AI đang hút cạn bộ nhớ phổ thông: DRAM và NAND có thể tăng thêm 10%–20%

Vì sao giá có thể tăng thêm 10%–20% trong tháng 9?

Dự báo của Bank of America (BofA) phản ánh một cuộc khủng hoảng phân bổ nguồn cung đúng lúc nhu cầu tăng mạnh. Các nhà sản xuất bộ nhớ đang ưu tiên HBM — loại bộ nhớ băng thông cao dùng trong bộ tăng tốc AI — cùng những sản phẩm liên quan đến hạ tầng AI. Trong khi đó, nhà sản xuất PC, smartphone, máy chơi game và máy chủ lại chuẩn bị cho mùa sản xuất truyền thống cuối năm. 17

BofA vì thế cho rằng giá giao ngay của DRAM và NAND có thể tăng thêm 10%–20% trong tháng 9/2026. Dự báo được đưa ra sau một giai đoạn giá tăng mạnh và hoạt động mua vào sớm của các hãng thiết bị nhằm bảo đảm linh kiện cho mùa cao điểm. 17

Dữ liệu ngày 28/8 của TrendForce cho thấy giá giao ngay bình quân trong phiên đạt 91,293 USD đối với chip DDR4-3200 16Gb và 53,933 USD đối với chip DDR5-4800/5600 16Gb. Đây là mức tham chiếu ở cấp chip, không phải mức giá mà người dùng chắc chắn phải trả cho một bộ RAM hoàn chỉnh.

Điểm phân biệt này rất quan trọng: giá giao ngay, giá hợp đồng theo quý, giá module và giá bán lẻ nằm ở các khâu khác nhau trong chuỗi cung ứng. Giá ở một khâu tăng mạnh không có nghĩa các khâu còn lại sẽ tăng ngay lập tức hoặc cùng một tỷ lệ.

Thị trường đang thiếu hàng nghiêm trọng đến mức nào?

Tín hiệu rõ nhất không chỉ nằm ở một con số tăng giá gây sốc, mà ở sự kết hợp giữa giá giao ngay cao, lượng hàng tồn kho thấp và việc khách hàng phải đặt trước công suất sản xuất.

SK Hynix cho biết toàn bộ sản lượng DRAM, HBM và NAND năm 2026 đã được bán hết. Khách hàng cũng đã giữ chỗ cho một phần công suất bộ nhớ phổ thông kéo dài sang năm sau. Công ty mô tả thị trường DRAM và NAND đang ở trạng thái “cực kỳ thắt chặt”. 2 13

Giá bán lẻ tại Mỹ cho thấy áp lực đã lan tới người mua cuối. Bảng theo dõi giá của Tom’s Hardware ghi nhận một bộ DDR5-6000 dung lượng 64GB có giá 849 USD, so với mức thấp lịch sử 159 USD. Cùng bảng theo dõi này, bộ 96GB có giá 1.799 USD, còn bộ DDR5-6400 128GB lên tới 3.399 USD.

Một số báo cáo bán lẻ khác ghi nhận các bộ DDR5 64GB vượt 1.200 USD và mức tăng so với cùng kỳ tiến gần 500%. Tuy nhiên, đây là giá của những cấu hình hoặc danh sách sản phẩm cụ thể, không thể đại diện cho mọi bộ DDR5 trên thị trường.

Một số nguồn thứ cấp còn đề cập mức tăng rất lớn theo năm đối với chip DDR4 16Gb. Dù vậy, tỷ lệ chính xác khoảng 879% không được xác nhận độc lập trong chuỗi dữ liệu giá sơ cấp được sử dụng ở đây. Các số liệu giá giao ngay ngày 28/8 và giá bán lẻ vẫn cho thấy hướng biến động chung là nguồn cung đang chịu áp lực mạnh. 17

Vì sao HBM lại khiến DDR4 và DDR5 đắt hơn?

HBM không phải là một dòng sản phẩm bổ sung có thể sản xuất mà không ảnh hưởng đến các loại bộ nhớ khác. HBM dành cho bộ tăng tốc AI đòi hỏi nhiều tài nguyên sản xuất và đóng gói. Một ước tính dựa trên dữ liệu TrendForce cho rằng trong năm 2027, HBM có thể sử dụng khoảng 30% công suất DRAM của ba nhà sản xuất bộ nhớ lớn nhất, dù chỉ chiếm khoảng 13% tổng số bit đầu ra. 4

Điều đó khiến phần công suất còn lại cho bộ nhớ phổ thông bị thu hẹp. DDR5, DDR4, DRAM di động và DRAM máy chủ phải cạnh tranh trong cùng hệ sinh thái sản xuất, trong khi các khách hàng AI thường ký cam kết mua dài hạn để giữ nguồn cung.

Khi cơ cấu sản xuất chuyển sang HBM có giá trị cao hơn, nguồn cung bộ nhớ thông thường trở nên kém linh hoạt và dễ bị tác động chỉ bởi một mức tăng nhu cầu vừa phải. Áp lực đặc biệt rõ với DDR4. Dù là tiêu chuẩn cũ, DDR4 vẫn được sử dụng trong nhiều PC, máy chủ, hệ thống công nghiệp và thiết bị hiện hữu. Các nhà sản xuất lại có ít động lực mở rộng công suất cho sản phẩm cũ khi HBM và những sản phẩm mới hứa hẹn lợi nhuận cao hơn.

NAND cũng tăng giá vì AI cần cả lưu trữ

Sự bùng nổ hạ tầng AI không chỉ cần bộ nhớ cho bộ tăng tốc. Các trung tâm dữ liệu còn cần SSD dung lượng lớn và tốc độ cao để lưu dữ liệu huấn luyện, điểm kiểm tra mô hình và hạ tầng suy luận. Nhu cầu này hỗ trợ thị trường SSD doanh nghiệp và triển vọng lợi nhuận của NAND, dù động lực của NAND không hoàn toàn giống DRAM. 5

NAND đồng thời được hỗ trợ bởi nhu cầu từ các thiết bị điện tử truyền thống. Các nhà sản xuất thiết bị gốc đang đẩy sớm kế hoạch mua linh kiện để chuẩn bị cho điện thoại, PC, máy chơi game và các sản phẩm khác trước mùa bán hàng cuối năm. Vì vậy, dự báo tháng 9 của BofA là kết quả của hai lực kéo cùng lúc: đầu tư hạ tầng AI và nhu cầu tích trữ ngắn hạn trong chuỗi cung ứng điện tử. 17

Dù vậy, bằng chứng về đà tăng không đồng đều giữa mọi phân khúc NAND. Một triển vọng sau đó được Kaohoon International dẫn lại cho rằng giá có thể tiếp tục tăng trong quý IV, rồi ổn định hoặc điều chỉnh nhẹ trong năm 2027 và giảm vào năm 2028. Điều này cho thấy NAND có thể phục hồi cùng DRAM, nhưng diễn biến giá sẽ khác nhau tùy loại sản phẩm.

Người mua PC và nhà sản xuất thiết bị sẽ chịu tác động ra sao?

Chi phí bộ nhớ tăng có thể dẫn tới nhiều hệ quả:

• giá PC, máy chơi game, máy chủ và sản phẩm lưu trữ cao hơn;
• cấu hình bộ nhớ cơ bản thấp hơn;
• ít chương trình khuyến mại và giảm giá hơn;
• biên lợi nhuận của nhà sản xuất bị thu hẹp nếu chưa thể chuyển toàn bộ chi phí sang người mua; và
• lịch ra mắt hoặc thiết kế sản phẩm bị trì hoãn, điều chỉnh.

Trong ngắn hạn, nhóm chịu ảnh hưởng lớn nhất là các sản phẩm cần nhiều bộ nhớ và những hệ thống vẫn phụ thuộc vào DDR4. Người dùng tự lắp ráp hoặc nâng cấp PC cũng có thể gặp khoảng cách giá rất lớn giữa các mức dung lượng và tốc độ, bởi những bộ dung lượng cao đang ghi nhận các mức tăng mạnh nhất trong dữ liệu bán lẻ được theo dõi.

Tuy nhiên, không nên lấy giá một bộ RAM bán lẻ làm thước đo trực tiếp cho giá một chip DRAM. Giá bộ kit còn bao gồm chi phí sản xuất module, kiểm thử, phân phối, biên lợi nhuận của nhà bán lẻ, tình trạng tồn kho và đôi khi là mức phí cao cho cấu hình tốc độ hoặc dung lượng đặc biệt. Dữ liệu chip giao ngay và ví dụ bán lẻ cùng cho thấy thị trường đang căng thẳng, nhưng chúng đo lường những điểm khác nhau trong chuỗi cung ứng.

Nvidia vừa được hưởng lợi, vừa đối mặt với nút thắt nguồn cung

Tình trạng thiếu bộ nhớ phù hợp với câu chuyện nhu cầu tiếp tục tăng đối với bộ tăng tốc AI của Nvidia. Nhu cầu HBM mạnh cho thấy các nhà vận hành trung tâm dữ liệu vẫn đang cạnh tranh để triển khai hạ tầng AI. Vị thế nhà cung cấp Nvidia của SK Hynix cùng việc khách hàng đặt trước sản lượng cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa nhu cầu bộ tăng tốc và khả năng cung ứng bộ nhớ. 2

Nhưng chính sự khan hiếm này cũng có thể hạn chế số lượng hệ thống Nvidia được hoàn thiện và giao hàng. Nếu HBM, công nghệ đóng gói tiên tiến hoặc các linh kiện bộ nhớ liên quan không tăng kịp, nhu cầu bộ tăng tốc không tự động chuyển thành số hệ thống đã lắp ráp và xuất xưởng.

Bằng chứng hiện có cho phép xem bộ nhớ vừa là chỉ báo về nhu cầu AI, vừa là một nút thắt tiềm tàng trong chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, không nên suy luận từ đó về xếp hạng đầu tư hoặc giá mục tiêu hiện tại của Nvidia tại BofA khi chưa có nguồn xác nhận trực tiếp.

Vì sao SK Hynix được gọi là bên hưởng lợi từ “siêu chu kỳ lợi nhuận”?

Luận điểm “siêu chu kỳ” không chỉ dựa vào sự bùng nổ của HBM. SK Hynix đang có vị thế hưởng lợi khi giá HBM, DRAM phổ thông và NAND cùng tăng. Công ty cho biết toàn bộ sản lượng của ba nhóm sản phẩm trong năm 2026 đã được đặt mua, đồng thời dự kiến bắt đầu cung cấp HBM4 từ quý IV. 2

Các nhà phân tích gọi đây là một chu kỳ đặc biệt rộng vì việc mở rộng HBM làm hạn chế nguồn cung bộ nhớ hàng hóa, trong khi nhu cầu lưu trữ AI hỗ trợ lợi nhuận NAND. 5 6 Tỷ lệ sử dụng nhà máy cao, đơn hàng cam kết trước và giá bán bình quân tăng có thể giúp các nhà cung cấp hàng đầu đạt lợi nhuận bất thường trong một thời gian.

Dẫu vậy, đây vẫn là ngành có tính chu kỳ. Công suất mới được đưa vào nhanh hơn dự kiến, chi tiêu hạ tầng AI yếu đi hoặc nhu cầu điện tử chậm lại đều có thể làm thay đổi cán cân. Vấn đề cốt lõi là thời điểm: các dự báo hiện có chưa cho thấy thị trường sẽ sớm trở lại trạng thái bình thường.

Khi nào giá bộ nhớ có thể hạ nhiệt?

Triển vọng được BofA dẫn lại dự báo giá còn tăng trong quý IV, sau đó ổn định hoặc chỉ điều chỉnh nhẹ trong năm 2027. BofA dự kiến giá DRAM và NAND có thể giảm vào năm 2028, nhưng mô tả đây là một đợt điều chỉnh lành mạnh chứ không phải sự sụp đổ của thị trường.

Mốc thời gian này phù hợp với cảnh báo của CEO SK Hynix Kwak Noh-jung rằng năm 2027 có thể là năm tồi tệ nhất trong lịch sử ngành xét về nguồn cung. 1 Các báo cáo khác cũng cho rằng tình trạng thiếu bộ nhớ có thể kéo dài ít nhất đến năm 2027 khi nhu cầu AI tiếp tục vượt công suất hiện có. 10

Kết luận thực tế là khả năng giá giảm trên diện rộng trước năm 2027 hiện khá thấp nếu các giả định về cung – cầu không thay đổi. Ngay cả khả năng giảm vào năm 2028 cũng phụ thuộc vào việc công suất mới được đưa vào đúng tiến độ và tốc độ tăng chi tiêu cho hạ tầng AI chậm lại.

Với người mua, đây không còn là một đợt tăng giá RAM tiêu dùng ngắn hạn. Đó là cuộc cạnh tranh mang tính cấu trúc giữa hạ tầng AI và phần còn lại của thị trường điện tử — trong đó DDR4, DDR5 và NAND phổ thông đang phải nhường chỗ cho những sản phẩm có giá trị cao hơn.