ChatGPT, Reddit và Roblox bị đưa vào nhóm dịch vụ số chịu giám sát nghiêm ngặt nhất của EU

Ủy ban châu Âu đã đưa ChatGPT, Reddit và Roblox vào nhóm chịu các yêu cầu nghiêm ngặt nhất của Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (Digital Services Act - DSA). ChatGPT được xếp là công cụ tìm kiếm trực tuyến cực lớn (VLOSE), còn Reddit và Roblox là nền tảng trực tuyến cực lớn (VLOP).\n\nVề thực tế, điều này đồng nghĩa ba dịch vụ sẽ chịu sự giám sát trực tiếp của Ủy ban châu Âu và phải tuân thủ thêm nhiều nghĩa vụ liên tục về rủi ro hệ thống, tính minh bạch, kiểm toán độc lập và quyền tiếp cận dữ liệu dành cho nhà nghiên cứu. 12\n\n## Ngưỡng 45 triệu người dùng tại EU\n\nDSA áp dụng cơ chế dành cho các dịch vụ “cực lớn” đối với nền tảng trực tuyến và công cụ tìm kiếm có hơn 45 triệu người dùng trung bình mỗi tháng tại EU. Ngưỡng này dựa trên quy mô người dùng, còn loại hình dịch vụ được xác định theo chức năng mà dịch vụ cung cấp. Reddit và Roblox cho phép người dùng công khai tạo, đăng và chia sẻ nội dung; trong khi chức năng tìm kiếm của ChatGPT cho phép người dùng yêu cầu và tiếp nhận thông tin từ web. 14\n\nCả ba dịch vụ đều báo cáo đã vượt ngưỡng nói trên. Theo danh sách dịch vụ được Ủy ban châu Âu chỉ định, OpenAI báo cáo ChatGPT có 159,1 triệu người dùng hoạt động trung bình mỗi tháng tại EU. Roblox từng báo cáo khoảng 48 triệu người dùng hằng tháng tại EU. Các nguồn được cung cấp xác nhận Reddit cũng vượt mốc 45 triệu, nhưng chưa đưa ra một con số chính xác có thể đối chiếu tương đương. 71314\n\nĐây không chỉ là một nhãn phân loại dành cho các nền tảng lớn. VLOP và VLOSE vốn đã phải tuân thủ các quy định chung của DSA, nhưng việc được chỉ định ở cấp độ này kéo theo những yêu cầu sâu rộng nhất về quản trị rủi ro và trách nhiệm giải trình. 12\n\n## Vì sao ChatGPT được xem là một VLOSE?\n\nĐây là quyết định đáng chú ý vì ChatGPT là chatbot AI đầu tiên được xác định là công cụ tìm kiếm trực tuyến cực lớn. 4\n\nĐiểm mấu chốt nằm ở ChatGPT Search. Với DSA, câu hỏi không chỉ là ChatGPT có tạo ra văn bản hay không, mà còn là chức năng tìm kiếm của nó có cho phép người dùng tìm và nhận thông tin từ web hay không. Khi đáp ứng chức năng này cùng với ngưỡng người dùng cần thiết, dịch vụ có thể nằm trong khung quản lý dành cho công cụ tìm kiếm. 14\n\nQuyết định trên tạo ra một tiền lệ quan trọng: một dịch vụ AI tạo sinh có thể rơi vào tầng quản lý cao nhất của DSA nếu chức năng và quy mô sử dụng của nó tạo ra tác động rộng lớn đến công chúng. Nói cách khác, EU đang nhìn vào dịch vụ thực sự làm gì và ảnh hưởng đến bao nhiêu người, thay vì chỉ dựa vào tên gọi sản phẩm.\n\n## Ba dịch vụ phải làm gì?\n\n### Đánh giá rủi ro hệ thống hằng năm\n\nChatGPT, Reddit và Roblox phải đánh giá, đồng thời công bố, báo cáo hằng năm về các rủi ro hệ thống phát sinh từ hoạt động của mình. Những rủi ro liên quan gồm việc lan truyền nội dung bất hợp pháp, tác động đến các quyền cơ bản, diễn ngôn công chúng, trẻ vị thành niên và an ninh công cộng.\n\nVới ChatGPT, việc đánh giá còn đặt ra các câu hỏi riêng về quá trình truy xuất thông tin và ảnh hưởng của những câu trả lời do AI tạo ra. 1910\n\n### Đưa ra biện pháp giảm thiểu rủi ro\n\nCác công ty không chỉ cần liệt kê những nguy cơ có thể xảy ra. Họ phải áp dụng các biện pháp tương xứng để giảm các rủi ro đã xác định, đồng thời chứng minh hệ thống, chính sách và biện pháp bảo vệ của mình có thể ứng phó ra sao. 19\n\n### Kiểm toán độc lập hằng năm\n\nMỗi dịch vụ phải trải qua kiểm toán độc lập hằng năm về mức độ tuân thủ và cơ chế quản trị rủi ro. Điều này bổ sung một lớp thẩm định bên ngoài, thay vì để doanh nghiệp chỉ dựa vào báo cáo hoặc đánh giá nội bộ của chính mình. 1610\n\n### Cung cấp dữ liệu cho cơ quan quản lý và nhà nghiên cứu\n\nCác công ty phải cung cấp cho Ủy ban châu Âu và những nhà nghiên cứu đã được thẩm định quyền tiếp cận dữ liệu liên quan, nhằm đánh giá rủi ro hệ thống và mức độ tuân thủ. Cơ chế này tạo điều kiện cho bên ngoài kiểm tra cách dịch vụ vận hành ở quy mô lớn, trong phạm vi khung tiếp cận dữ liệu của DSA. 16\n\n## Ai sẽ giám sát ChatGPT, Reddit và Roblox?\n\nỦy ban châu Âu trở thành cơ quan giám sát DSA chính đối với các VLOP và VLOSE được chỉ định. Ủy ban phối hợp với các điều phối viên dịch vụ kỹ thuật số cấp quốc gia, đồng thời có thể yêu cầu cung cấp thông tin, xem xét tài liệu tuân thủ, kiểm tra cơ sở, yêu cầu biện pháp khắc phục và tiến hành điều tra chính thức khi cần thiết. 12\n\nĐiều này có ý nghĩa lớn vì hoạt động giám sát không còn chỉ giới hạn ở cơ quan quốc gia nơi doanh nghiệp đặt pháp nhân. Ủy ban châu Âu có thể đánh giá các dịch vụ lớn nhất thông qua quy trình ở cấp EU, bao gồm báo cáo rủi ro hệ thống, biện pháp giảm thiểu, báo cáo kiểm toán và cơ chế cung cấp dữ liệu. 12\n\nSau ba quyết định mới, tổng số dịch vụ VLOP và VLOSE được chỉ định trong danh sách của DSA lên khoảng 30 dịch vụ, sau khi tính cả các bổ sung trước đó và việc chấm dứt chỉ định đối với Stripchat. 210\n\n## Hạn chót tuân thủ là khi nào?\n\nBa dịch vụ có bốn tháng để tuân thủ các nghĩa vụ bổ sung. Các thông tin được Ủy ban châu Âu và các cơ quan báo chí châu Âu công bố cho biết thời hạn rơi vào cuối tháng 11 năm 2026. 3710\n\nKhoảng thời gian này không có nghĩa mọi nghĩa vụ theo DSA chỉ bắt đầu từ thời điểm hết hạn. Thay vào đó, bốn tháng là thời gian để các dịch vụ mới được chỉ định triển khai những yêu cầu bổ sung dành riêng cho nhóm dịch vụ có ảnh hưởng lớn nhất.\n\n## Mức phạt có thể lên tới bao nhiêu?\n\nMột vi phạm nghiêm trọng DSA có thể khiến doanh nghiệp bị phạt tới 6% doanh thu hằng năm trên toàn cầu. 5910\n\nQuyền giám sát của Ủy ban châu Âu cũng khiến việc tuân thủ không chỉ là hoàn thành một lần thủ tục công bố thông tin. Ủy ban có thể yêu cầu dữ liệu, kiểm tra biện pháp bảo vệ và đánh giá rủi ro của doanh nghiệp, sau đó yêu cầu thực hiện các hành động khắc phục. 12\n\n## Tác động rộng hơn đối với AI và Big Tech\n\nViệc ChatGPT được xếp vào nhóm VLOSE cho thấy EU đang áp dụng quy định dựa trên chức năng và tầm ảnh hưởng xã hội của dịch vụ, chứ không chỉ dựa trên các nhãn truyền thống như mạng xã hội, sàn thương mại điện tử hay công cụ tìm kiếm. Một dịch vụ AI tạo sinh phổ biến nay đã nằm trong cùng kiến trúc quản lý tác động cao được áp dụng cho những dịch vụ trực tuyến lớn nhất. 14\n\nQuyết định này cũng mở rộng phạm vi thực tế của các yêu cầu khắt khe nhất trong DSA sang ba lĩnh vực khác nhau: thảo luận trực tuyến, trò chơi và truy xuất thông tin bằng AI. Điểm chung là quy mô người dùng, nhưng nhóm rủi ro được xem xét sẽ khác nhau. Với Reddit và Roblox, nội dung do người dùng tạo ra và vấn đề bảo vệ trẻ vị thành niên là những mối quan tâm trọng tâm. Với ChatGPT, chất lượng thông tin, hoạt động truy xuất và câu trả lời do AI tạo ra có vai trò nổi bật hơn. 19\n\nĐộng thái này nhiều khả năng cũng làm nóng thêm tranh luận xuyên Đại Tây Dương về cách EU quản lý các công ty công nghệ lớn có trụ sở tại Mỹ. Ủy ban châu Âu khẳng định khung DSA trung lập về công nghệ và dựa trên mức độ ảnh hưởng cùng quy mô người dùng. Trong khi đó, các công ty và quan chức Mỹ từng cho rằng những quy định kỹ thuật số của EU đặt gánh nặng tuân thủ không tương xứng lên các doanh nghiệp công nghệ lớn. 17\n\nDù tranh luận còn tiếp diễn, hệ quả pháp lý trước mắt đã rõ ràng: ChatGPT, Reddit và Roblox phải đáp ứng mức độ trách nhiệm giải trình liên tục cao nhất của DSA khi cung cấp dịch vụ tại EU.