G42 cân nhắc cấu trúc sở hữu Mỹ để bảo vệ nguồn cung chip AI

G42 được cho là đang cân nhắc mô hình sở hữu do Mỹ chi phối chủ yếu vì lý do kiểm soát xuất khẩu. Công ty AI có trụ sở tại Abu Dhabi hiện được tiếp cận một số chip tiên tiến của Mỹ mà không phải xin giấy phép theo từng trường hợp cho đến khoảng tháng 4/2027. Để tăng khả năng duy trì nguồn chip sau thời điểm này, G42 đang được cho là xem xét hai phương án: bán cổ phần chi phối cho các công ty Mỹ hoặc lập một pháp nhân mới đặt trụ sở tại Mỹ. Chưa có giao dịch nào được công bố. 1

Vì sao cấu trúc sở hữu tại Mỹ có thể quan trọng?

Với Washington, các bộ xử lý AI tiên tiến không phải hàng hóa thương mại thông thường. Khi một doanh nghiệp vận hành hạ tầng AI quy mô lớn ngoài lãnh thổ Mỹ muốn tiếp cận loại chip này, cơ quan quản lý sẽ quan tâm đến ai sở hữu và thực sự kiểm soát doanh nghiệp, doanh nghiệp hoạt động ở đâu, cũng như năng lực giám sát an toàn đối với công nghệ và năng lực tính toán.

Một đơn vị được thành lập tại Mỹ, với cổ đông Mỹ nắm đa số, có thể tạo ra hồ sơ rõ ràng hơn về thẩm quyền tài phán và quản trị cho mục đích kiểm soát xuất khẩu. Điều đó có thể giúp giải tỏa phần nào mối lo kéo dài của Mỹ rằng công nghệ nhạy cảm hoặc năng lực tính toán AI của Mỹ có thể bị tiếp cận từ Trung Quốc thông qua đối tác, nhà cung cấp hoặc khách hàng ở nước ngoài.

Dù vậy, việc thành lập tại Mỹ hay đạt ngưỡng sở hữu không đồng nghĩa với một “tấm vé” vĩnh viễn để mua chip. Cơ chế miễn trừ được đề cập vốn chỉ có thời hạn; quyền tiếp cận trong tương lai vẫn có thể tùy thuộc vào các điều kiện về mục đích sử dụng chip, địa điểm vật lý, an ninh mạng, báo cáo, kiểm toán, cơ chế quản trị và quyền kiểm soát thực tế. 1

Những bước G42 đã thực hiện để nghiêng về phía Mỹ

Khả năng tái cấu trúc sở hữu xuất hiện sau một quá trình G42 dịch chuyển khỏi quan hệ công nghệ Trung Quốc và hướng sang các đối tác Mỹ.

Tháng 4/2024, Microsoft cam kết đầu tư 1,5 tỷ USD vào G42 để đổi lấy cổ phần thiểu số và một ghế trong hội đồng quản trị. Thỏa thuận này đi kèm các cam kết bảo đảm an ninh với chính phủ Mỹ và UAE; G42 đồng ý sử dụng dịch vụ đám mây Microsoft cho các ứng dụng AI của mình.

Thỏa thuận diễn ra sau khi G42 thoái các khoản đầu tư tại Trung Quốc và bắt đầu loại bỏ công nghệ Trung Quốc khỏi hoạt động, trong bối cảnh Mỹ quan ngại về các mối quan hệ kinh doanh của công ty. Một quan chức Nhà Trắng sau đó cho biết việc G42 cắt đứt kết nối với Huawei là lý do quan trọng khiến thỏa thuận với Microsoft được nhìn nhận tích cực.

Các báo cáo năm 2026 cũng cho biết G42 đã gỡ bỏ thiết bị Huawei và áp dụng cơ chế giám sát tại trung tâm dữ liệu theo yêu cầu kỹ thuật của Mỹ. Nếu được duy trì, các biện pháp này cùng chung mục tiêu với việc tái cấu trúc theo hướng Mỹ: chứng minh hạ tầng AI nhạy cảm có thể được quản trị và giám sát theo các biện pháp bảo vệ mà giới chức Mỹ chấp nhận. 6

Điều gì xảy ra với quyền kiểm soát của Sheikh Tahnoon?

G42 do Sheikh Tahnoon bin Zayed Al Nahyan kiểm soát. Ông là cố vấn an ninh quốc gia UAE và là thành viên có ảnh hưởng của hoàng gia Abu Dhabi. Nếu G42 trực tiếp bán cổ phần chi phối cho nhà đầu tư Mỹ, tỷ lệ sở hữu kinh tế của ông trong công ty nhiều khả năng sẽ giảm. 1

Tuy nhiên, liệu quyền kiểm soát biểu quyết trên thực tế có giảm tương ứng hay không vẫn chưa rõ. Điều này phụ thuộc vào các điều khoản chưa được công bố, như cơ cấu loại cổ phần, quyền bổ nhiệm hội đồng quản trị, quyền phủ quyết, quy định về chủ sở hữu hưởng lợi cuối cùng và tỷ lệ phần vốn UAE còn được giữ lại.

Nếu lập một pháp nhân riêng tại Mỹ, G42 có thể bảo lưu nhiều ảnh hưởng hơn của phía UAE đối với công ty mẹ hoặc các mảng kinh doanh ngoài Mỹ, so với phương án bán quyền chi phối của toàn bộ tập đoàn. Nhưng đối với cơ quan quản lý Mỹ, tiêu chí then chốt có lẽ sẽ là quyền kiểm soát thực tế, không chỉ là nơi đăng ký doanh nghiệp hay tỷ lệ cổ phần danh nghĩa. Đây là suy luận từ các phương án được đưa tin, không phải điều khoản giao dịch đã công bố. 1

Cơ sở nhà đầu tư Mỹ hơn, nhưng chưa có bên mua được nêu tên

Nếu diễn ra, giao dịch sẽ đưa G42 đến gần hơn với một cơ cấu nhà đầu tư và quản trị lấy Mỹ làm trung tâm. Microsoft hiện đã là nhà đầu tư chiến lược thiểu số có đại diện trong hội đồng quản trị, nhưng không có bằng chứng công khai cho thấy Microsoft là bên dự kiến mua cổ phần chi phối.

Với G42, sức hấp dẫn của việc có một nhà đầu tư Mỹ nắm quyền kiểm soát không chỉ nằm ở tài chính. Đây còn là cách để đồng bộ hơn cơ cấu sở hữu, nền tảng công nghệ, cam kết an ninh và các quan hệ đối tác chiến lược với quốc gia đang kiểm soát khả năng tiếp cận những bộ tăng tốc AI hàng đầu.

Vì sao khuôn viên AI 5 gigawatt ở Abu Dhabi làm vấn đề trở nên cấp thiết?

Khả năng tiếp cận chip dài hạn là yếu tố cốt lõi của khuôn viên AI UAE–Mỹ tại Abu Dhabi. Dự án được quy hoạch đạt công suất 5 gigawatt; giai đoạn đầu mang tên Stargate UAE dự kiến đi vào hoạt động trong năm 2026 với khoảng 100.000 chip Nvidia.

G42 đang phát triển dự án cùng các đối tác công nghệ lớn của Mỹ, gồm OpenAI, Oracle, Nvidia, Cisco và SoftBank. Vì thế, việc tiếp tục tiếp cận bộ xử lý từ Nvidia — và có thể cả AMD cùng các nhà cung cấp Mỹ khác — là điều thiết yếu để biến dự án hạ tầng đang được quy hoạch thành năng lực AI vận hành thực tế. G42 cho biết các lô chip đầu tiên sẽ chủ yếu là Nvidia, bên cạnh hệ thống của AMD và Cerebras. 9

Một cuộc tái cấu trúc theo hướng Mỹ có thể khiến dự án đáng tin cậy hơn trong mắt nhà cung cấp và cơ quan quản lý, nhờ giảm bớt rủi ro bị nghi ngờ về quyền kiểm soát hoặc chuyển hướng công nghệ. Nhưng điều đó không giải quyết mọi vấn đề: Reuters từng đưa tin các thỏa thuận trị giá nhiều tỷ USD của khuôn viên này vẫn đối mặt với những quan ngại an ninh chưa được xử lý dứt điểm sau khi được công bố.

Kết luận

Các phương án mà G42 được cho là đang cân nhắc là một đánh đổi lớn: chấp nhận thêm sở hữu và giám sát từ Mỹ để có con đường vững chắc hơn tới các chip tiên tiến phục vụ tham vọng AI dài hạn. Câu hỏi trung tâm là Abu Dhabi — và Sheikh Tahnoon — sẵn sàng nhường bao nhiêu quyền kiểm soát, cũng như liệu giới chức Mỹ có xem cấu trúc mới là đủ khi cơ chế hiện tại hết hạn vào khoảng tháng 4/2027 hay không. 1