để người dùng rời khỏi nó.

Hiệu quả thực tế trong việc giảm hành vi sử dụng cưỡng bức hoặc giảm tiếp xúc với nội dung gây hại vẫn tùy thuộc thiết kế cuối cùng: lựa chọn có được đặt đủ rõ ràng hay không, có được duy trì ổn định không, và một bảng tin “không cá nhân hóa” trên thực tế sẽ bao gồm những gì.

Có phải Australia sao chép Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số của EU?

Ở cấp độ nguyên tắc, hướng đi của Australia có điểm tương đồng với Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số của Liên minh châu Âu (Digital Services Act, DSA): cùng chú trọng vào hệ thống của nền tảng, rủi ro có thể dự báo và biện pháp giảm thiểu, thay vì chỉ xử lý từng bài đăng riêng lẻ. Trước đó, chính phủ Australia từng mô tả định hướng nghĩa vụ chăm sóc của mình là phù hợp với các cách tiếp cận tại Vương quốc Anh và Liên minh châu Âu.

Tuy nhiên, không nên gọi đây là bản sao của DSA. Các tài liệu hiện có không chứng minh sự tương đương từng điều khoản. Đề xuất của Australia sẽ vận hành trong khuôn khổ riêng của Đạo luật An toàn Trực tuyến 2021; yếu tố nổi bật nhất đối với người dùng là quyền chọn không nhận các đề xuất cá nhân hóa.17

Thực thi, cơ quan giám sát và mức phạt

Nghĩa vụ chăm sóc kỹ thuật số được đề xuất trong hệ thống an toàn trực tuyến của Australia, nơi Ủy viên eSafety là cơ quan quản lý liên quan. Đây là cơ quan chuyên trách về an toàn trực tuyến của nước này.

Các báo cáo về dự thảo cho biết nền tảng sẽ phải lập hồ sơ về các biện pháp giảm tác hại và có thể bị phạt tới 109,2 triệu đô la Australia nếu không tuân thủ.8

Dù vậy, đây vẫn là dự thảo, nên cấu trúc thực thi và mức phạt cuối cùng còn phụ thuộc quá trình tham vấn và xem xét tại Quốc hội. Điều có thể khẳng định là việc không tuân thủ được dự kiến sẽ chịu hậu quả tài chính đáng kể; các chi tiết được báo chí nêu chưa nên được xem là luật đã có hiệu lực.11

Một nhóm cải cách riêng đã tăng cường việc thực thi quy định mạng xã hội đối với người dưới 16 tuổi. Theo các biện pháp đó, eSafety có thể buộc doanh nghiệp cung cấp bằng chứng về các bước tuân thủ và mức phạt tối đa cho vi phạm chế độ giới hạn độ tuổi này đã tăng lên 99 triệu đô la Australia. Những quyền hạn và mức phạt này không nên mặc nhiên được coi là giống với quy định cuối cùng về Nghĩa vụ chăm sóc kỹ thuật số.

Lo ngại về tự do ngôn luận và kiểm duyệt

Riêng lựa chọn tắt bảng tin thuật toán ít mang tính kiểm duyệt trực tiếp hơn một lệnh cấm nội dung: người dùng tự chọn không nhận gợi ý cá nhân hóa, thay vì chính phủ yêu cầu nền tảng chặn một nhóm phát ngôn.

Nhưng nghĩa vụ chăm sóc ở phạm vi rộng hơn đặt ra câu hỏi khó hơn. Một yêu cầu pháp lý về ngăn ngừa tác hại “có thể lường trước” có thể khiến nền tảng có động cơ gỡ hoặc hạ mức phân phối cả những nội dung hợp pháp nhưng gây tranh cãi, nhằm giảm rủi ro pháp lý.

Tác động cuối cùng sẽ phụ thuộc vào cách định nghĩa “tác hại”, hướng dẫn của eSafety, yêu cầu minh bạch và cơ chế rà soát, cũng như biện pháp bảo vệ phát ngôn chính trị, báo chí và tiếng nói của các nhóm thiểu số. Các tài liệu hiện có chưa đủ để đánh giá dứt khoát những hàng rào bảo vệ đó.

Tình trạng và lộ trình

Dự thảo luật về Nghĩa vụ chăm sóc kỹ thuật số được công bố ngày 8/9/2026 để tham vấn có mục tiêu. Vì vậy, “My Feed, My Way” hiện vẫn là đề xuất, chưa phải yêu cầu đã được ban hành.15

Trước đó, quá trình tham vấn đã đề cập những biện pháp tăng quyền kiểm soát cho người dùng, chẳng hạn khả năng tắt hệ thống gợi ý. Tài liệu được cung cấp không xác lập mốc thời gian chắc chắn để chính phủ trình dự luật cuối cùng lên Quốc hội sau tham vấn.

Điểm cốt lõi hiện nay là: Australia đang đề xuất một lựa chọn do người dùng kiểm soát thay cho bảng tin cá nhân hóa, song song với nghĩa vụ rộng hơn buộc các dịch vụ trực tuyến quản lý các tác hại có thể lường trước.17