Venezuela có thể tăng sản lượng dầu, nhưng khó sớm quay lại mốc hơn 2 triệu thùng/ngày

Goldman Sachs không phủ nhận khả năng sản lượng dầu thô Venezuela đi lên nhờ các thỏa thuận mới. Tuy nhiên, ngân hàng này cho rằng một đợt tăng sản lượng ngắn hạn khác hoàn toàn với việc khôi phục năng lực sản xuất và xuất khẩu bền vững trên 2 triệu thùng/ngày.

Điểm nghẽn của Venezuela không phải là thiếu dầu trong lòng đất. Nước này sở hữu trữ lượng dầu ước tính lớn nhất thế giới. Vấn đề là phải có thời gian, vốn đầu tư, năng lực vận hành, hạ tầng và môi trường chính sách ổn định để biến trữ lượng đó thành những thùng dầu có thể xuất khẩu đều đặn. Goldman vì thế dự báo sản lượng sẽ tăng, nhưng khó quay lại mức trên 2 triệu thùng/ngày trước năm 2018 chỉ trong vài năm tới.

Vì sao sản lượng vẫn có thể tăng?

Các đối tác nước ngoài có thể tạo ra kết quả tương đối nhanh tại những mỏ đang hoạt động: khôi phục giếng, sửa thiết bị tại chỗ, cải thiện quy trình vận hành và cung cấp chất pha loãng cho dầu siêu nặng của Venezuela. Chevron cho biết sẽ đầu tư hơn 7 tỷ USD để nâng sản lượng dầu của hãng tại Venezuela lên khoảng 600.000 thùng/ngày trong vòng 5 năm, thông qua việc mở rộng các liên doanh với công ty dầu khí nhà nước PDVSA. 17

Các thỏa thuận năng lượng được công bố với Chevron, Eni và GE Vernova cũng nhằm thúc đẩy cả sản lượng dầu lẫn năng lực điện, hai yếu tố liên hệ trực tiếp với nhau trong ngành dầu khí Venezuela. 18

Vì sao Goldman Sachs vẫn dè dặt?

1. Hệ thống dầu khí đã xuống cấp trên diện rộng

Sự suy giảm kéo dài không chỉ do số lượng giếng khoan. Nhiều năm quản trị yếu kém, tham nhũng, thiếu đầu tư, thất thoát nhân lực chuyên môn, thiếu vật tư và chất pha loãng, cùng các lệnh trừng phạt của Mỹ đã kéo sản lượng xuống dưới 1 triệu thùng/ngày vào cuối thập niên 2010. 15

Do đó, phục hồi không đơn giản là khoan thêm giếng. Venezuela còn phải sửa chữa và nâng cấp hệ thống thu gom dầu, đường ống, cơ sở nâng cấp dầu nặng, bể chứa, cảng xuất khẩu, nhà máy lọc dầu và nguồn điện phục vụ toàn bộ chuỗi này.

2. Cảng và logistics có thể trở thành “trần” sản lượng

Các cảng dầu đã cũ, tình trạng mất điện và vấn đề chất lượng dầu đang trực tiếp hạn chế xuất khẩu. Theo dữ liệu và nguồn tin được Reuters dẫn lại, tàu chở dầu có lúc phải chờ tới 30 ngày để bốc hàng; PDVSA và các đối tác cũng chưa thể duy trì lượng xuất khẩu vượt 1,25 triệu thùng/ngày dù sản lượng khai thác tăng và nhu cầu thị trường cao. 2

Nói cách khác, dầu khai thác thêm có thể bị mắc kẹt trong kho, hoặc phải bán với mức chiết khấu nếu cảng, năng lực pha trộn và khâu vận tải không được mở rộng song song.

3. Lưới điện là điều kiện vận hành, không chỉ là vấn đề phụ trợ

Mỏ dầu, máy bơm, máy nén, xử lý nước, nâng cấp dầu siêu nặng và hoạt động bốc hàng đều cần điện ổn định. Các vấn đề điện năng lặp lại tại Venezuela đã ảnh hưởng đến hoạt động dầu mỏ và khai khoáng. 4

Vì vậy, đầu tư riêng vào từng mỏ dầu khó tạo ra mức tăng trưởng quốc gia bền vững nếu lưới điện vẫn thiếu tin cậy.

4. PDVSA vừa là đối tác cần thiết, vừa là điểm nghẽn

Các hãng quốc tế có thể cải thiện hiệu quả tại các liên doanh cụ thể, nhưng PDVSA vẫn giữ vai trò trung tâm trong quyền tiếp cận mỏ, hạ tầng và triển khai thương mại. Di sản bảo dưỡng kém và phân bổ vốn thiếu hiệu quả khiến quá trình phục hồi trên quy mô toàn quốc chậm hơn, tốn kém hơn và rủi ro hơn so với những gì các thỏa thuận mới gợi ra. 15

Các dự báo khác nhau ở điểm nào?

• Goldman Sachs: Sản lượng có thể tăng dần, song khó trở lại mức trên 2 triệu thùng/ngày trong vài năm tới. Đây là kịch bản phục hồi từng phần: vốn và đối tác mới có ích, nhưng các nút thắt toàn hệ thống vẫn chi phối.

• Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright: Ông Wright lạc quan hơn nhiều, dự báo sản lượng tăng 50% trong 12–18 tháng, vượt 1,5 triệu thùng/ngày trong nửa đầu năm sau và vượt 2 triệu thùng/ngày vào năm 2030. Nếu lấy nền tảng khoảng 1,2–1,25 triệu thùng/ngày, mức tăng 50% tương đương khoảng 1,8–1,9 triệu thùng/ngày — đòi hỏi tiến độ đặc biệt nhanh ở mỏ dầu, hạ tầng và nguồn điện.

• Kịch bản thận trọng hơn: Mốc khoảng 1,5 triệu thùng/ngày vào năm 2028 phù hợp hơn với cách nhìn của Goldman, vì vẫn cho phép tăng trưởng đáng kể mà không giả định mọi điểm nghẽn được xử lý ngay. Một nhận định trong ngành trước đó cho rằng Venezuela có thể bổ sung tới 500.000 thùng/ngày trong hai năm, nhưng chỉ khi có ổn định chính trị và đầu tư lớn từ Mỹ. 20

• Trở lại 3 triệu thùng/ngày: Đây là một cấp độ thách thức khác. Rystad Energy ước tính Venezuela cần khoảng 183 tỷ USD đầu tư trong giai đoạn 2026–2040 để đạt 3 triệu thùng/ngày vào khoảng năm 2040; riêng việc duy trì sản lượng hiện tại đã cần khoảng 53 tỷ USD. 81113 Rystad cũng nhận định việc quay lại đỉnh lịch sử có thể mất nhiều thập kỷ. 3

Tóm lại, khác biệt chủ yếu nằm ở tốc độ triển khai và giả định thực hiện. Goldman Sachs coi các thỏa thuận mới là lực đẩy tích cực, nhưng không đủ để giải quyết một dự án tái thiết dầu khí quy mô quốc gia chỉ trong vài năm. Kịch bản của Chris Wright giả định rằng đầu tư, các thỏa thuận quốc tế và sắp xếp chính trị sẽ mở khóa quá trình tăng tốc mạnh hơn. Còn để trở lại 3 triệu thùng/ngày, Venezuela sẽ cần dòng vốn lâu dài, cải cách thể chế và tái thiết hạ tầng trong ít nhất một thập kỷ.