Vì sao thị trường dầu nhiên liệu toàn cầu có thể thiếu 218.000 thùng/ngày trong quý III/2026

Dự báo thiếu hụt dầu nhiên liệu không chủ yếu phản ánh việc thế giới hết dầu thô, mà phản ánh việc các nhà máy lọc dầu có còn khả năng chế biến dầu và đưa nhiên liệu thành phẩm ra thị trường hay không. Xung đột quanh eo biển Hormuz đã hạn chế hoạt động lọc dầu ở Vùng Vịnh và luồng đi lại của tàu chở dầu, trong khi các đợt tấn công của Ukraine làm giảm sản lượng lọc dầu của Nga. Đồng thời, khi thị trường diesel và các sản phẩm chưng cất trung bình khan hiếm, các nhà máy lọc dầu có động lực ưu tiên diesel, xăng và nhiên liệu bay thay vì dầu nhiên liệu. 13

Cú sốc nguồn cung: nhà máy lọc dầu và tuyến xuất khẩu

Công ty tư vấn Energy Aspects dự báo thị trường dầu nhiên liệu toàn cầu sẽ thiếu 218.000 thùng/ngày trong quý III/2026. Đây là lần đầu họ dự báo thâm hụt kể từ quý III/2025. 3

Gián đoạn ở Vùng Vịnh gây tác động đặc biệt lớn đến nhiên liệu thành phẩm. Một phần dầu thô có thể đi vòng qua eo biển Hormuz bằng đường ống, nhưng phần lớn nhiên liệu tinh chế không có phương án thay thế quy mô lớn tương đương. Vì vậy, khi tàu chở dầu bị hạn chế di chuyển và nhà máy lọc dầu bị gián đoạn, nguồn cung sản phẩm lọc dầu dễ bị tổn thương hơn dầu thô. 1

Quy mô gián đoạn là đáng kể: cuối tháng 8, các nhà phân tích ước tính lượng dầu bị gián đoạn tại Vùng Vịnh vào khoảng 5–7 triệu thùng/ngày. Các cuộc xung đột ở Vùng Vịnh và Ukraine cũng làm giảm khoảng một phần mười năng lực lọc dầu toàn cầu. 4

Nga là điểm gây sức ép lớn còn lại. Các cuộc tấn công của Ukraine đã làm suy giảm hoạt động của các nhà máy lọc dầu, kéo giảm sản xuất nhiên liệu, góp phần gây thiếu hụt trong nước và dẫn tới các hạn chế xuất khẩu. 49 Xuất khẩu dầu nhiên liệu của Nga trong tháng 8 giảm xuống mức thấp kỷ lục 591.000 thùng/ngày, so với mức trung bình trên 860.000 thùng/ngày trong năm 2025. 3

Xuất khẩu dầu nhiên liệu từ Trung Đông cũng suy yếu mạnh. Bình quân giai đoạn tháng 3–tháng 8 chỉ đạt 447.000 thùng/ngày, thấp hơn 45% so với cùng kỳ năm trước. Nhà máy lọc dầu Al-Zour của Kuwait, trước đây là nguồn cung quan trọng, chỉ xuất một lô hàng 26.000 thùng/ngày sau tháng 3, so với khoảng 191.000 thùng/ngày trong tháng 1 và tháng 2. 3

Khi công suất lọc dầu bị bó hẹp, dầu nhiên liệu bị xếp sau

Dầu nhiên liệu là sản phẩm cặn của quá trình lọc dầu, nhưng cũng có thể được dùng làm nguyên liệu cho các công đoạn chế biến thứ cấp. Khi tồn kho diesel, xăng và nhiên liệu bay ở mức căng thẳng, các nhà máy có lý do thương mại để dùng phần nguyên liệu dầu nhiên liệu khan hiếm nhằm sản xuất các nhiên liệu vận tải có giá trị cao hơn, thay vì bán trực tiếp ra thị trường dầu nhiên liệu. 3

Lựa chọn này siết chặt nguồn cung cho hai nhóm tiêu thụ lớn: tàu biển và các nhà máy phát điện. Đây cũng là lý do giá dầu thô có thể không tăng tương ứng nhưng thị trường nhiên liệu thành phẩm vẫn rơi vào tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng. 13

Giá nhiên liệu hàng hải và tồn kho đều phát tín hiệu căng thẳng

Dầu nhiên liệu lưu huỳnh rất thấp (VLSFO) tại Singapore — loại nhiên liệu hàng hải chủ chốt đáp ứng quy định về lưu huỳnh — đã tăng 76% từ khi chiến sự Iran bắt đầu, lên gần 825 USD/tấn, tương đương khoảng 130 USD/thùng, tính đến ngày 1/9. Mức tăng này cao hơn mức tăng 40% của dầu Brent trong cùng giai đoạn. 3

Lớp đệm vật chất cũng đang mỏng đi. Tồn kho dầu nhiên liệu tại Singapore, cụm Amsterdam–Rotterdam–Antwerp và Fujairah thấp hơn khoảng 30% so với mức trung bình mùa vụ ba năm tại từng khu vực. 3

Các hành trình dài hơn càng làm tình trạng thiếu hụt trầm trọng. Tàu tránh eo biển Bab el-Mandeb hoặc Biển Đỏ do các mối đe dọa từ lực lượng Houthi phải đi đường vòng xa hơn, qua đó tiêu thụ thêm nhiên liệu bunker, kể cả khi nhu cầu vận chuyển hàng hóa nền tảng suy yếu. 3

Trung Quốc có thể bù đắp đến đâu?

Năng lực lọc dầu và xuất khẩu nhiên liệu suy giảm của Trung Quốc đã làm mất đi một nguồn cung có thể giúp cân bằng thị trường khu vực. 13 Điều này quan trọng vì các lô hàng bổ sung từ Trung Quốc, nếu có, có thể phần nào thay thế nguồn cung bị gián đoạn từ Vùng Vịnh và Nga tại châu Á.

Tuy nhiên, các bằng chứng được cung cấp không đưa ra giá, chênh lệch giá, mức tồn kho hoặc chiều hướng biến động cụ thể của thị trường dầu nhiên liệu 180CST tại Trung Quốc. Do đó, mọi đánh giá định lượng về phản ứng của phân khúc này sẽ vượt quá phạm vi dữ liệu hiện có.

Vì sao châu Á, nhất là Singapore, chịu sức ép lớn nhất?

Châu Á phụ thuộc nhiều vào nguồn cung từ Vùng Vịnh đang bị gián đoạn; lượng nhập khẩu sản phẩm dầu mỏ của khu vực đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ khi xung đột bắt đầu trong tháng 8. 23 Khu vực này đồng thời phải cạnh tranh để tìm các lô hàng thay thế, trong lúc nguồn cung của Nga bị hạn chế và xuất khẩu từ Trung Quốc khó lấp đầy khoảng trống.

Singapore đặc biệt dễ tổn thương vì đây là trung tâm cung ứng nhiên liệu bunker lớn nhất thế giới. Nước này tiêu thụ gần 1 triệu thùng/ngày nhiên liệu bunker và phải nhập khẩu hơn một nửa nhu cầu đó. 3

Hoạt động vận tải biển yếu đi hoặc cước vận chuyển giảm có thể kìm hãm tiêu thụ nhiên liệu ở một mức độ nhất định. Nhưng điều đó không thể khôi phục sản lượng lọc dầu đã mất, mở lại các tuyến xuất khẩu bị gián đoạn, tái tạo tồn kho thấp hay xóa phần nhiên liệu bunker tiêu thụ thêm do hành trình vòng xa hơn. Rủi ro cốt lõi với Singapore là tình trạng thắt chặt nguồn cung vật chất của nhiên liệu hàng hải đáp ứng chuẩn lưu huỳnh; chi phí bunker cao hơn có thể truyền sang chi phí vận tải, tùy thuộc nhu cầu hàng hóa và năng lực đội tàu. 13