Hồ sơ đạo đức FIFA bị rò rỉ hé lộ gì về Gianni Infantino?

Hồ sơ đạo đức FIFA năm 2016 vừa được công bố một phần cho thấy hai sự thật cần được nhìn nhận đồng thời. Một mặt, tài liệu mô tả những chuyến đi, khoản tiếp đãi, chi phí và quyết định bổ nhiệm khiến các điều tra viên lo ngại về tính liêm chính, tính minh bạch hoặc nguy cơ xung đột lợi ích. Mặt khác, quy trình đạo đức độc lập của FIFA cuối cùng kết luận Gianni Infantino không vi phạm Bộ quy tắc đạo đức, đồng thời các lợi ích ông nhận được không bị xem là không phù hợp với các quy định có hiệu lực tại thời điểm đó. 19

Điểm phân biệt này rất quan trọng: những tiết lộ có thể gây tổn hại về chính trị và uy tín, nhưng tự chúng không chứng minh có hành vi phạm tội.

Những gì hồ sơ tiết lộ về các chuyến đi của Infantino

Theo các bài tường thuật về tài liệu trước đây chưa được công bố, trong những tháng đầu giữ chức chủ tịch FIFA, Infantino đã sử dụng chỗ ngồi trên các máy bay riêng có liên quan đến chính phủ Nga của Vladimir Putin và Qatar. Các chuyến đi được đề cập gồm hành trình đến những cuộc gặp với ông Putin và Quốc vương Qatar. 2412

Hồ sơ cũng mô tả một chuyến bay từ Milan đến Rome do doanh nhân Nga Leon Semenenko sắp xếp để phục vụ chuyến thăm Vatican. Theo các nguồn tin, hành trình này kết hợp cuộc gặp Giáo hoàng Francis với chuyến đi mang tính riêng tư của Infantino cùng vợ và mẹ. Infantino mô tả cuộc gặp Giáo hoàng là một cuộc gặp riêng, song hoàn cảnh xung quanh chuyến đi đã trở thành một phần của cuộc điều tra đạo đức. 245

Vấn đề không chỉ nằm ở việc sử dụng máy bay riêng. Câu hỏi cốt lõi là liệu việc đi lại và tiếp đãi do bên thứ ba chi trả có thể tạo ra cảm giác mắc nợ hoặc xung đột với trách nhiệm của chủ tịch FIFA hay không. Các điều tra viên đạo đức của FIFA cuối cùng kết luận những chuyến bay này không vi phạm bộ quy tắc áp dụng. 912

Được minh oan năm 2016, nhưng tranh cãi quản trị vẫn còn đó

Theo các bài tường thuật về hồ sơ bị rò rỉ, cuộc điều tra xem xét bảy khiếu nại được đưa ra không lâu sau khi Infantino nhậm chức. Điều tra viên Vanessa Allard đứng đầu quy trình và kết luận không có vi phạm trong các cáo buộc đối với ông. FIFA công bố rằng Infantino không vi phạm Bộ quy tắc đạo đức và không nhận lợi ích không phù hợp theo các quy định liên quan. 179

Về mặt pháp lý và thực tế, đây là một kết luận minh oan trong khuôn khổ quy tắc đạo đức của FIFA. Tuy nhiên, không nên diễn giải kết luận đó thành việc mọi quyết định được mô tả trong hồ sơ đều không thể bị chỉ trích. Tài liệu bị rò rỉ cho thấy những câu hỏi về minh bạch, nghĩa vụ công khai thông tin và cảm nhận về tính độc lập đã bao quanh nhiệm kỳ chủ tịch mới ngay từ đầu.

Tranh chấp tiền lương và tuyển dụng làm tranh cãi thêm nóng

Tài liệu được cho là cũng đề cập đến tranh chấp hợp đồng lao động của Infantino. Ông từ chối ký hợp đồng có mức lương 2 triệu franc Thụy Sĩ, gọi con số này là “xúc phạm” khi so sánh với khoản thù lao 3,6 triệu franc Thụy Sĩ gắn với người tiền nhiệm Sepp Blatter. 212

Một số khiếu nại khác liên quan đến việc bổ nhiệm và quy trình tuyển dụng. Các bài tường thuật trước đây về bản ghi nhớ nội bộ FIFA cho biết những cáo buộc gồm việc bổ nhiệm nhân sự cấp cao mà không kiểm tra đầy đủ điều kiện của ứng viên, bên cạnh các vấn đề về chi phí cá nhân và sử dụng nguồn lực FIFA. 114

Theo các kết luận được thuật lại, Infantino không bị xác định là đã vi phạm bộ quy tắc đạo đức trong những vấn đề này. Những sai sót về thủ tục tuyển dụng được quy cho bộ phận nhân sự của FIFA, chứ không phải cá nhân ông, theo các bài tường thuật. Đây là nội dung của một cuộc điều tra bị rò rỉ, không phải bản án hình sự hay phán quyết tư pháp về sau.

Vì sao hồ sơ cũ lại quan trọng trong cuộc đấu quyền lực hiện nay?

Hồ sơ đạo đức được nhắc lại khi Infantino đang đối mặt với một tranh chấp riêng liên quan đến kế hoạch đầu tư tư nhân đã bị FIFA hủy bỏ. Ngày 27 tháng 8, UEFA nộp đơn tại một tòa án Mỹ để yêu cầu cung cấp tài liệu và lời khai, nhằm phục vụ khả năng đưa ra khiếu nại hình sự tại Thụy Sĩ. UEFA cho biết họ đang cân nhắc cáo buộc “quản lý sai phạm hình sự” liên quan đến kế hoạch chuyển các quyền thương mại gắn với các giải đấu của FIFA sang một cấu trúc đầu tư mới. 1718

Đây là bước thu thập bằng chứng, không phải một cáo trạng hình sự và cũng chưa chứng minh Infantino phạm tội. Vì vậy, kết luận minh oan năm 2016 chỉ là bối cảnh liên quan; nó không quyết định đúng sai trong các cáo buộc riêng của UEFA về kế hoạch đầu tư sau này.

Infantino đã rút lại đề xuất sau làn sóng phản đối mạnh mẽ, nói rằng kế hoạch gây chia rẽ và không còn phục vụ mục tiêu ban đầu. Trước đó, FIFA từng đưa ra các khoản khuyến khích tài chính cho 211 liên đoàn thành viên để đổi lấy sự ủng hộ.

Sức ép chính trị cũng đã hiện rõ trong hệ thống bóng đá. Chủ tịch Concacaf Victor Montagliani đề nghị Infantino không tham dự một giải trẻ ở Cộng hòa Dominica, cho rằng sự xuất hiện của ông sẽ làm lu mờ sự kiện trong bối cảnh nhiều bên phản đối cách lãnh đạo của ông. Reuters đưa tin Infantino chịu sức ép từ UEFA, Liên đoàn Bóng đá châu Á và Concacaf sau khi đề xuất đầu tư sụp đổ.

Đề xuất giải U15 riêng biệt

Các bài tường thuật cũng đề cập một dự án khác gắn với Infantino: một “World Cup” hoặc lễ hội bóng đá U15 dành cho toàn bộ 211 liên đoàn thành viên FIFA, lấy cảm hứng một phần từ giải Little League World Series của môn bóng chày. FIFA được cho là đã thảo luận với các nhà đầu tư tư nhân về việc phát triển và thương mại hóa sự kiện này.

Một bài viết sau đó cho biết Infantino không thông báo với Hội đồng FIFA rằng các đề xuất đầu tư bên ngoài đang được tìm kiếm cho dự án bóng đá trẻ. Những thông tin hiện có ủng hộ việc dự án và các cuộc thảo luận đầu tư từng tồn tại, nhưng chưa xác lập rằng một giải đấu và lễ hội U15 chính thức tại Baku đã được công bố hoàn tất.

Kết luận

Hồ sơ bị rò rỉ không cho thấy Infantino bị kết tội vào năm 2016. Nó cho thấy việc sử dụng máy bay riêng có liên quan đến các thế lực chính trị và kinh doanh, lịch trình đến Vatican, đàm phán lương và cách thức tuyển dụng đã tạo ra sự giám sát đáng kể khi ông mới bắt đầu nhiệm kỳ—dù cuộc điều tra cuối cùng kết thúc bằng kết luận không vi phạm đạo đức. 19

Ý nghĩa của hồ sơ lúc này chủ yếu nằm ở uy tín và chính trị. Tranh cãi cũ củng cố những lập luận về minh bạch và sự tập trung quyền lực tại FIFA, trong khi động thái pháp lý hiện tại của UEFA nhắm đến một kế hoạch đầu tư muộn hơn và hoàn toàn khác. Hai câu chuyện giao nhau ở vấn đề quản trị FIFA, nhưng vẫn là những vấn đề riêng biệt về bằng chứng và pháp luật.