Vì sao Đức có thể quy trách nhiệm cho Nga trong vụ drone ở sân bay Leipzig?

Vụ việc tại sân bay Leipzig/Halle đang đứng trước nguy cơ trở thành một bước ngoặt trong cách Đức phản ứng với các hoạt động “vùng xám” bị nghi có liên quan đến Nga.

Theo các báo cáo mới nhất, chính phủ của Thủ tướng Friedrich Merz đang chuẩn bị chính thức quy trách nhiệm cho Moscow về âm mưu tấn công bằng drone và công bố các biện pháp trừng phạt nhằm vào những thực thể Nga. Gói biện pháp này có thể được phối hợp với một vòng trừng phạt mới của Liên minh châu Âu (EU). 12

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa đánh giá tình báo và bằng chứng có thể kiểm chứng công khai: các thông tin hiện có cho thấy Đức cùng các đồng minh xem khả năng Nga đứng sau vụ việc là nghiêm trọng, nhưng chưa công bố được chuỗi bằng chứng độc lập nối chiếc drone, mạng lưới trung gian và Cục Tình báo Quân sự Nga (GRU). 59

Chuyện gì đã xảy ra tại sân bay Leipzig/Halle?

Ngày 4/8, một drone gắn thiết bị nổ được phát hiện tại sân bay Leipzig/Halle ở miền đông nước Đức, gần các máy bay chở hàng liên quan đến Ukraine. Thiết bị dường như không phát nổ vì bộ kích nổ bị lỗi. Cảnh sát sau đó sử dụng robot để vô hiệu hóa quả bom. 13

Nhà điều tra còn xem xét một sự cố drone thứ hai và sau đó thông báo phát hiện một drone thứ ba cùng chất nổ bị nghi là loại dùng trong quân sự ở khu vực gần sân bay. 314

Leipzig/Halle là một trung tâm vận tải hàng hóa và hậu cần quan trọng. Vì vậy, việc một thiết bị chứa thuốc nổ xuất hiện gần máy bay chở hàng của Ukraine khiến cơ sở này trở thành mục tiêu có ý nghĩa chiến lược tiềm tàng. Một số thông tin dựa trên truyền thông Đức cho rằng thiết bị tinh vi hơn drone dân dụng thông thường. Có báo cáo mô tả loại thuốc nổ mang tính quân dụng và nhận định cách chế tạo cho thấy người vận hành có thể không hành động một mình, dù phần lớn chi tiết pháp y chưa được công bố. 910

Vì sao nghi ngờ Nga hoặc GRU?

Lập luận hướng về Nga hiện dựa trên ba nhóm yếu tố chính.

1. Đánh giá từ cơ quan tình báo

Một nguồn tin tình báo Mỹ được ABC News dẫn lời cho biết chất nổ và cấu trúc của drone mang những dấu hiệu tương đồng với các thiết bị thường được GRU sử dụng. Tuy nhiên, đây là thông tin từ một quan chức được báo cáo về cuộc điều tra, không phải hồ sơ tình báo hay báo cáo giám định được công khai để các bên độc lập kiểm chứng. 9

2. Mục tiêu có thể phù hợp với lợi ích của Nga

Một drone mang thuốc nổ xuất hiện gần máy bay chở hàng của Ukraine phù hợp với giả thuyết về một chiến dịch nhằm gây gián đoạn các tuyến hậu cần hỗ trợ Kyiv. Điều này tạo ra một động cơ khả dĩ, nhưng động cơ tự thân không thể chứng minh ai đã chỉ đạo vụ tấn công.

3. Dấu hiệu của một chiến dịch có tổ chức

Các quan chức Đức và nguồn tin an ninh mô tả vụ việc là một hoạt động chuyên nghiệp, có thể nằm trong một chiến dịch “chiến tranh lai” do thế lực nước ngoài hậu thuẫn. Việc phát hiện thêm drone và chất nổ làm gia tăng lo ngại về khả năng phối hợp, nhưng bản thân những phát hiện này vẫn chưa xác định được bên tài trợ hay người ra lệnh. 36

Điểm mấu chốt là: thông tin công khai hiện nay củng cố nhận định rằng khả năng Nga can dự đang được tình báo Đức và các nước đồng minh xem xét nghiêm túc. Nhưng BBC lưu ý rằng chưa có bằng chứng được công bố trực tiếp nối thiết bị với Nga, trong khi Moscow tiếp tục phủ nhận mọi vai trò. 5

Moscow phản ứng ra sao?

Đại sứ quán Nga tại Berlin bác bỏ cáo buộc, gọi vụ việc là một “sự khiêu khích được dàn dựng” và cho rằng Đức đưa ra các tuyên bố không có bằng chứng. 2

Trong những tuyên bố ban đầu sau vụ việc, chính quyền Đức chưa công khai quy trách nhiệm cho bất kỳ quốc gia nào. Thủ tướng Merz nói chính phủ đang phối hợp với các cơ quan an ninh và sẽ sớm công bố bên mà Berlin cho là đứng sau vụ tấn công. 23

Do đó, nếu Đức đưa ra tuyên bố chính thức, động thái này nhiều khả năng sẽ được trình bày như một kết luận quy trách nhiệm dựa trên tình báo của chính phủ, thay vì một hồ sơ chứng cứ đầy đủ được công khai trước công chúng. Berlin có thể tiết lộ một số chi tiết, nhưng việc bảo vệ nguồn tin và phương pháp thu thập tình báo có thể hạn chế mức độ công bố.

Berlin có thể trả đũa thế nào?

Biện pháp được báo cáo rõ nhất đang được chuẩn bị là một gói trừng phạt mới nhằm vào các thực thể Nga, có khả năng triển khai song song với gói trừng phạt rộng hơn của EU. Phạm vi, đối tượng cụ thể và thời điểm áp dụng vẫn chưa được chốt hoàn toàn. 12

Ngoài ra, các báo cáo cũng đề cập khả năng Đức tăng viện trợ vũ khí cho Ukraine. Tuy nhiên, những thông tin hiện có chưa cho thấy Berlin đã quyết định một mức tăng cụ thể vì vụ việc tại Leipzig. Vì vậy, đây mới là một lựa chọn chính trị có thể xảy ra, chưa phải chính sách đã được xác nhận.

Berlin cũng có thể cân nhắc các biện pháp khác như:

• phối hợp với EU để trừng phạt những cá nhân hoặc mạng lưới trung gian bị cho là hỗ trợ chiến dịch;
• trục xuất các nhà ngoại giao có liên hệ với hoạt động tình báo;
• siết thực thi kiểm soát xuất khẩu và ngăn việc mua sắm linh kiện nhạy cảm;
• tăng bảo vệ các tuyến hậu cần, sân bay, cơ sở quân sự và hạ tầng trọng yếu.

Trong thực tế, phản ứng trước mắt có thể tập trung vào an ninh hơn là trả đũa quân sự: cải thiện khả năng phát hiện và nhận dạng drone, làm rõ thẩm quyền đánh chặn các vật thể khả nghi, đồng thời tăng cường bảo vệ sân bay và các trung tâm logistics. Những biện pháp này vẫn có thể được triển khai ngay cả khi Đức không công bố đủ bằng chứng để thuyết phục các nhà quan sát bên ngoài về mối liên hệ với GRU.

Leipzig nằm trong bức tranh lớn hơn về “chiến tranh lai”

Đức đang xem vụ việc không chỉ là một hồ sơ hình sự riêng lẻ mà còn là một phần của mối đe dọa rộng hơn, bao gồm drone, phá hoại, gián điệp, tấn công mạng và các hoạt động nhằm vào hạ tầng trọng yếu. Bộ trưởng Nội vụ Đức Alexander Dobrindt nói các hoạt động “chiến tranh lai” do nước ngoài hậu thuẫn đã trở thành thực tế thường xuyên.

Các nước ven biển Baltic cũng đang siết an ninh quanh những cơ sở như nhà máy năng lượng, đập nước, kho khí đốt và các tuyến giao thông, trong bối cảnh lo ngại về phá hoại và những chiến dịch “cờ giả” nhằm đổ lỗi cho bên khác.

Ngày 28/8, các quốc gia quanh biển Baltic công bố kế hoạch lập một lực lượng đặc nhiệm phòng thủ drone. Mục tiêu là chia sẻ thông tin nhanh hơn và phối hợp phản ứng trước các cuộc tấn công kiểu “chiến tranh lai”. Đức đặc biệt chú ý đến vấn đề này sau sự cố tại Leipzig. 17

Cách tiếp cận mới vì thế không chỉ nhằm bảo vệ một sân bay. Các nước đang hướng tới một hệ thống khu vực có thể phát hiện, xác định trách nhiệm và phản ứng với những hoạt động thù địch quy mô nhỏ trước khi chúng leo thang. Hệ thống đó đòi hỏi sự phối hợp giữa cảnh sát, cơ quan tình báo, nhà khai thác sân bay, lực lượng quân sự và chính phủ các nước láng giềng.

Vì sao bối cảnh bầu cử lại quan trọng?

Cuộc bầu cử bang Sachsen-Anhalt được tổ chức vào ngày 6/9/2026, không phải ngày 7/9. Các cuộc thăm dò được Reuters và Bloomberg dẫn lại cho thấy đảng cực hữu AfD đang nhận khoảng 41–42% mức ủng hộ, vượt xa CDU của Thủ tướng Merz, ở mức khoảng 22–24%.

Một tuyên bố chính thức quy trách nhiệm cho Nga có thể giúp ông Merz lập luận rằng Moscow không chỉ là mối đe dọa bên ngoài mà còn tạo ra rủi ro an ninh cụ thể bên trong nước Đức. Điều này có thể được dùng để biện minh cho việc tăng cường hỗ trợ Ukraine và bảo vệ hạ tầng châu Âu.

Nhưng động thái ấy cũng đi kèm rủi ro chính trị. Nếu Berlin đưa ra cáo buộc nghiêm trọng mà không công bố được bằng chứng đủ thuyết phục, các đối thủ có thể mô tả lệnh trừng phạt hoặc bất kỳ phản ứng quân sự nào là một bước leo thang thiếu căn cứ.

Vì vậy, vụ Leipzig khó có thể khép lại tranh luận của Đức về Nga. Nhiều khả năng nó sẽ làm cuộc tranh luận nóng hơn: Đức nên hỗ trợ Ukraine đến đâu, cần tăng quyền hạn an ninh trong nước thế nào, công chúng có thể tin vào các kết luận dựa trên tình báo đến mức nào và Berlin nên phản ứng ra sao trước những cuộc tấn công “không tuyên chiến” nhằm vào hạ tầng châu Âu.