IPO Shein tại Hồng Kông vẫn tiến triển dù bị chỉ trích về lao động cưỡng bức

Thương vụ đang ở đâu?

Kế hoạch niêm yết tại Hồng Kông của Shein vẫn được triển khai. Công ty chào bán 279.992.500 cổ phiếu loại B, thường được làm tròn thành khoảng 280 triệu cổ phiếu, và dự kiến bắt đầu giao dịch vào ngày 1/9. Sổ lệnh được các nguồn tin mô tả là đã được đăng ký đủ, cho thấy lượng quan tâm ban đầu của nhà đầu tư tương đương hoặc vượt số cổ phiếu chào bán. 12

Tuy nhiên, “sổ lệnh kín” không đồng nghĩa cổ phiếu chắc chắn tăng giá sau khi lên sàn. Giá cổ phiếu vẫn có thể chịu áp lực khi giao dịch chính thức bắt đầu, đặc biệt trong bối cảnh thương vụ có cơ chế phân bổ vượt mức và bình ổn giá tạm thời. 2

Các điều khoản chính của IPO

• Khoảng 10% lượng cổ phiếu được dành cho nhà đầu tư tại Hồng Kông, phần còn lại phân bổ cho nhà đầu tư quốc tế, tùy khả năng điều chỉnh tỷ lệ và quyền phân bổ vượt mức. 7
• Giá chào bán nằm trong khoảng 47,60–49,50 HKD/cổ phiếu.
• Nếu chốt ở mức cao nhất, Shein có thể thu về 13,86 tỷ HKD, tương đương khoảng 1,77 tỷ USD, và đạt định giá gần 27 tỷ USD. 13
• Mức định giá này thấp hơn khoảng 70% so với con số gần 100 tỷ USD tại vòng gọi vốn tư nhân năm 2022. 13

Các báo cáo sau đó cho biết giá phát hành nhiều khả năng ở gần giữa biên độ, khoảng 48,56 HKD/cổ phiếu. Khi đó, Shein có thể huy động xấp xỉ 1,7 tỷ USD và được định giá khoảng 26,5 tỷ USD.

Goldman Sachs, Morgan Stanley và JPMorgan là ba ngân hàng chính giữ vai trò đồng bảo trợ và điều phối tổng thể thương vụ. Shein cũng mở rộng nhóm bảo lãnh phát hành với nhiều tổ chức khác; tổng phí bảo lãnh tối đa có thể lên tới 306 triệu HKD, tương đương khoảng 39 triệu USD. 12

Vì sao John Moolenaar phản đối?

John Moolenaar, Chủ tịch Ủy ban Đặc biệt về Trung Quốc thuộc Hạ viện Mỹ, đã kêu gọi JPMorgan, Goldman Sachs và Morgan Stanley rút khỏi thương vụ. Ông cho rằng việc các ngân hàng hỗ trợ IPO đồng nghĩa tiếp tay huy động vốn cho một công ty có chuỗi cung ứng bị giới chỉ trích liên hệ với cáo buộc sử dụng lao động cưỡng bức tại khu vực Tân Cương của Trung Quốc.

Điểm cần phân biệt là tuyên bố của ông Moolenaar là hoạt động vận động chính sách của một nghị sĩ, không phải phán quyết của tòa án, kết luận của cơ quan quản lý hay lệnh cấm tự động đối với các ngân hàng. Các thông tin hiện có không cho thấy ba ngân hàng đã rút khỏi giao dịch; họ vẫn được nêu trong cấu trúc bảo lãnh phát hành của IPO.

Tranh cãi tập trung một phần vào bản cáo bạch tại Hồng Kông. Reuters đưa tin tài liệu này không nêu cụ thể rủi ro liên quan đến cáo buộc các sản phẩm của Shein có thể sử dụng bông từ Tân Cương—khu vực mà giới chức Mỹ và các tổ chức nhân quyền cáo buộc tồn tại những chương trình lao động cưỡng bức do nhà nước hậu thuẫn, ảnh hưởng đến người Duy Ngô Nhĩ và các nhóm thiểu số khác. Thay vào đó, hồ sơ sử dụng cách diễn đạt chung hơn về rủi ro danh tiếng.

Với những người yêu cầu minh bạch cao hơn, nhà đầu tư cần được biết về các rủi ro pháp lý, thương mại và danh tiếng có thể phát sinh từ chuỗi cung ứng. Việc bản cáo bạch tại Hồng Kông không sử dụng ngôn ngữ cụ thể về Tân Cương vì thế trở thành vấn đề vừa liên quan bảo vệ nhà đầu tư, vừa liên quan nhân quyền. 13

Vì sao Shein chọn Hồng Kông?

IPO tại Hồng Kông diễn ra sau khi các kế hoạch niêm yết ở New York và London đình trệ hoặc bị từ bỏ. Những kế hoạch trước đó vấp phải sự giám sát chính trị, trở ngại pháp lý và câu hỏi về mức độ công bố rủi ro trong chuỗi cung ứng. 41518

Việc Trung Quốc phê duyệt cho Shein niêm yết tại Hồng Kông đã gỡ bỏ một rào cản quan trọng. Lựa chọn này cũng phản ánh vị thế doanh nghiệp khá đặc biệt của Shein: công ty đặt trụ sở tại Singapore nhưng có nguồn gốc Trung Quốc và vẫn phụ thuộc đáng kể vào mạng lưới sản xuất tại Trung Quốc. 1824

Vì vậy, Hồng Kông mở cho Shein một con đường tiếp cận thị trường vốn sau khi các sàn phương Tây trở nên khó khăn hơn. Nhưng việc đổi địa điểm không xóa bỏ các câu hỏi cốt lõi về tiêu chuẩn lao động, khả năng truy xuất nguồn gốc và mức độ minh bạch mà nhà đầu tư có quyền kỳ vọng.

Mức định giá giảm mạnh nói lên điều gì?

Định giá khoảng 27 tỷ USD là một sự điều chỉnh lớn so với đỉnh của thị trường tư nhân. Các yếu tố được nhắc đến gồm triển vọng tăng trưởng chậm lại, chi phí vận hành và nhập khẩu cao hơn, rủi ro pháp lý, cùng câu hỏi liệu mô hình bán hàng giá cực thấp của Shein có thể tiếp tục mở rộng với tốc độ cũ hay không. 110

Mô hình kinh doanh của công ty cũng chịu sức ép tại các thị trường lớn. Ở Mỹ, những thay đổi đối với quy định miễn thuế dành cho các lô hàng giá trị thấp đã làm suy yếu lợi thế de minimis—cơ chế từng giúp các gói hàng bán trực tiếp đến người tiêu dùng có chi phí thấp hơn. Shein cho biết thay đổi chính sách đã ảnh hưởng đến doanh số, trong khi chi phí nhập khẩu tăng có nguy cơ gây sức ép lên giá bán và biên lợi nhuận. 1922

Do đó, câu hỏi đối với nhà đầu tư không chỉ là Shein có hoàn tất việc niêm yết hay không. Vấn đề lớn hơn là công ty có thể duy trì tăng trưởng trong khi phải hấp thụ chi phí hải quan, sự giám sát về bảo vệ người tiêu dùng, các khoản phạt tiềm tàng và tổn hại danh tiếng hay không.

Các rủi ro pháp lý và bền vững vẫn hiện hữu

Shein cho biết hoạt động tại Mỹ đang bị Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) điều tra và công ty có thể phải chịu các khoản phạt đáng kể. Doanh nghiệp cũng đối mặt với các vụ việc pháp lý tại châu Âu, trong khi những cuộc điều tra và khoản phạt trước đây tiếp tục khiến các vấn đề môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp (ESG) trở thành tâm điểm. 171923

Những chỉ trích không chỉ xoay quanh cáo buộc liên quan Tân Cương. Các nhóm phản đối còn đặt vấn đề về tiêu chuẩn lao động, lượng rác thải dệt may, phát thải, an toàn sản phẩm, tuyên bố môi trường và vòng đời rất ngắn của thời trang siêu nhanh. Những rủi ro này có thể làm tăng chi phí pháp lý và tuân thủ, thay đổi hành vi người tiêu dùng hoặc hạn chế cách công ty vận hành. 17

Vì thế, IPO Hồng Kông đang tiến triển về mặt kỹ thuật, nhưng câu chuyện đầu tư quanh Shein vẫn còn gây tranh luận. Nhu cầu mạnh trong đợt chào bán—nếu được xác nhận—chỉ cho thấy nhà đầu tư sẵn sàng rót vốn vào Shein ở mức định giá thấp hơn đáng kể. Điều đó không giải quyết các thách thức về công bố thông tin, nhân quyền, pháp lý hay địa chính trị mà công ty đang đối mặt.