Ca “hai tim nhân tạo rồi ghép tim” cứu bé gái 5 tuổi tại Trung Quốc

Một cuộc chạy đua để chờ được trái tim phù hợp

Bệnh viện Tim mạch Quốc tế TEDA tại Thiên Tân, Trung Quốc, cho biết đã cứu sống một bé gái 5 tuổi, nặng 12,2 kg, mắc bệnh cơ tim hạn chế — tình trạng khiến các buồng tim cứng, khó giãn để tiếp nhận máu. Bệnh tiến triển thành suy cả hai bên tim, tức đồng thời suy chức năng thất trái và thất phải. 36

Thay vì chỉ dùng thiết bị hỗ trợ tạm thời, nhóm bác sĩ đã áp dụng chiến lược theo từng giai đoạn: cấy hai bơm hỗ trợ tâm thất loại thu nhỏ vào cơ thể để duy trì tuần hoàn, sau đó thực hiện ghép tim người hiến. Hai cuộc phẫu thuật lớn diễn ra trong vòng 110 ngày; bệnh nhi được báo cáo đã hồi phục và xuất viện. 36

Điểm mấu chốt là hai bơm nhân tạo đã cùng hoạt động trong hơn 40 ngày. Khoảng thời gian này giúp duy trì sự ổn định sinh lý cho bệnh nhi trong lúc chờ một trái tim hiến tặng phù hợp. 310

Vì sao ca bệnh được chú ý?

Với cân nặng chỉ 12,2 kg, bệnh viện và các cơ quan liên quan giới thiệu đây là ca thành công có cân nặng thấp nhất trong nhóm điều trị kết hợp hai bơm tim nhân tạo hoàn toàn cấy ghép và ghép tim, đồng thời là ca nhi khoa đầu tiên thuộc loại này được báo cáo tại Trung Quốc. 36

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa thông tin do bệnh viện, chính quyền khu phát triển TEDA và doanh nghiệp công bố với bằng chứng từ một cơ sở dữ liệu so sánh quốc tế hoặc một nghiên cứu bình duyệt. Vì vậy, các mô tả như “đầu tiên trên thế giới”, “nhẹ nhất thế giới” hay “lấp khoảng trống toàn cầu” nên được hiểu là tuyên bố theo nguồn công bố, chưa phải kết luận đã được xác nhận rộng rãi trong y văn.

Khác biệt với Berlin Heart EXCOR

Trong nhiều năm, Berlin Heart EXCOR là một trong những lựa chọn quan trọng để làm cầu nối chờ ghép tim cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Hệ thống này có nhiều kích cỡ bơm dành cho bệnh nhi, phù hợp với những cơ thể mà thiết bị hỗ trợ tim dành cho người lớn không thể sử dụng an toàn. 1

Nhưng EXCOR là hệ thống ngoài cơ thể, vận hành bằng khí nén: buồng bơm, dây dẫn và bộ phận điều khiển vẫn nằm bên ngoài lồng ngực. Cấu hình này tạo ra những gánh nặng nhất định trong quá trình chăm sóc, đồng thời các báo cáo y khoa ghi nhận những nguy cơ như chảy máu, huyết khối, nhiễm trùng và phải quản lý thiết bị phức tạp.

Với trẻ mắc suy cả hai tâm thất, bài toán còn khó hơn. Nếu chỉ hỗ trợ thất trái, tình trạng suy thất phải vẫn tồn tại và dòng máu qua hệ tuần hoàn có thể không được cân bằng. Đây là lý do một bơm hỗ trợ riêng cho phía tim phải có ý nghĩa đặc biệt trong ca bệnh tại TEDA.

Từ công nghệ hàng không vũ trụ đến “Rocket Heart” cho trẻ em

Thiết bị được sử dụng trong ca mổ là phiên bản thu nhỏ, thiết kế riêng từ công nghệ “Rocket Heart” do Aerospace Taixin phát triển cùng bệnh viện. Nền tảng này bắt nguồn từ các nghiên cứu về nâng bằng từ trường trong lĩnh vực hàng không vũ trụ Trung Quốc. 712

Theo các nguồn công bố, thiết kế sử dụng hai động cơ đối hướng và bố trí từ trường ba chiều để giữ rotor lơ lửng ổn định về mặt vật lý, thay vì phụ thuộc vào hệ thống ổ đỡ từ chủ động với cảm biến và mạch điều khiển hiệu chỉnh liên tục. 712

Để đưa thiết bị vào lồng ngực và trái tim rất nhỏ của bệnh nhi, nhóm kỹ sư đã hoàn tất một đợt tái thiết kế cấp tốc trong 13 ngày. Mỗi bơm được giảm xuống còn 69 gram. Vòng khâu cố định có đường kính ngoài giảm từ 29 mm xuống 22,4 mm, còn trọng lượng giảm từ 6,4 gram xuống 1,17 gram. 1011

Đây không chỉ là việc thu nhỏ kích thước. Nhóm phát triển cho biết thiết kế phải đồng thời giải quyết không gian hạn chế trong lồng ngực, cân bằng dòng máu giữa hai bên tim và khả năng tương thích với máu.

Bơm hỗ trợ tim phải giải quyết một khoảng trống lớn

Phần lớn quá trình phát triển thiết bị hỗ trợ tuần hoàn cơ học trước đây tập trung vào hỗ trợ thất trái. Trong khi đó, các giải pháp cấy ghép chuyên biệt cho thất phải vẫn khan hiếm. 1016

Trong trường hợp của bé gái, hỗ trợ hai bên là điều cần thiết vì chỉ dùng bơm cho thất trái sẽ không khắc phục được suy thất phải. Việc đồng thời cấy bơm bên trái và bên phải đã tạo ra một hệ thống hỗ trợ hai tâm thất, giúp duy trì tuần hoàn trong hơn 40 ngày và kéo dài thời gian chờ ghép tim. 1016

Theo các nguồn Trung Quốc, đây là một trong những điểm mới đáng chú ý nhất của ca bệnh. Dù vậy, mức độ “lấp đầy khoảng trống toàn cầu” vẫn cần được đánh giá qua các ca lâm sàng độc lập và dữ liệu theo dõi dài hạn.

Tín hiệu về ngành tim nhân tạo của Trung Quốc

Ca mổ cho thấy hướng phát triển của Trung Quốc đang mở rộng từ thiết bị hỗ trợ thất trái cho người lớn sang các giải pháp chuyên biệt hơn: thiết bị cho người có thể trạng nhỏ, hỗ trợ hai tâm thất và ứng dụng trong điều trị nhi khoa.

Các báo cáo vào thời điểm đó cho biết năm doanh nghiệp Trung Quốc nắm giữ sáu sản phẩm thiết bị hỗ trợ tâm thất đã được phê duyệt. Cơ quan quản lý dược phẩm Trung Quốc trước đó cũng mô tả thiết bị của Core Medical được phê duyệt năm 2023 là hệ thống hỗ trợ thất trái cấy ghép nội địa thứ tư. 13

Đáng chú ý, mối liên hệ với ngành hàng không vũ trụ không chỉ là một khẩu hiệu tiếp thị. Các công trình trước đây về HeartCon cho thấy công nghệ từ hệ thống tên lửa Trung Quốc — gồm các nguyên lý nâng bằng từ trường và chất lỏng — đã được chuyển giao sang thiết bị y tế cấy ghép. Bệnh viện TEDA từng hợp tác với Viện Hàn lâm Công nghệ Phóng tên lửa Trung Quốc trong quá trình phát triển dòng thiết bị này. 16

Ca bệnh của bé gái 5 tuổi vì thế vừa là một kết quả lâm sàng đáng chú ý, vừa minh họa cho cách Trung Quốc kết hợp kỹ thuật hàng không vũ trụ, kỹ thuật cơ khí và ngoại khoa tim mạch để giải quyết một bài toán đặc biệt khó: duy trì sự sống cho bệnh nhi suy cả hai bên tim trong lúc chờ một trái tim hiến tặng.

Dẫu vậy, một trường hợp thành công chưa thể thay thế cho bằng chứng về độ an toàn và khả năng tái lập trên quy mô lớn. Những câu hỏi về độ bền của thiết bị, nguy cơ huyết khối hoặc nhiễm trùng, chất lượng cuộc sống và kết quả sau ghép sẽ cần được trả lời bằng các nghiên cứu độc lập với thời gian theo dõi dài hơn.