Putin thừa nhận Nga đã đánh giá sai các đòn đánh nhà máy lọc dầu của Ukraine

Vladimir Putin đã có một thừa nhận hiếm thấy: giới chức Nga từng cho rằng các nhà máy lọc dầu sẽ không bị nhắm đến vì xem đây là cơ sở dân sự. “Ở khía cạnh này, chúng tôi đã sai”, ông nói tại Diễn đàn Kinh tế Phương Đông, theo các bản tin được công bố. 68

Lời thừa nhận xuất hiện sau nhiều tháng Ukraine gia tăng các đòn tập kích bằng UAV vào hạ tầng năng lượng Nga. Putin vẫn mô tả tình trạng thiếu nhiên liệu là “không nghiêm trọng”, nhưng các biện pháp ứng phó của nhà chức trách cùng thông tin từ ngành cho thấy chiến dịch này đã tạo ra vấn đề trên phạm vi toàn quốc: công suất lọc dầu suy giảm, khâu phân phối căng thẳng và tình trạng thiếu xăng trở nên rõ rệt. 23

Quy mô thiệt hại đối với năng lực lọc dầu

Reuters tính toán rằng từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2026, UAV Ukraine đã đánh trúng khoảng 700.000 thùng/ngày công suất lọc dầu của Nga tại 16 nhà máy; một số cơ sở bị tấn công nhiều lần. Con số nhà máy bị nhắm tới cao gấp đôi cùng kỳ năm 2025. 22

Đây không chỉ là những sự cố đơn lẻ. Trong tháng 5, Reuters đưa tin gần như mọi nhà máy lọc dầu lớn ở miền trung Nga đều phải dừng hoặc giảm sản lượng sau các đòn tấn công. Tổng công suất bị ảnh hưởng vượt 83 triệu tấn mỗi năm, tương đương khoảng một phần tư năng lực lọc dầu của Nga. 21

Các vụ tấn công sau đó tiếp tục gia tăng sức ép:

• Nhà máy lọc dầu Moscow, nguồn cung nhiên liệu chủ lực cho khu vực Moscow, đã dừng hoạt động sau các vụ UAV tập kích trong tháng 6. Reuters dẫn các nguồn tin ngành cho biết cơ sở này có thể phải ngừng ít nhất 6 tháng do hư hại nặng.
• Nhà máy Perm — cơ sở đứng thứ bảy của Nga xét theo khối lượng chế biến — dừng vận hành sau vụ tấn công ngày 21 tháng 8, theo các nguồn tin ngành của Reuters.
• Nhà máy NORSI của Lukoil ngừng chế biến dầu thô sau một vụ tấn công trong tháng 8. Reuters mô tả đây là nhà máy lọc dầu lớn thứ tư Nga và là nhà sản xuất xăng lớn thứ hai của nước này. 17

KINEF, hay nhà máy lọc dầu Kirishi, cũng nằm trong số các cơ sở được cho là bị tấn công vào cuối tháng 8. Các thông tin hiện có xác nhận xảy ra vụ tấn công và hỏa hoạn tại đây, nhưng chưa đủ để độc lập xác nhận nhà máy dừng hoàn toàn, thời gian ngừng hoạt động hay mức công suất bị mất. Vì vậy, các khẳng định cụ thể hơn về KINEF cần được xem xét thận trọng.

Từ nhà máy lọc dầu đến hàng chờ mua xăng

Các đợt dừng máy đã làm nới rộng chênh lệch giữa sản lượng xăng nội địa và nhu cầu. Reuters cho biết trong tháng 7, sản lượng chỉ tương đương khoảng 65% mức tiêu thụ trung bình theo mùa sau khi nhiều nhà máy lớn ngừng hoạt động.

Đến cuối tháng 8, sản lượng xăng được ước tính khoảng 80.000 tấn/ngày, tương đương khoảng 70% nhu cầu hằng ngày ước khoảng 115.000 tấn.

Tác động thực tế là người dân phải xếp hàng ở trạm xăng, khó mua một số loại nhiên liệu, còn tài xế và doanh nghiệp gặp thiếu hụt. Putin cũng thừa nhận “các vấn đề vẫn tồn tại” đối với người lái xe và doanh nghiệp, đồng thời nói vẫn còn cảnh xếp hàng tại các trạm xăng. 23

Một số nơi đã áp dụng hạn mức mua hoặc phân phối theo định mức. Các bản tin đề cập việc hạn chế bán nhiên liệu ở Crimea, trong khi giới chức tìm cách điều chuyển nguồn cung đến các khu vực chịu ảnh hưởng. 11

Moscow ứng phó ra sao?

Nga tập trung vào việc duy trì nguồn cung trong nước, đồng thời khôi phục các cơ sở bị hư hại:

1. Lập tổ công tác về nhiên liệu: Putin cho biết chính phủ đã thành lập một tổ công tác để bảo đảm các vùng của Nga nhận đủ nhiên liệu. 3
2. Đẩy nhanh sửa chữa và điều chỉnh phân phối: Ông nói Nga sẽ tăng tốc sửa chữa các cơ sở dầu khí, đồng thời sử dụng cả vận chuyển đường bộ lẫn đường biển để xử lý thiếu hụt, trong đó có Crimea. 10
3. Hạn chế xuất khẩu: Moscow áp dụng các hạn chế tạm thời đối với xuất khẩu dầu diesel, xăng và nhiên liệu máy bay để ưu tiên thị trường nội địa. 18 Reuters cũng cho biết Nga cấm xuất khẩu nhiên liệu trong khi tăng nhập khẩu khi tình trạng thiếu hụt trở thành mối lo.
4. Tính đến nhập khẩu: Nga đã chuyển sang nhập các sản phẩm dầu mỏ và cân nhắc mua xăng bằng đường biển khi thiệt hại tại các nhà máy lọc dầu chồng chất. Tuy nhiên, các nguồn được cung cấp chưa đủ bằng chứng đối chiếu để xác nhận khối lượng hoặc các lô hàng cụ thể từ Ấn Độ, Morocco hay Thổ Nhĩ Kỳ; cũng chưa đủ cơ sở để kết luận Nga đã trở thành nước nhập khẩu xăng ròng một cách ổn định.
5. Tăng cường phòng không: Putin hứa đẩy mạnh sản xuất hệ thống phòng không và bảo vệ tốt hơn các cơ sở dầu khí — một sự thừa nhận gián tiếp rằng năng lực phòng thủ hiện hữu chưa ngăn được sự gián đoạn. 24

Đe dọa trả đũa trong cuộc chiến năng lượng

Song song với các biện pháp khắc phục, Putin đưa ra cảnh báo trả đũa. Tháng 8, ông nói Ukraine đã mở “chiếc hộp Pandora” khi tấn công các mục tiêu kinh tế của Nga, và tuyên bố Nga sẽ đánh vào những “lĩnh vực kinh tế nhạy cảm nhất” của Ukraine. 1

Ukraine nói các đòn đánh tầm xa nhằm vào nhà máy lọc dầu, cảng đầu mối, kho chứa và các tài sản năng lượng khác của Nga nhằm làm giảm nguồn thu cũng như nhiên liệu phục vụ nỗ lực chiến tranh của Moscow. 19 Chiến dịch này diễn ra trong bối cảnh Nga liên tục tấn công hệ thống năng lượng của Ukraine, khiến hạ tầng năng lượng trở thành một mặt trận trung tâm của cuộc chiến, thay vì chỉ là mục tiêu kinh tế thứ yếu.

Ý nghĩa chiến lược

Các dữ liệu hiện có không cho thấy Nga đã cạn nhiên liệu. Nhưng chúng cho thấy Ukraine đã tạo ra những điểm nghẽn lặp lại trong chuỗi lọc dầu, năng lực sửa chữa, phân phối giữa các vùng, xuất khẩu và việc phân bổ hệ thống phòng không.

Việc Putin thừa nhận Moscow đã đánh giá sai mối đe dọa có ý nghĩa vượt ra ngoài các đợt bảo trì nhà máy: điều đó cho thấy chiến dịch UAV của Ukraine đã buộc Nga phải thay đổi giả định trong kế hoạch bảo vệ và bảo đảm nguồn cung năng lượng. 622