Mỹ đánh trúng bệ phóng IRGC trên đảo Larak: Eo biển Hormuz lại nóng

Lực lượng Mỹ được cho là đã tấn công hai bệ phóng rocket của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trên đảo Larak ngày 30/8, sau khi quan sát thấy nhân sự Iran chuẩn bị phóng các rocket được cho là mang mìn biển vào eo biển Hormuz. Đây là lần đầu tiên trong hơn một tháng Mỹ được biết đến là tiến hành một cuộc tấn công nhằm vào mục tiêu tại Iran. Hiện chưa có thông tin độc lập xác nhận thương vong trực tiếp từ vụ tấn công. 1415

Iran tuyên bố trả đũa

IRGC tuyên bố cuộc tấn công khiến một số binh sĩ và dân thường thiệt mạng hoặc bị thương, đồng thời cảnh báo vụ việc sẽ nhận được “sự đáp trả và trừng phạt” từ Tehran. Tuy nhiên, những thông tin này mới xuất phát từ truyền thông nhà nước Iran và chưa được kiểm chứng độc lập. 14

Một kênh Telegram được cho là thân IRGC sau đó thông báo về “làn sóng phóng tên lửa và máy bay không người lái mới”, nói rằng các phương tiện này nhằm vào những tàu bị Iran coi là “không tuân thủ” quy định tại eo Hormuz. Các báo cáo khác cho biết gần như toàn bộ tên lửa trong một giai đoạn tấn công nhằm vào lực lượng Mỹ tại Jordan đã bị đánh chặn. Dù vậy, bằng chứng độc lập về mục tiêu, thiệt hại và thương vong vẫn chưa đầy đủ. 1513

Lý do Washington đưa ra cho cuộc tấn công—rằng các bệ phóng đang chuẩn bị khai hỏa rocket mang mìn biển—đến từ một quan chức Mỹ không được nêu tên. Vì vậy, đây hiện vẫn là cáo buộc của phía Mỹ, chưa phải một kết luận đã được xác minh độc lập. 14

Một cuộc đối đầu kéo dài khoảng sáu tháng

Vụ tấn công trên đảo Larak diễn ra trong bối cảnh cuộc đối đầu Mỹ-Iran quanh eo biển Hormuz đã kéo dài khoảng sáu tháng. Đến đầu tháng 8, xung đột đã làm gián đoạn hoạt động xuất khẩu dầu trong khoảng năm tháng, đồng thời kéo theo sức ép của Mỹ lên các cảng Iran và những hạn chế của Tehran đối với hoạt động hàng hải qua eo biển. 7

Ngày 17/6, Washington và Tehran ký một bản ghi nhớ, theo đó Mỹ sẽ dỡ bỏ phong tỏa hải quân còn Iran sẽ sắp xếp cho tàu thương mại đi qua an toàn. Tuy nhiên, thỏa thuận này sau đó đổ vỡ hoặc không được triển khai hiệu quả. 1

Mỹ từng tạm dừng các cuộc tấn công từ ngày 24/7 để tạo dư địa cho ngoại giao. Iran cũng nói đã đình chỉ các cuộc tấn công trả đũa trong khu vực. Nhưng giao tranh nhanh chóng nối lại vào cuối tháng 7, sau những cáo buộc về các vụ phóng tên lửa của Iran nhằm vào cơ sở và tàu Mỹ. 117

Vì sao eo biển Hormuz có ý nghĩa đặc biệt?

Eo biển Hormuz là một trong những điểm nghẽn hàng hải quan trọng nhất đối với xuất khẩu dầu toàn cầu. Bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào tại đây đều có thể làm giảm nguồn cung dầu, gây sức ép lên giá năng lượng và làm bất ổn các nền kinh tế vùng Vịnh. 78

Hoạt động tàu thuyền qua eo biển gần như đình trệ sau khi Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) nói Iran đã tấn công hai tàu đang quá cảnh ngày 14/8. 3

Washington nói có thể duy trì phong tỏa các cảng Iran vô thời hạn và tiếp tục gia tăng sức ép kinh tế. Ngược lại, Tehran cho rằng Hormuz chỉ có thể được mở lại nếu Mỹ chấm dứt phong tỏa, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và ngừng những đe dọa quân sự. 86

Iran cũng cho biết các thỏa thuận quản lý vận tải thương mại với Oman sẽ không cho phép tàu quân sự đi qua eo biển. 5

Sức ép quân sự và ngoại giao đối với Washington

Đòn đánh vào Larak cho thấy khoảng tạm dừng hồi tháng 7 chưa xử lý được nguyên nhân cốt lõi của cuộc khủng hoảng. Mỹ một lần nữa cho thấy sẵn sàng tiến hành các cuộc tấn công hạn chế mang tính ngăn chặn, trong khi Iran vẫn có khả năng đe dọa tàu thuyền và các vị trí của Mỹ trong khu vực. 1415

Các báo cáo về việc Mỹ điều thêm tàu hải quân và nhóm tàu sân bay cho thấy Washington đang quan tâm đến mức độ sẵn sàng tác chiến cũng như gánh nặng duy trì một chiến dịch kéo dài ở Trung Đông. Tuy nhiên, những dữ liệu hiện có chưa đủ để xác định chính xác tình trạng sẵn sàng hay tổng số binh sĩ được triển khai. 48

Tại G20, Mỹ chịu sức ép phải bảo vệ nguồn cung năng lượng và hoạt động hàng hải thương mại, đồng thời tránh để xung đột mở rộng thành một cuộc chiến lớn hơn. Washington cũng phải xử lý tác động kinh tế từ việc lưu thông qua Hormuz bị hạn chế. Các nguồn được cung cấp chưa ghi nhận những quyết định hay cam kết cụ thể nào của G20; vì vậy, mọi kết luận mạnh hơn về kết quả hội nghị sẽ là suy đoán. 238