Loạt bài “Bye Bye, Kharg” của Trump trên Truth Social nói gì?

Loạt bài đăng dồn dập của Tổng thống Mỹ Donald Trump trên Truth Social không chỉ là các meme gây chú ý. Chúng kết hợp hình ảnh do AI tạo, biểu đồ mang tính chọn lọc và những tuyên bố rộng về quyền kiểm soát của Mỹ để dựng nên thông điệp rằng Iran đã bị đánh bại về quân sự lẫn kinh tế. Tuy nhiên, tình hình chiến sự vẫn chưa có hồi kết rõ ràng. 19

Trump đã đăng những gì?

Nổi bật nhất là hình ảnh AI mang dòng chữ “Bye Bye, Kharg”, nhắm vào đảo Kharg — đầu mối xuất khẩu dầu quan trọng của Iran. Bài đăng này nối tiếp một video tổng hợp bằng AI hồi tháng 8, trong đó Trump nói Kharg đang bị “thổi tung thành từng mảnh”. Reuters khi đó cho biết không có bằng chứng nào khác xác nhận hòn đảo đã bị tấn công. 1

Chuỗi bài còn có các đồ họa cho rằng:

• Iran đang siêu lạm phát và đồng tiền mất giá nghiêm trọng;
• xuất khẩu dầu của Iran đã lao dốc, sau đó phục hồi một phần;
• lượng dầu đi qua eo biển Hormuz đã “trở lại”, với một đồ họa nêu mức 18 triệu thùng/ngày, so với 20 triệu thùng/ngày trước xung đột. 219

Thông điệp chính trị của các hình ảnh này khá rõ: sức ép quân sự và kinh tế của Mỹ đang phát huy tác dụng. Nhưng các biểu đồ và phát biểu của Trump không nên được xem là những đánh giá kinh tế độc lập. CNBC mô tả chuỗi bài đăng rộng hơn là gồm các tuyên bố bao quát nhưng chưa được kiểm chứng, trong đó có khẳng định của Trump rằng ông đã mang về cho Mỹ “hàng trăm tỷ USD” từ cổ phiếu và các khoản nắm giữ khác.

Vì sao đảo Kharg lại là trọng tâm?

Kharg đã nhiều lần xuất hiện trong thông điệp của Trump về Iran. Tháng 3, ông nói Mỹ có thể phá hủy Kharg cùng hạ tầng dầu mỏ Iran nếu không đạt thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz; đến tháng 6, ông đe dọa Mỹ sẽ kiểm soát đảo Kharg và các điểm hạ tầng dầu khí khác. 1613

Vì thế, hình “Bye Bye, Kharg” không chỉ nhằm gây chú ý trên mạng: nó lặp lại sự tập trung nhất quán vào cơ sở xuất khẩu năng lượng của Iran. Dù vậy, tiền lệ từ video AI trước đó là lời nhắc cần thận trọng: hình ảnh phá hủy đầy kịch tính đã không được xác nhận bằng bằng chứng về một cuộc tấn công thực tế. 14

Phản ứng của Iran và câu chuyện eo biển Hormuz

Theo các bản tin về chuỗi bài đăng, quan chức Iran bác bỏ quan điểm rằng cấm vận hay sức ép kinh tế của Mỹ có thể quyết định lựa chọn của Tehran, đồng thời cảnh báo sẽ đáp trả mạnh hơn nếu có thêm các cuộc tấn công. 19

Eo biển Hormuz — tuyến hàng hải hẹp nối Vịnh Ba Tư với biển Oman, có vai trò đặc biệt quan trọng đối với thị trường dầu mỏ toàn cầu — vẫn là tâm điểm đối đầu. Trump từng nêu ý tưởng đổi tên nơi này thành “Trump Strait” và đăng hình ảnh mô tả vùng biển như nằm dưới sự kiểm soát của Mỹ. 510 Tuy nhiên, Reuters cuối tháng 8 đưa tin vận tải qua eo biển vẫn bị gián đoạn nghiêm trọng, cho thấy khoảng cách giữa cách mô tả đầy thắng lợi trên mạng xã hội và thực trạng chiến lược chưa được giải quyết.

Bối cảnh thời điểm: chiến sự kéo dài và áp lực bầu cử

Chuỗi bài đăng xuất hiện gần thời điểm cuộc chiến Mỹ-Israel với Iran bước sang tháng thứ sáu. Trump nhiều lần dự đoán đây sẽ là xung đột ngắn; ngày 2/9, ông một lần nữa nói chiến dịch Mỹ được nối lại sẽ không kéo dài “quá lâu”. Nhưng Reuters đánh giá cuộc chiến đã trở thành một thế bế tắc không được ủng hộ, chưa có lối thoát rõ ràng.

Rủi ro chính trị trong nước Mỹ cũng tăng lên. Reuters cho biết các trợ lý cấp cao của Trump đang tìm cách ngăn xung đột leo thang trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, do lo ngại đảng Cộng hòa có thể mất ghế khi đang bảo vệ thế đa số mỏng tại Quốc hội. Các báo cáo trước đó cho thấy chiến sự góp phần đẩy giá xăng tăng và làm phức tạp triển vọng bầu cử giữa nhiệm kỳ của đảng này.

Những bài đăng ngoài chủ đề: New Mexico và Mặt Trăng

Chuỗi nội dung về Iran còn chuyển sang các bài đăng mang tính biểu tượng và lãnh thổ. Trump chia sẻ một bản đồ dường như đổi tên bang New Mexico thành “New America”; theo các bản tin, Nhà Trắng chưa công bố bất kỳ nỗ lực chính thức nào nhằm đổi tên bang này. 21 Ông cũng đăng dòng “THE MOON IS OURS” kèm cờ Mỹ. 1015

Nhìn tổng thể, thông điệp Trump muốn truyền tải là Mỹ đang áp đảo, Iran đang suy sụp và ông là người tạo ra kết quả đó. Tuy vậy, dữ liệu được các hãng tin nêu ra đòi hỏi một kết luận thận trọng hơn: cảnh Kharg bị phá hủy trước đó không được xác minh độc lập; các tuyên bố về kinh tế và tài chính chủ yếu là khẳng định; còn hệ quả quân sự, hàng hải và chính trị của cuộc chiến vẫn tiếp diễn. 1