Hà Nội đề xuất bồi thường gấp đôi, tái định cư xong mới di dời cho dự án Trục cảnh quan sông Hồng

Hà Nội đang điều chỉnh phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho dự án Trục cảnh quan sông Hồng theo hướng tái định cư trước, di dời sau. Trọng tâm của dự thảo là tăng mức bồi thường cho đất đủ điều kiện, mở rộng hỗ trợ với hộ mất đất nông nghiệp và chỉ bố trí di chuyển khi nhà tái định cư cùng hạ tầng thiết yếu đã hoàn thành. Đây vẫn là đề xuất; tính khả thi cuối cùng sẽ được quyết định bởi khâu thực hiện. 13

Đất đủ điều kiện có thể được bồi thường gấp đôi

Theo dự thảo, mức bồi thường bằng tiền đối với đất ở, đất nông nghiệp và đất phi nông nghiệp đáp ứng điều kiện bồi thường sẽ bằng 2 lần mức theo quy định pháp luật. 135

Với hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất nông nghiệp, chính sách còn đề xuất hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm bằng 5 lần giá đất nông nghiệp. Khoản hỗ trợ này tách biệt với tiền bồi thường đất, nhằm hỗ trợ người dân thích ứng khi mất tư liệu sản xuất hoặc nguồn thu nhập gắn với đất. 3

Hoàn thành chỗ ở mới trước khi di dời

Điểm then chốt của phương án là trình tự tái định cư. Người dân thuộc diện phải di dời ra ngoài bãi sông Hồng chỉ chuyển đi sau khi nhà ở mới trong khu đô thị, kèm hạ tầng đồng bộ, đã được hoàn thiện. 3

Thành phố cũng định hướng ưu tiên bố trí tái định cư trong cùng phường, xã nếu có thể; hoặc bố trí tại nơi phù hợp với điều kiện làm việc, sản xuất, kinh doanh và việc học của con em người dân. 57 Cách sắp xếp này nhằm hạn chế xáo trộn đời sống sau tái định cư, thay vì chỉ giải quyết bằng khoản tiền bồi thường.

Sáu dự án tái định cư đã được xác định. Kế hoạch đặt yêu cầu chuẩn bị đủ quỹ đất, nhà ở và hạ tầng công cộng để tiếp nhận người dân bị ảnh hưởng, thay vì để chỗ ở tái định cư trở thành phần việc thực hiện sau giải phóng mặt bằng. 3

Di dời mộ và bảo vệ di tích cũng là phần việc lớn

Giải phóng mặt bằng không chỉ liên quan đến nhà ở và cơ sở kinh doanh. Phương án còn tính đến việc chuẩn bị nghĩa trang và tổ chức di chuyển mồ mả; ước tính khoảng 109.000 phần mộ có thể bị ảnh hưởng. 37

Trong phạm vi dự án có 123 di tích lịch sử, văn hóa cần được khảo sát và áp dụng biện pháp bảo tồn. Các địa điểm này được định hướng xử lý theo yêu cầu bảo vệ di sản, không theo thủ tục giải tỏa thông thường. 7

Quy mô dự án khiến khâu thực hiện trở thành phép thử

Dự án Trục cảnh quan sông Hồng có diện tích khoảng 11.418 ha, trải qua 16 phường, xã. Các hạng mục gồm hai tuyến đại lộ ven sông với tổng chiều dài hơn 80 km, công viên ven sông, công trình kè và chỉnh trị dòng chảy, khu tái định cư, tái thiết đô thị và các dự án giải phóng mặt bằng độc lập. 15

Số liệu về dân số chịu tác động có chênh lệch giữa các tài liệu. Dự thảo bồi thường mới nhất nêu khoảng 280.000 người sinh sống trong khu vực ảnh hưởng, trong khi số liệu địa phương trước đó ghi nhận khoảng 247.431 người thuộc gần 70.474 hộ. 111 Điều này cho thấy việc kiểm đếm cuối cùng, xác định điều kiện được bồi thường và lập phương án theo từng khu vực sẽ có ý nghĩa quyết định.

Thời gian xây dựng dự kiến kéo dài từ năm 2026 đến năm 2038. 8 Với một dự án tái thiết đô thị kéo dài và quy mô lớn như vậy, cam kết tái định cư không chỉ nằm ở công thức tính tiền: nhà ở, trường học, điện nước, giao thông, hỗ trợ sinh kế và nơi an táng cần sẵn sàng trước khi giải phóng mặt bằng.

Người dân có thể theo dõi, góp ý những gì?

Thời gian lấy ý kiến đối với phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư diễn ra từ ngày 7 đến 27/9/2026. 1 Đây là giai đoạn để người dân và địa phương bị ảnh hưởng xem xét những vấn đề trực tiếp quyết định quyền lợi của mình:

• Thửa đất có đáp ứng điều kiện hưởng mức bồi thường gấp đôi hay không;
• Việc xác định giá đất, hồ sơ pháp lý và điều kiện thụ hưởng sẽ được lập, giải quyết thế nào;
• Khu tái định cư có bảo đảm khả năng tiếp cận việc làm, trường học và dịch vụ thiết yếu không;
• Hạ tầng nào phải hoàn thành trước khi hộ dân chuyển đi;
• Hỗ trợ chuyển đổi sinh kế đối với đất nông nghiệp được triển khai ra sao;
• Việc di dời mộ và bảo vệ di tích được thực hiện theo quy trình nào.

Cam kết cốt lõi của dự thảo là người dân không phải rời nơi ở để đến một lựa chọn chưa hoàn chỉnh. Nhưng việc nguyên tắc này có được bảo đảm hay không sẽ được đo bằng nhà ở, dịch vụ và hạ tầng đã hoàn thành trên thực tế, chứ không chỉ bởi mức bồi thường trên giấy tờ. 35