Cú sốc dầu và làn sóng bán tháo trái phiếu phủ bóng lên thị trường châu Âu

Căng thẳng quân sự leo thang giữa Mỹ và Iran đã tạo ra một phiên giao dịch mang đậm tâm lý né rủi ro tại châu Âu. Giá năng lượng tăng trở lại, cùng làn sóng bán tháo trên thị trường trái phiếu toàn cầu, khiến nhà đầu tư lo ngại lạm phát sẽ kéo dài và các ngân hàng trung ương phải duy trì, thậm chí nâng, lãi suất.

Chứng khoán châu Âu: giảm nhưng chưa hoảng loạn

Chỉ số STOXX 600 toàn châu Âu đóng cửa giảm 0,2%, xuống 645,94 điểm, sau khi có lúc rơi xuống mức thấp nhất trong khoảng một tháng. DAX của Đức giảm 0,2% trong đầu phiên.

Đây là phiên giảm tiếp nối mức mất 0,6% của STOXX 600 hôm thứ Ba, khi chỉ số này cũng lùi về đáy hơn một tháng. Trước đó, STOXX 600 vẫn ghi nhận tháng tăng thứ năm liên tiếp trong tháng 8, cho thấy đợt bán tháo hiện tại diễn ra sau một chuỗi tăng tương đối dài. 25

Sức ép lớn nhất tập trung vào các nhóm nhạy cảm với lãi suất và sức mua của người tiêu dùng. Nhóm bán lẻ giảm 2,3%, dẫn đầu đà đi xuống của phần lớn các ngành trong phiên. 9 Trong bối cảnh lợi suất tăng, các doanh nghiệp có dòng tiền kỳ vọng trong tương lai thường chịu bất lợi vì giá trị hiện tại của những dòng tiền đó bị chiết khấu ở mức cao hơn.

Cổ phiếu nổi bật: Nokia hưởng lợi, Volkswagen chịu sức ép

Nokia tăng gần 2% sau thông tin hãng được chọn để quay lại chỉ số Euro STOXX 50, rổ cổ phiếu blue-chip tiêu biểu của khu vực đồng euro. Volkswagen giảm khi Nokia dự kiến thay thế hãng trong chỉ số này. 6

Cổ phiếu Lottomatica, tập đoàn cá cược của Italy, giảm 6,3% và từng bị tạm ngừng giao dịch sau khi công bố thương vụ thâu tóm Cirsa của Tây Ban Nha. 6

Những diễn biến riêng lẻ này cho thấy thị trường không chỉ phản ứng với địa chính trị và lãi suất. Các quyết định doanh nghiệp, thay đổi thành phần chỉ số và thương vụ mua bán - sáp nhập vẫn có thể tạo ra biến động lớn hơn nhiều so với mức giảm chung của thị trường.

Dầu, khí đốt và trái phiếu cùng làm tăng nỗi lo lạm phát

Brent vượt 95 USD/thùng, mức cao nhất trong sáu tuần, sau khi Mỹ và Iran tiếp tục các đợt tấn công mới. Giá dầu tăng làm dấy lên nguy cơ một cú sốc lạm phát bắt nguồn từ năng lượng: chi phí nhiên liệu, vận tải và sản xuất có thể tăng, trong khi sức mua của hộ gia đình bị bào mòn.

Giá khí đốt tự nhiên tại châu Âu cũng được ghi nhận tăng mạnh trong những ngày trước đó, nhưng các nguồn được cung cấp không nêu mức tăng cụ thể, quy mô gián đoạn nguồn cung hay thời gian ảnh hưởng. 5 Vì vậy, chưa thể định lượng chính xác tác động của khí đốt trong phiên thứ Tư.

Trên thị trường trái phiếu, lợi suất trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn 10 năm lên mức cao nhất kể từ tháng 4/2011. Lợi suất tăng đồng nghĩa giá trái phiếu giảm và chi phí huy động vốn của chính phủ, doanh nghiệp cũng như hộ gia đình có xu hướng cao hơn.

Đợt bán tháo này không chỉ xuất phát từ chiến sự. Giá năng lượng tăng đã chồng lên lo ngại về mức nợ công cao và tiếp tục phình to tại nhiều nền kinh tế, khiến nhà đầu tư đòi hỏi lợi suất cao hơn để nắm giữ trái phiếu dài hạn.

ECB đối mặt bài toán khó

Lạm phát khu vực đồng euro trước đó đã củng cố kỳ vọng ECB sẽ tăng lãi suất tại cuộc họp vào tuần kế tiếp. 5 Đồng thời, thị trường nâng xác suất ngụ ý lãi suất tiền gửi của ECB chạm 3% vào tháng 3/2027 lên gần 40%, từ 25% một tuần trước.

ECB vì thế đứng trước bài toán khó: nếu giá năng lượng tiếp tục tăng, ngân hàng trung ương có thể phải ưu tiên kiểm soát lạm phát dù tăng trưởng chịu sức ép. Nhưng việc lãi suất cao hơn trong thời gian dài cũng có thể làm suy yếu tiêu dùng, đầu tư và hoạt động doanh nghiệp. Tổ hợp này thường được mô tả là rủi ro đình lạm—lạm phát cao đi kèm tăng trưởng yếu—thay vì một cú sốc địa chính trị thông thường khiến dòng tiền đồng loạt tìm đến tài sản trú ẩn.

Lufthansa và các thông tin chưa thể xác nhận

Việc Lufthansa tạm dừng một số chuyến bay phản ánh sự gián đoạn hoạt động do bất ổn khu vực. Tuy nhiên, dữ liệu được cung cấp không nêu rõ các đường bay, thời gian đình chỉ hay tác động cụ thể lên giá cổ phiếu, nên chưa thể đưa ra kết luận chi tiết hơn.

Nguồn hiện có cũng chưa đủ thông tin để xác nhận một khuyến nghị nâng hạng dành cho Deutsche Bank hoặc triển vọng cụ thể của UBS đối với cổ phiếu khu vực đồng euro. Tương tự, chưa có dữ liệu đáng tin cậy để định lượng diễn biến của vàng, dòng vốn gần đây vào các quỹ cổ phiếu châu Âu hay hiệu suất theo tuần của các chỉ số.

Dữ liệu việc làm sắp tới của Mỹ sẽ tạo ra hai hướng rủi ro. Một báo cáo mạnh có thể củng cố quan điểm lạm phát dai dẳng và lãi suất duy trì cao, qua đó làm đợt bán tháo trái phiếu trầm trọng hơn. Ngược lại, số liệu yếu có thể hạ nhiệt kỳ vọng lãi suất nhưng đồng thời làm dấy lên lo ngại cú sốc năng lượng đang gây tổn hại cho tăng trưởng. Đây là hệ quả phân tích từ bối cảnh thị trường, không phải một kết luận được các nguồn cung cấp xác nhận độc lập.

Nhìn tổng thể, thị trường châu Âu hôm thứ Tư bị kẹt giữa bốn sức ép: năng lượng đắt đỏ hơn, lợi suất cao hơn, hoạt động kinh tế có nguy cơ gián đoạn và nợ công gia tăng. Đó là lý do cổ phiếu chỉ giảm vừa phải nhưng vẫn bị ghim gần đáy một tháng, trong khi tâm điểm thực sự nằm ở thị trường trái phiếu và triển vọng chính sách của ECB. 1