Điều gì xảy ra trong vụ tập kích Belgorod ngày 30/8?

Vụ việc ngày 30/8 dường như là một đòn tập kích đa mục tiêu nhằm vào thành phố Belgorod, gần biên giới Nga–Ukraine. Các báo cáo mô tả đây là một cuộc tấn công bằng tên lửa, trong khi một số nguồn khác đề cập đến máy bay không người lái; loại vũ khí và toàn bộ mục tiêu chưa được xác nhận độc lập. Điều đã được xác nhận rõ hơn là hoạt động logistics của Ozon bị gián đoạn, thành phố có thương vong và nhiều đám cháy được báo cáo.

Trung tâm Ozon bị hư hại, nhân viên được sơ tán

Ozon cho biết trung tâm phân loại và đầu mối giao hàng của hãng tại Belgorod đã bị đánh trúng. Một đám cháy bùng phát tại cơ sở nhưng nhanh chóng được khống chế; nhân viên được sơ tán và một số người bị thương theo thông tin sơ bộ của công ty. 13

Sau vụ tấn công, Ozon tạm thời ngừng nhận đơn hàng cũng như tiếp nhận và giao hàng tại Belgorod và khu vực xung quanh. Công ty cho biết hoạt động sẽ được khôi phục sau khi các tuyến logistics được tổ chức lại. 15

Những thông tin này cho thấy cơ sở Ozon chịu thiệt hại thực tế và phải đóng cửa tạm thời, nhưng chưa đủ bằng chứng để kết luận toàn bộ hoạt động của Ozon tại Belgorod bị phá hủy. Cũng chưa có số liệu độc lập về lượng hàng hóa bị mất hoặc diện tích kho bị thiệt hại.

Thương vong và các điểm cháy khác

Quyền thống đốc Belgorod Alexander Shuvayev cho biết vụ tấn công khiến 2 người thiệt mạng và 16 người bị thương trên toàn thành phố. Đây là tổng số thương vong của vụ việc, không phải con số được xác nhận riêng tại trung tâm Ozon. 6

Các nguồn địa phương và truyền thông Ukraine đưa tin nhiều kho hàng thuộc khu phức hợp Estate Logistik bốc cháy. Một số báo cáo cho rằng các kho này được Ozon thuê hoặc sử dụng cho hoạt động logistics, phù hợp với xác nhận của Ozon về việc cơ sở của hãng bị hư hại. Tuy nhiên, chưa thể xác định độc lập bao nhiêu kho, hàng tồn hoặc diện tích lưu trữ đã bị phá hủy. 710

Một đám cháy cũng được báo cáo tại nhà máy nhiệt điện kết hợp của Belgorod. Phân tích nguồn mở của Ukraine còn cho rằng các điểm gần cơ sở vận tải PEK, một cơ sở trong khu công nghiệp và tháp truyền hình có thể bị ảnh hưởng. Những cáo buộc về các mục tiêu này chưa được kiểm chứng độc lập, vì vậy cần được xem là thông tin sơ bộ. 510

Vụ Belgorod nằm ở đâu trong chiến dịch nhằm vào logistics thương mại?

Vụ tấn công diễn ra sau nhiều tuần các trung tâm thương mại điện tử của Nga trở thành mục tiêu. Chiến dịch trước hết tập trung vào Wildberries, sàn thương mại điện tử lớn nhất nước Nga. Từ ngày 18/7, ít nhất 20 cơ sở của công ty này đã bị tấn công, gây ra các vụ cháy lớn, phá hủy hàng hóa và làm rối loạn mạng lưới logistics trên toàn quốc. 3

Reuters dẫn phân tích ảnh vệ tinh cho biết ít nhất 1,18 triệu mét vuông diện tích kho của Wildberries—hơn một phần năm công suất của công ty—đã bị hư hại hoặc phá hủy vào đầu tháng 8. 19 Tại một kho lớn ở vùng Samara, toàn bộ hàng hóa được cho là đã bị thiêu hủy; trong tổng diện tích 180.000 mét vuông, khoảng 160.000 mét vuông bị cháy. 4

Sau Wildberries, Ozon trở thành mục tiêu trọng tâm. Ngày 24/8, Ozon cho biết 4 trung tâm logistics của mình ở miền nam nước Nga bị tấn công; tổng cộng 6 cơ sở của hãng bị nhắm tới trong vòng 3 ngày theo các báo cáo thời điểm đó. Cổ phiếu Ozon trên Sở giao dịch Moskva đã giảm mạnh sau thông báo. 2

Các vụ việc trước đó cũng cho thấy tác động vận hành rõ rệt: sau cuộc tấn công vào trung tâm Chapayevsk ở vùng Samara, Ozon phải dừng hoạt động tại cơ sở, sơ tán hơn 500 nhân viên và chuyển hướng đơn hàng, giao hàng qua các địa điểm khác. 9

Thiệt hại kinh tế không chỉ nằm ở các tập đoàn

Khi một trung tâm logistics lớn bị cháy hoặc phải đóng cửa, tác động lan đến người bán hàng trên sàn, khách mua, công nhân kho, đơn vị vận chuyển và các chuỗi cung ứng khu vực. Hàng tồn có thể bị mất, đơn hàng bị tạm dừng hoặc chuyển tuyến, thời gian giao hàng kéo dài; người bán cũng phải chờ xử lý bảo hiểm, bồi hoàn và bổ sung nguồn hàng.

Quy mô thiệt hại tổng thể của Ozon và Wildberries chưa được công bố đầy đủ. Dù vậy, mức độ nghiêm trọng đã khiến chính quyền Nga phản ứng ở cấp chính sách: Tổng thống Vladimir Putin yêu cầu triển khai chương trình hỗ trợ xây dựng lại các kho thương mại bị hư hại hoặc phá hủy trong các cuộc tấn công. 9

Các biện pháp ứng phó được đề cập trong các nguồn công khai gồm sơ tán nhân viên, tạm dừng hoặc chuyển hướng đơn hàng, phân bổ lại hàng hóa, tăng cường lực lượng chữa cháy và sử dụng hỗ trợ của nhà nước cho việc tái thiết. 119 Hiện chưa có đủ bằng chứng để khẳng định Nga đã triển khai một chương trình phòng cháy thống nhất cho toàn bộ các doanh nghiệp thương mại điện tử, hoặc để xác nhận những biện pháp bảo vệ vật lý cụ thể tại mọi kho của Ozon và Wildberries.

Ý nghĩa rộng hơn đối với cuộc chiến

Các kho thương mại điện tử là mục tiêu có giá trị vì chúng tập trung hàng hóa, nhân lực, năng lực vận tải và hoạt động bán hàng số vào một số ít cơ sở lớn. Việc mở rộng mục tiêu sang nhà máy nhiệt điện Belgorod có thể làm chi phí vượt khỏi phạm vi bán lẻ, bởi thiệt hại hoặc việc phải dừng hoạt động để bảo đảm an toàn có khả năng ảnh hưởng đến nguồn điện và nhiệt của thành phố. 5

Tuy nhiên, những cuộc tấn công này chưa tự nó chứng minh một hiệu quả quân sự mang tính quyết định. Tác động chiến lược nhiều khả năng mang tính tích lũy: buộc Nga phải dành thêm nguồn lực cho phòng không, chữa cháy, tái thiết, chuyển hướng logistics và bồi thường cho doanh nghiệp, đồng thời làm gia tăng rủi ro trả đũa đối với dân thường và lao động trong các cơ sở thương mại.

Vì vậy, kết luận thận trọng nhất về vụ Belgorod là: đây là một đòn đánh gây gián đoạn đáng kể cho mạng lưới logistics địa phương của Ozon và tạo ra thiệt hại dân sự, thương mại cùng hạ tầng năng lượng được báo cáo, nhưng quy mô phá hủy cuối cùng và vai trò chính xác của từng mục tiêu vẫn cần thêm bằng chứng độc lập.