AI hút nguồn cung chip nhớ, smartphone đắt hơn nhưng bán ít hơn trong năm 2026

Điện thoại đắt hơn, nhưng thị trường không vì thế mà khỏe hơn

Làn sóng đầu tư trung tâm dữ liệu phục vụ AI đang chuyển một phần lớn nguồn cung DRAM và NAND sang các khách hàng có biên lợi nhuận cao hơn so với điện tử tiêu dùng. Hệ quả là chip nhớ—gồm DRAM cho bộ nhớ tạm và NAND cho dung lượng lưu trữ—trở thành nút thắt lớn đối với giá bán, cấu hình và sản lượng smartphone.

Bức tranh năm 2026 vì vậy là giá cao hơn, lượng bán thấp hơn. IDC hiện dự báo lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu giảm 16,7%, còn hơn 1 tỷ chiếc. Tuy nhiên, tổng giá trị thị trường vẫn có thể tăng 6,3% lên 613 tỷ USD, chủ yếu nhờ giá máy tăng chứ không phải nhờ doanh số theo đơn vị. 20

Cú sốc giá: máy đang bán tăng 15%, máy mới tăng 25%

Theo Counterpoint Research, giá bán lẻ trung bình của các mẫu smartphone hiện có đã tăng khoảng 15% từ đầu năm 2026. Hơn 40% mẫu máy trên thị trường đã được điều chỉnh giá—một tỷ lệ chưa từng có—và một số mẫu tăng gần gấp đôi. Các sản phẩm ra mắt mới đắt hơn khoảng 25% so với mẫu tương ứng của một năm trước. 16

Áp lực lớn nhất nằm ở phân khúc giá rẻ và tầm trung. Với những thiết bị này, chỉ một mức tăng nhỏ trong chi phí linh kiện cũng khó được hãng hấp thụ mà không làm suy giảm biên lợi nhuận. Vì thế, các nhà sản xuất phải chọn giữa hai phương án đều kém hấp dẫn: tăng giá bán và chấp nhận rủi ro giảm sản lượng, hoặc giữ giá để bảo vệ sức mua nhưng chịu lợi nhuận thấp hơn. 6 9

Vì sao AI lại khiến smartphone tăng giá?

Giá bộ nhớ bắt đầu leo thang từ cuối năm 2025 khi nhu cầu từ trung tâm dữ liệu AI tăng mạnh. Các nhà cung cấp chip ưu tiên phục vụ hạ tầng AI và máy chủ, nơi giá trị đơn hàng cùng biên lợi nhuận cao hơn. Theo các số liệu được dẫn lại từ Counterpoint, giá DRAM trung bình đã tăng khoảng 4 lần trong một năm, còn NAND tăng khoảng 3 lần; trên thị trường giao ngay, một số sản phẩm bộ nhớ có biến động còn cực đoan hơn. 10 7

IDC cho biết chi phí NAND và DRAM tăng hơn 300% so với cùng kỳ, trong khi các hãng điện thoại ngày càng ít khả năng tự gánh phần chi phí phát sinh này. 20

Người mua thay đổi hành vi ra sao?

Khi giá smartphone tăng, người dùng có xu hướng:

• trì hoãn thay máy và dùng điện thoại lâu hơn;
• chuyển sang phiên bản ít bộ nhớ hoặc phân khúc thấp hơn;
• tìm đến máy đã qua sử dụng, thị trường tân trang và dịch vụ sửa chữa.

Diễn biến này gây tổn thương rõ nhất cho phân khúc phổ thông, nơi người mua nhạy cảm hơn với giá. Mặt khác, nhu cầu kéo dài ở thị trường máy cũ và sửa chữa lại phần nào hỗ trợ chuỗi cung ứng liên quan, trong đó có nhu cầu tấm nền điện thoại. 7 19

Khu vực nào chịu tác động nặng hơn?

Các thị trường có tỷ trọng điện thoại giá rẻ và tầm trung cao thường chịu mức tăng giá bán lẻ rõ rệt hơn. Counterpoint ghi nhận Ấn Độ tăng 21%, tiếp đến là châu Á–Thái Bình Dương tăng 19% và Trung Đông–châu Phi tăng 18%. 14

Ngược lại, Trung Quốc, châu Âu và đặc biệt là Mỹ có phần đệm tốt hơn nhờ cơ cấu máy cao cấp lớn hơn, trợ giá, các gói tài chính và kênh bán qua nhà mạng. Tại Mỹ, giá niêm yết của điện thoại cao cấp vẫn tăng, thường khoảng 100–200 USD, nhưng gói trả góp 24 hoặc 36 tháng có thể làm giảm mức tăng chi trả ngay hàng tháng.

Apple có phải ngoại lệ?

Counterpoint cho biết Apple chưa tăng giá các mẫu iPhone đang bán tại thời điểm khảo sát, một chiến lược có thể giúp hãng duy trì sức cạnh tranh khi các đối thủ điều chỉnh giá. 16 Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa Apple miễn nhiễm với khủng hoảng bộ nhớ.

CEO Tim Cook nói Apple dự kiến phải tăng giá sản phẩm để bù đắp chi phí chip nhớ và lưu trữ tăng cao; ông gọi việc tăng giá là điều khó tránh khỏi, dù công ty cố gắng giảm tác động đến khách hàng. 1 TrendForce ước tính chi phí linh kiện của mẫu iPhone 18 Pro 256 GB có thể tăng khoảng 38% so với cùng kỳ, trong đó bộ nhớ là một động lực đáng kể. 17

Giá bán bình quân tăng, lượng xuất xưởng giảm

Dự báo của IDC đã xấu đi nhanh theo diễn biến thiếu hụt chip nhớ. Cuối năm 2025, hãng còn dự kiến lượng smartphone xuất xưởng năm 2026 giảm nhẹ 0,9%. Đến tháng 8/2026, dự báo đã chuyển thành mức giảm 16,7%. 4 20

Counterpoint cũng ước tính lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu trong quý II giảm 11% so với cùng kỳ, xuống mức thấp nhất của một quý II kể từ năm 2013. 3

Đây là sự đảo chiều đáng chú ý: giá bán bình quân tăng có thể giúp duy trì doanh thu danh nghĩa của thị trường, nhưng không bù được việc số máy bán ra suy giảm, chu kỳ thay máy kéo dài và lợi nhuận bị co hẹp—đặc biệt với các hãng Android tập trung vào phân khúc thấp.

Không chỉ smartphone: PC, máy chơi game và màn hình cũng bị ảnh hưởng

Sức ép giá chip nhớ đang lan sang PC, máy chơi game và các nhóm điện tử tiêu dùng khác. Nhiều doanh nghiệp tăng giá niêm yết để chia sẻ chi phí với người mua, nhưng sức cầu nhạy cảm về giá vẫn làm triển vọng tiêu thụ và lợi nhuận trở nên khó khăn. 6

Ở chuỗi cung ứng màn hình, việc các hãng giảm kế hoạch sản xuất smartphone làm giảm nhu cầu tấm nền và gây xáo trộn kế hoạch sản lượng của nhà cung cấp. Tuy vậy, thị trường máy cũ và sửa chữa duy trì sức mua nhất định, qua đó hỗ trợ nhu cầu panel tốt hơn dự kiến. 19

Tóm lại, thị trường smartphone năm 2026 đang dịch chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa vào thay máy thường xuyên sang một thị trường bị giới hạn nguồn cung và “cao cấp hóa” bởi giá. Giá bán cao hơn có thể bảo vệ một phần doanh thu, nhưng không thể tự động bảo vệ sản lượng, chu kỳ nâng cấp hay lợi nhuận của toàn ngành.