Nga dùng khoảng 800 drone Shahed động cơ phản lực trong 4 ngày, kéo dài đợt tấn công sang ngày thứ năm

Điểm đáng chú ý nhất trong chiến dịch không kích cuối tháng 8 của Nga quanh Kyiv không nằm ở một đòn đánh đơn lẻ, mà ở nhịp độ và thời gian kéo dài. Các quan chức Ukraine cho biết khoảng 800 drone Shahed động cơ phản lực đã được phóng trong 4 ngày đầu tiên, trong khi các cuộc tấn công tiếp tục sang ngày thứ năm. Những đợt sóng drone này đi kèm tên lửa, đánh trúng không chỉ các mục tiêu quân sự riêng lẻ mà còn cả kho hàng, cảng, cơ sở công nghiệp và hạ tầng phân phối bán lẻ. 1217

Quy mô mới trong chiến dịch drone của Nga

Drone Shahed đã trở thành một phần trung tâm trong chiến dịch tập kích tầm xa của Nga nhằm vào Ukraine. Đợt tấn công cuối tháng 8 cho thấy Moscow đang dựa nhiều hơn vào các đợt phóng quy mô lớn và kéo dài, buộc hệ thống phòng không Ukraine phải hoạt động gần như liên tục.

Các phiên bản sử dụng động cơ phản lực đặc biệt khó đối phó vì tốc độ cao hơn loại dùng cánh quạt truyền thống. Trước đó, các quan chức không quân Ukraine ước tính drone động cơ phản lực chiếm khoảng 15–20% số Shahed được Nga triển khai và có thể đạt tốc độ khoảng 400 km/giờ. 18

Một số báo cáo cho rằng drone Nga có thể bay theo các tuyến gần biên giới Belarus và tận dụng mạng di động của Belarus để hỗ trợ định vị. Tuy nhiên, các thông tin này mới được đưa ra như một cách giải thích cho đường bay bất thường, chưa phải bằng chứng độc lập xác nhận chi tiết định tuyến của từng cuộc tấn công trong chuỗi 5 ngày.

Đòn đánh nhắm vào cả nền kinh tế dân sự

Các cuộc tập kích đã ảnh hưởng đến những mắt xích đưa thực phẩm và hàng hóa đi khắp Ukraine. Reuters đưa tin tên lửa và drone Nga đánh trúng cơ sở phân phối của các nhà bán lẻ, cảng và địa điểm công nghiệp ở khu vực Kyiv cùng nhiều nơi khác. 17

Bộ trưởng Nông nghiệp Ukraine cho biết các cuộc tấn công gần đây đã phá hủy khoảng 90% năng lực logistics thực phẩm do các chuỗi bán lẻ vận hành. Đây là con số do phía Ukraine đưa ra, nhưng nó cho thấy tác động chiến lược của việc đánh vào kho hàng và trung tâm phân phối: ngay cả khi siêu thị vẫn mở cửa, các kho trung chuyển và mạng lưới giao hàng bị hư hại cũng có thể làm gián đoạn dòng cung ứng thường ngày. 1

Trong khi đó, các quan chức Nga mô tả một số cơ sở bị đánh là địa điểm logistics có liên quan đến quân sự. Do hai bên đưa ra cách mô tả khác nhau về mục tiêu, các báo cáo hiện có chưa thể độc lập xác định chức năng của từng kho hàng hoặc trung tâm logistics bị tấn công. 8

Thảm họa tại kho Myla

Ngày 28/8, một drone Nga đánh trúng cơ sở lưu trữ ở Myla, phía tây Kyiv. Các quan chức Ukraine cho biết địa điểm này chứa đạn dược hoặc những vật thể dễ phát nổ. Vụ va chạm gây hỏa hoạn lớn, sau đó là các vụ nổ liên tiếp làm hư hại nhà dân và nhiều công trình lân cận. Hàng trăm người đã phải sơ tán. 26

Đến ngày 30/8, số người thiệt mạng được báo cáo tăng lên 38; một số người vẫn mất tích và nhiều người khác bị thương. Các hãng tin Ukraine và quốc tế mô tả đây là cuộc tấn công gây chết người nhiều nhất tại Ukraine trong năm đó tính đến thời điểm này. 45

Vụ việc cũng làm dấy lên câu hỏi trong nội bộ Ukraine về vị trí của kho. Tổng thống Volodymyr Zelenskyy nói số đạn dược lẽ ra không nên được lưu trữ tại đó. Nhà chức trách Ukraine đã mở cuộc điều tra về khả năng tắc trách, sau một sự cố trước đó tại một kho đạn khác. 37

Mối lo về điện và sưởi ấm trước mùa đông

Đợt tấn công làm sống lại lo ngại Nga có thể tiếp tục tập trung vào hệ thống điện và sưởi ấm của Ukraine khi mùa đông đến. Các thông tin trước đó về công tác chuẩn bị phòng không của Ukraine cho biết những đợt tập kích trong các tháng lạnh thường nhắm vào cơ sở năng lượng, gây mất điện và khiến một số khu vực không có hệ thống sưởi.

Rủi ro không chỉ đến từ thiệt hại của một quả tên lửa hay một chiếc drone. Những đợt phóng quy mô lớn buộc Ukraine phải huy động nhiều tầng phòng thủ, gồm tên lửa đất đối không, tác chiến điện tử, máy bay và ngày càng nhiều drone đánh chặn chuyên dụng. Nếu Nga duy trì được mật độ phóng cao, chỉ một tỷ lệ nhỏ vũ khí lọt qua cũng có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho thành phố, kho hàng và hệ thống năng lượng.

Ukraine tìm cách thay tên lửa đắt tiền bằng drone đánh chặn

Một hướng đáp trả của Ukraine là giảm mức phụ thuộc vào các tên lửa phòng không có chi phí cao. Các doanh nghiệp đang phát triển drone đánh chặn có thể tiêu diệt drone Shahed với giá thấp hơn và đạt tốc độ cần thiết để đối phó các biến thể động cơ phản lực.

Một phát ngôn viên của SkyFall nói với Reuters rằng phiên bản drone đánh chặn mới đã được thử nghiệm và hạ hơn một chục chiếc Shahed động cơ phản lực. Công ty cho biết họ dự định bắt đầu sản xuất hàng loạt, dù báo cáo mới phản ánh tuyên bố của doanh nghiệp và kế hoạch sản xuất, chưa phải thước đo đã được kiểm chứng về hiệu quả trên toàn chiến trường. 19

Máy bay chiến đấu vẫn là một lớp quan trọng trong mạng lưới phòng không Ukraine. Tuy nhiên, chỉ dựa vào máy bay thì không thể tạo ra vùng bảo vệ liên tục trên toàn quốc trước những đợt drone bay thấp, dày đặc. Bài toán cốt lõi vì thế là quy mô: Ukraine cần đủ cảm biến, máy bay, tên lửa, hệ thống tác chiến điện tử và drone đánh chặn để bảo vệ một lãnh thổ rộng lớn qua từng đêm.

Kyiv mở rộng các cuộc tập kích vào hậu phương Nga

Ukraine cũng tìm cách giảm sức ép bằng cách đánh vào hạ tầng hỗ trợ chiến dịch không kích của Nga. Các quan chức Ukraine và truyền thông quốc tế cho biết Kyiv đã tấn công sân bay Engels, nơi đặt lực lượng không quân chiến lược Nga, cùng các cơ sở dầu mỏ và những mục tiêu quân sự hoặc logistics khác.

Ukraine nói các cuộc tấn công vào cơ sở năng lượng nhằm làm suy giảm nguồn lực mà Nga có thể dành cho quân đội. Reuters đưa tin một cuộc tấn công bằng drone của Ukraine đã đánh trúng nhà máy lọc dầu NORSI của Lukoil; hoạt động chế biến dầu thô bị đình chỉ sau vụ tấn công, theo các nguồn tin trong ngành.

Những chiến dịch này không thể tạo ra lá chắn tức thời cho Kyiv, nhưng phản ánh một chiến lược rộng hơn: làm gián đoạn mạng lưới nhiên liệu, phóng, sản xuất và hậu cần giúp Nga duy trì các cuộc không kích với cường độ cao.

Một cuộc chiến công nghiệp trên bầu trời

Đợt tập kích kéo dài 5 ngày cho thấy cuộc chiến đang ngày càng là cuộc đua về sản xuất và sức bền. Nga tìm cách làm quá tải phòng không Ukraine, duy trì áp lực cảnh báo không kích lên dân thường và phá vỡ hệ thống logistics cung ứng cho các thành phố cũng như ngành công nghiệp. Ukraine đáp trả bằng các hệ thống đánh chặn mới, năng lực sản xuất quốc phòng trong nước và các đòn đánh tầm xa vào hạ tầng quân sự, năng lượng và kinh tế của Nga.

Các nguồn được cung cấp chưa xác lập cụ thể mức độ ảnh hưởng của chiến dịch này đối với việc đóng cửa trường học, hoạt động giáo dục trên toàn quốc hay kế hoạch sản xuất drone tổng thể của Ukraine. Điều có thể thấy rõ là chiến trường trên không đang mở rộng: mục tiêu ngày càng không chỉ là các vị trí tiền tuyến, mà còn là kho hàng, mạng lưới nhiên liệu, hạ tầng điện và năng lực công nghiệp giúp một quốc gia duy trì hoạt động.