Nổ gần đảo Kharg của Iran: Những gì đã được xác nhận và còn bỏ ngỏ

Các vụ nổ được báo cáo ở vùng Vịnh, gần đảo Kharg của Iran, vào thứ Bảy, ngày 5/9. Tuy nhiên, cáo buộc trọng tâm rằng lực lượng Mỹ đã tấn công một tàu chở dầu Iran vẫn chưa được chính phủ hai bên xác nhận, còn các thông tin hiện có để lại nhiều điểm mấu chốt chưa rõ.

Truyền thông Iran đã đưa tin gì?

Hãng tin bán chính thức Fars cho biết có tiếng nổ vọng từ phía Vịnh gần đảo Kharg nhưng chưa rõ nguồn gốc. Phóng viên của hãng trên đảo nói không nhìn thấy khói. Trong khi đó, Nournews, cơ quan truyền thông có liên hệ với nhà nước, dẫn các nguồn tin địa phương chưa được kiểm chứng nói một tàu chở dầu Iran có thể đã bị tên lửa do lực lượng Mỹ phóng nhắm trúng. Vào thời điểm đó, nhà chức trách Iran chưa đưa ra thông báo chính thức.

Tasnim đưa ra phiên bản cụ thể hơn: một tàu chở dầu cỡ nhỏ của Iran đang neo đậu, cách đảo Kharg khoảng 6 hải lý, bị cho là trúng bốn đầu đạn do lực lượng Mỹ phóng. Theo các nguồn địa phương mà Tasnim dẫn lại, không có người bị thương và thủy thủ đoàn đang được sơ tán.

Đây đều là các cáo buộc từ nguồn truyền thông Iran, chưa phải kết luận được kiểm chứng độc lập.

Những điều chưa được xác nhận

Tính đến thời điểm các bản tin được dẫn công bố, không có xác nhận công khai từ nhà chức trách Iran, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), hay bất kỳ nguồn chính thức nào khác của Mỹ rằng đã xảy ra một cuộc tấn công tên lửa của Mỹ gần Kharg.

Các câu hỏi còn bỏ ngỏ gồm:

• Có tàu nào thực sự bị đánh trúng hay không;
• Danh tính, quyền sở hữu, tình trạng hàng hóa và mức độ hư hại của tàu;
• Có thương vong hay hoạt động sơ tán thủy thủ đoàn hay không;
• Nguồn gốc các vụ nổ; và
• Mỹ có liên quan hay không — và nếu có, mục tiêu của hành động đó là gì.

Chi tiết về khói cho thấy mức độ mâu thuẫn của thông tin ban đầu: phóng viên Fars tại Kharg nói không thấy khói, trong khi các tường thuật địa phương khác lại nói về một vụ tấn công tàu và việc sơ tán thủy thủ đoàn.

Vì sao đảo Kharg đặc biệt nhạy cảm?

Kharg là một đầu mối xuất khẩu dầu mỏ quan trọng của Iran. Reuters mô tả đây là một cảng dầu then chốt, khiến mọi sự cố được báo cáo ở vùng biển lân cận đều có ý nghĩa kinh tế và chiến lược lớn.

Bối cảnh đó làm gia tăng mức độ nghiêm trọng của thông tin về vụ nổ, nhưng không thể tự nó chứng minh nguyên nhân. Một báo cáo về sự cố gần đầu mối xuất khẩu dầu có thể nhanh chóng làm dấy lên lo ngại về an toàn hàng hải và nguy cơ leo thang, ngay cả khi các dữ kiện nền tảng chưa được xác thực.

Bối cảnh giao tranh Mỹ-Iran quanh eo biển Hormuz

Thông tin về Kharg xuất hiện sau một đợt đụng độ quân sự trực tiếp mới giữa Mỹ và Iran quanh eo biển Hormuz — tuyến hàng hải chiến lược nối Vịnh Ba Tư với biển Arab.

Trong một diễn biến riêng biệt, lực lượng Mỹ đã tấn công hai bệ phóng tên lửa của Iran trên đảo Larak. Giới chức Mỹ nói các bệ phóng này có liên quan tới hoạt động chuẩn bị phóng tên lửa mang thủy lôi ra eo biển Hormuz. Theo Reuters, Iran sau đó phóng tên lửa vào hai căn cứ không quân Mỹ tại Jordan. 23

Larak và Kharg là hai địa điểm khác nhau. Hoạt động quân sự mà Mỹ thừa nhận trong các báo cáo trên diễn ra ở đảo Larak, không phải Kharg. 23

Video về Kharg mà ông Trump đăng trước đó

Các báo cáo mới cũng xuất hiện sau bài đăng trên mạng xã hội ngày 31/8 của Tổng thống Donald Trump, trong đó ông nói đảo Kharg đang bị “thổi bay thành từng mảnh”. Reuters cho biết video đi kèm được tạo bằng AI và tại thời điểm đó không có bằng chứng về một cuộc tấn công vào Kharg. Một quan chức Mỹ sau đó nói quân đội Mỹ không nhắm mục tiêu vào đảo Kharg trong các đợt không kích được đề cập. 13

Diễn biến này khiến mọi hình ảnh hoặc video được gán là cảnh Kharg bị tấn công cần được thận trọng đặc biệt: chúng chỉ đáng tin khi có thể được xác thực độc lập.

Kết luận

Điều có thể nói chắc chắn ở mức độ hạn chế là: đã có báo cáo về các vụ nổ gần đảo Kharg; các cơ quan truyền thông Iran cáo buộc tên lửa Mỹ đánh trúng một tàu chở dầu tại khu neo đậu. Tuy nhiên, vụ tấn công bị cáo buộc, tình trạng con tàu, thương vong, bên chịu trách nhiệm và mục đích của hành động đều chưa được xác nhận chính thức hoặc độc lập.

Trong bối cảnh xung đột diễn biến nhanh quanh eo biển Hormuz, việc phân biệt giữa hành động quân sự đã được xác nhận và các tuyên bố ban đầu là đặc biệt quan trọng — nhất là khi thông tin liên quan đến một đầu mối xuất khẩu dầu lớn.