Lời kêu gọi cắt cáp ngầm tại eo biển Hormuz và rủi ro với Internet khu vực

Lời kêu gọi của ông Hossein Shariatmadari

Ngày 3/9, Hossein Shariatmadari — tổng biên tập tờ Kayhan có lập trường siêu bảo thủ và là đại diện của Lãnh tụ Tối cao Iran — kêu gọi quân đội Iran cùng Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) gây gián đoạn nghiêm trọng, hoặc cắt đứt, các tuyến cáp quang quốc tế nằm dưới đáy Vịnh Ba Tư và đi qua eo biển Hormuz. 1114

Ông thừa nhận việc cố ý cắt cáp sẽ vi phạm luật quốc tế. Tuy vậy, ông mô tả đây là biện pháp cần thiết để đáp trả điều ông gọi là “tội ác của Mỹ và các đồng minh độc ác”, đồng thời cho rằng Iran có quyền buộc những “nguồn gốc của cái ác” phải nhượng bộ. 1415

Bối cảnh căng thẳng quân sự

Lời kêu gọi xuất hiện sau đợt không kích của Mỹ vào các mục tiêu Iran ngày 2/9. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết các đòn đánh nhắm vào hệ thống phòng không, radar, tài sản và cơ sở hàng hải, năng lực rải thủy lôi cùng các địa điểm thông tin liên lạc của IRGC. 25

Tuy nhiên, các thông tin công khai cấp cao được cung cấp không xác nhận một mối liên hệ tác chiến trực tiếp giữa đợt không kích này và một kế hoạch nhắm vào cáp ở Hormuz. Vì vậy, thời điểm diễn ra hai sự việc có thể làm tăng lo ngại leo thang, nhưng chưa đủ để chứng minh quan hệ nhân quả.

Trước đó, truyền thông có liên hệ với nhà nước Iran từng nêu khả năng áp phí thường niên, yêu cầu giấy phép hoặc áp điều kiện quản lý với các công ty sở hữu cáp ngầm và doanh nghiệp công nghệ lớn. Theo các báo cáo này, Tehran khi đó chưa chính thức thông qua chính sách hay luật liên quan. 12

Vì sao eo biển Hormuz là “nút thắt” dữ liệu?

Hormuz không chỉ là tuyến hàng hải chiến lược mà còn là hành lang viễn thông quan trọng. Nhiều cáp quang chạy dưới đáy biển tại đây, kết nối Ấn Độ và Đông Nam Á với châu Âu qua các quốc gia vùng Vịnh và Ai Cập. Các hệ thống lớn gồm Asia-Africa-Europe 1 (AAE-1), FALCON và Gulf Bridge International Cable System. 8

Nếu một cuộc tấn công làm nhiều tuyến cáp cùng mất hoạt động, hậu quả có thể là độ trễ tăng mạnh, nghẽn mạng hoặc mất kết nối đối với lưu lượng dữ liệu giữa châu Á, vùng Vịnh và châu Âu. Những dịch vụ dễ bị ảnh hưởng trước gồm kết nối trung tâm dữ liệu, nền tảng đám mây, mạng doanh nghiệp và liên lạc số xuyên biên giới.

Các hoạt động tài chính phụ thuộc vào hạ tầng viễn thông — như dữ liệu thị trường, vận hành ngân hàng xuyên biên giới và các quy trình thanh toán liên quan đến SWIFT — cũng có thể bị chậm trễ nếu nhà cung cấp viễn thông mất năng lực truyền dẫn. Nhưng thông tin hiện có không cho phép kết luận rằng việc cắt cáp sẽ khiến SWIFT trên toàn cầu ngừng hoạt động.

Rủi ro lớn nhất với các nước vùng Vịnh

Các nước vùng Vịnh có thể chịu tác động đặc biệt mạnh vì nhiều kết nối quốc tế của họ phụ thuộc vào các tuyến cáp biển trong khu vực. Iran cũng có nguy cơ hứng chịu hệ quả dây chuyền về kết nối, kinh tế và khả năng bị trả đũa, dù nước này có thể có thêm một số lựa chọn định tuyến trên bộ.

So sánh với khủng hoảng tài chính năm 2008 nên được hiểu là cảnh báo về nguy cơ cú sốc hệ thống, không phải dự báo đã được chứng minh. Một sự cố kéo dài và đồng thời trên nhiều tuyến cáp — nhất là nếu đi kèm gián đoạn vận tải biển và năng lượng — có thể khuếch đại áp lực kinh tế và thị trường. Nhưng chưa có cơ sở để nói một vụ cắt cáp đơn lẻ sẽ tái tạo cuộc khủng hoảng năm 2008.