Vì sao Trung Quốc tạm dừng phê duyệt nhà máy pin lưu trữ mới?

Trung Quốc được cho là tạm dừng phê duyệt các dự án sản xuất pin phục vụ lưu trữ năng lượng mới chủ yếu để kiểm soát công suất. Nhà chức trách đang rà soát năng lực sản xuất hiện có lẫn các kế hoạch mở rộng, đặc biệt tập trung vào cell pin, trong bối cảnh lo ngại công suất nhà máy tăng nhanh hơn triển vọng nhu cầu đang trở nên kém chắc chắn. Các dự án đã khởi công được cho là không bị ảnh hưởng, vì vậy đây không phải lệnh cấm xây dựng tức thời hay sự rút lui khỏi lĩnh vực lưu trữ năng lượng. 18

Đã tạm dừng điều gì, và điều gì vẫn tiếp tục?

Biện pháp được đưa tin nhắm vào việc phê duyệt các dự án sản xuất pin lưu trữ mới. Những dự án chưa bắt đầu xây dựng sẽ tạm thời bị giữ lại trong lúc công suất được xem xét; trong khi đó, các dự án đang thi công có thể tiếp tục. 18

Sự phân biệt này có ý nghĩa lớn. Nếu buộc các dự án đã triển khai phải dừng lại, chính quyền sẽ làm gián đoạn vốn đầu tư đã cam kết, đơn hàng thiết bị và các thỏa thuận thương mại. Việc cho phép chúng tiếp tục giúp nguồn cung cell pin vẫn có thể tăng trong ngắn hạn, còn vòng công suất đề xuất tiếp theo sẽ bị xem xét kỹ hơn.

Các thông tin công khai mô tả đây là đợt rà soát tạm thời, chưa nêu tiêu chí phê duyệt cuối cùng hoặc thời điểm mở lại. Do đó, chưa thể kết luận rằng mọi nhà máy tương lai đều sẽ bị từ chối, cũng không thể dự báo chính xác các điều kiện áp dụng sau đợt rà soát. 1

Đà bổ sung lưu trữ chậm lại đã thay đổi bối cảnh

Trong nửa đầu năm 2026, Trung Quốc đưa vào vận hành 21,81 GW/58,60 GWh công suất lưu trữ năng lượng kiểu mới — nhóm công nghệ không bao gồm thủy điện tích năng truyền thống. Con số này giảm 18% theo công suất (GW) và 16% theo dung lượng năng lượng (GWh) so với cùng kỳ năm trước, theo dữ liệu của CNESA được ESS News dẫn lại. 20

Caixin cho rằng mức giảm công suất mới đưa vào vận hành phản ánh quá trình điều chỉnh của ngành sau khi yêu cầu các dự án năng lượng tái tạo phải kết hợp với hệ thống lưu trữ được gỡ bỏ. 13 Điều đó không có nghĩa lưu trữ năng lượng không còn quan trọng với hệ thống điện. Nhưng thị trường đang chuyển từ giai đoạn tăng trưởng được thúc đẩy mạnh bởi quy định sang mô hình phụ thuộc nhiều hơn vào hiệu quả và tín hiệu thị trường; vì thế, các dự báo dựa trên tốc độ bùng nổ trước đây trở nên kém đáng tin cậy hơn.

Diễn biến điện mặt trời cho thấy thời điểm thay đổi chính sách có thể làm biến dạng các so sánh ngắn hạn. Trung Quốc bổ sung 72,07 GW điện mặt trời trong nửa đầu năm 2026, giảm 66% so với cùng kỳ, sau làn sóng chạy đua đấu nối dự án trước khi cải cách giá điện có hiệu lực. 18 Vì vậy, một đợt sụt giảm mạnh về lắp đặt trong ngắn hạn chưa tự nó chứng minh nhu cầu năng lượng sạch nền tảng đã suy sụp.

Dư thừa công suất và cạnh tranh về giá là tâm điểm

Ngay từ tháng 1, Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc đã kêu gọi các hãng pin tối ưu hóa công suất, giảm rủi ro dư thừa công suất, điều tiết cạnh tranh và tăng giám sát trong cả mảng pin xe điện lẫn pin lưu trữ năng lượng. 4 Việc tạm dừng phê duyệt nhà máy mới phù hợp với định hướng này.

Môi trường sản xuất năng lượng sạch rộng hơn cũng đáng chú ý. Cơ quan quản lý thị trường Trung Quốc đã hành động để xử lý điều mà nhà chức trách gọi là cạnh tranh thiếu hợp lý trong ngành điện mặt trời — lĩnh vực chịu cuộc chiến giá kéo dài do dư cung. 17 Các bằng chứng hiện có không xác lập rằng việc doanh nghiệp điện mặt trời lấn sân sang lưu trữ là nguyên nhân trực tiếp dẫn tới việc tạm dừng phê duyệt cell pin. Tuy nhiên, các biện pháp song song cho thấy pin và điện mặt trời đang được xử lý trong một chiến dịch rộng hơn nhằm chống cạnh tranh khốc liệt dựa vào mở rộng công suất.

Thông điệp trước mắt với nhà sản xuất khá rõ: chỉ mở rộng quy mô có lẽ sẽ không còn đủ. Đây là suy luận từ định hướng chính sách, không phải danh sách chính thức về bên thắng hay bên thua: các doanh nghiệp đã vận hành nhà máy, có khách hàng ổn định và cạnh tranh được bằng công nghệ, hiệu suất cùng kỷ luật chi phí có thể ở vị thế thuận lợi hơn những dự án đề xuất muộn và ít khác biệt.

Thuế pin liên quan thế nào?

Trung Quốc đã khôi phục thuế tiêu thụ 2% đối với pin lithium-ion từ ngày 1/9/2026. Thuế suất dự kiến tăng lên 4% kể từ ngày 1/9/2027. 2

Theo các báo cáo về cách triển khai, thuế áp dụng cho cell, bộ pin và cụm pin; còn sản phẩm natri-ion và pin thể rắn được miễn tạm thời. Pin xuất khẩu trực tiếp cũng được cho là thuộc diện miễn thuế. 6 Do đó, chính sách làm tăng áp lực chi phí đối với các sản phẩm pin đã trưởng thành tiêu thụ trong nước, đồng thời duy trì ưu đãi cho công nghệ mới hơn.

Thuế và việc tạm dừng phê duyệt là hai biện pháp riêng biệt, nhưng cùng gợi ra một hướng đi: hạn chế mở rộng thiếu chọn lọc và thúc đẩy cạnh tranh có kỷ luật, giá trị cao hơn. Chính phủ Trung Quốc cũng kết hợp thuế với pin và cell quang điện cùng các tiêu chuẩn hiệu suất năng lượng nghiêm ngặt hơn trong nỗ lực được nêu nhằm giảm dư thừa công suất sản xuất. 910

Tác động có thể có với nguồn cung lưu trữ toàn cầu

Tác động ngắn hạn có khả năng cao nhất là tốc độ tăng của công suất cell pin Trung Quốc trong tương lai chậm lại, chứ không phải tình trạng thiếu hàng ngay lập tức. Các nhà máy hiện hữu vẫn vận hành, còn dự án đã xây dựng có thể tiếp tục. 18

Theo thời gian, điều này có thể giúp thu hẹp tình trạng dư cung từng khuyến khích chào giá quyết liệt, qua đó giảm áp lực biên lợi nhuận với các nhà sản xuất còn trụ lại. Ở chiều ngược lại, ít công suất dư thừa hơn cũng có thể làm suy yếu một phần áp lực giảm giá pin và hệ thống lưu trữ. Đây là các hệ quả thị trường có thể xảy ra, không phải kết quả được bảo đảm.

Vai trò của Trung Quốc như một nguồn cung lớn cho pin lưu trữ năng lượng vì thế khó thay đổi chỉ trong một đêm. Câu hỏi quan trọng hơn là khuôn khổ phê duyệt sau rà soát có ưu tiên công suất công nghệ cao, hiệu quả hơn thay vì bổ sung nguồn cung hàng hóa đại trà hay không. Đến nay, chưa có khung quy định cuối cùng hoặc lịch trình được công bố trong các thông tin sẵn có. 1

Nhu cầu lưu trữ dài hạn vẫn còn nguyên

Không nên hiểu động thái này là Trung Quốc không còn cần lưu trữ năng lượng. Lưu trữ vẫn cần thiết để cân bằng nguồn điện biến thiên, chuyển dịch điện năng giữa các thời điểm và hỗ trợ độ tin cậy của lưới điện. Vấn đề chính sách nằm ở chỗ đầu tư sản xuất có đang tăng nhanh hơn khả năng hấp thụ của nhu cầu bền vững về mặt thương mại hay không.

Số liệu nửa đầu năm cho thấy một giai đoạn chuyển tiếp: công suất lưu trữ mới đưa vào vận hành giảm, nhưng tổng công suất lưu trữ điện tích lũy của Trung Quốc vẫn đạt 237,7 GW vào cuối tháng 6/2026, tăng 41,7% so với cùng kỳ, theo CNESA. Thị trường ngắn hạn đang thích ứng với điều kiện chính sách và giá mới; về dài hạn, nhu cầu linh hoạt cho lưới điện vẫn gắn chặt với quy mô phát triển của năng lượng tái tạo.

Kết luận

Trung Quốc đang tìm cách làm chậm làn sóng công suất cell pin mới trước khi nó làm trầm trọng thêm tình trạng dư thừa công suất và cạnh tranh giá mang tính hủy diệt. Việc để các dự án đang xây dựng tiếp tục là cách tránh cú sốc đột ngột đối với những cam kết đầu tư hiện hữu, đồng thời tạo thời gian để rà soát lượng công suất bổ sung mà thị trường thực sự có thể hấp thụ. 18

Với doanh nghiệp pin, chính sách này làm tăng giá trị của hiệu suất, khác biệt công nghệ và sức chịu đựng tài chính. Với người mua trên toàn cầu, đây là tín hiệu rằng tăng trưởng nguồn cung từ Trung Quốc có thể được kiểm soát hơn — chứ không phải hoạt động sản xuất pin lưu trữ hay nhu cầu lưu trữ dài hạn đang bị tắt đi.