Vì sao các quan chức ECB rời Jackson Hole với nỗi lo về Washington

Các quan chức ngân hàng trung ương châu Âu rời hội nghị kinh tế Jackson Hole với tâm lý thận trọng. Mối lo của họ không chỉ nằm ở một giao dịch hỗ trợ đồng yen hay một chương trình mua lại trái phiếu, mà ở khả năng Washington đang coi những quy tắc hợp tác tài chính quốc tế lâu nay là điều có thể tùy nghi áp dụng.

Theo Reuters, các quan chức châu Âu vẫn chưa được thuyết phục rằng những chuẩn mực hợp tác với Mỹ sẽ tiếp tục được duy trì, trong bối cảnh quan hệ hai bên vốn đã căng thẳng.

Giao dịch yen trở thành biểu tượng của cách hành xử đơn phương

Điểm gây bất bình trực tiếp nhất là chiến dịch phối hợp giữa Mỹ và Nhật Bản nhằm hỗ trợ đồng yen ngày 31/7. Bộ Tài chính Mỹ đã sử dụng Quỹ Bình ổn Hối đoái để bán euro và mua yen. Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York thực hiện giao dịch thay mặt Bộ Tài chính thông qua các ngân hàng lớn, trong đó có Goldman Sachs và Morgan Stanley. ECB được cho là chỉ được thông báo sau khi giao dịch đã hoàn tất. 289

Với các quan chức châu Âu, vấn đề không đơn giản là đồng yen có cần được hỗ trợ hay không. Điều khiến họ lo ngại là Washington đã sử dụng tài sản gắn với đồng euro trong một chiến dịch tiền tệ quy mô lớn mà không tham vấn trước với cơ quan chịu trách nhiệm về đồng tiền này.

Nói cách khác, vụ việc đặt ra một tiền lệ nhạy cảm: liệu Mỹ có thể đơn phương sử dụng tài sản liên quan đến một khu vực tiền tệ lớn khác mà không cần phối hợp trước với ngân hàng trung ương của khu vực đó?

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent bảo vệ quyết định này, cho rằng những biến động “mất trật tự” của đồng yen có thể gây ra các đợt đóng vị thế bắt buộc, làm chao đảo thị trường toàn cầu và cuối cùng đẩy chi phí vay tại Mỹ lên cao. 15 Tuy nhiên, phía châu Âu nhìn nhận cách thức tiến hành mới là điều đáng lo, đặc biệt khi nó xuất hiện cùng một xu hướng can thiệp chủ động hơn của Bộ Tài chính Mỹ vào các thị trường tài chính.

Mua lại trái phiếu làm dấy lên câu hỏi về tính độc lập của Fed

Các quan chức châu Âu cũng theo dõi kế hoạch của ông Bessent nhằm mở rộng chương trình mua lại trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn dài. Bộ Tài chính Mỹ mô tả đây là biện pháp cải thiện thanh khoản thị trường. Việc mở rộng chương trình diễn ra sau khi lợi suất trái phiếu dài hạn tăng mạnh.

Mức tối đa cho mỗi đợt mua lại được nâng từ 2 tỷ USD lên ít nhất 4 tỷ USD.

Điều khiến châu Âu lo ngại không phải là mọi hoạt động hỗ trợ thanh khoản đều đồng nghĩa với việc tài trợ tiền tệ cho chính phủ. Vấn đề nằm ở khả năng các giao dịch mua trái phiếu làm giảm lợi suất dài hạn, qua đó tạo ra kỳ vọng chính trị rằng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) rồi cũng phải hỗ trợ thị trường trái phiếu.

Nếu kỳ vọng đó hình thành, ranh giới giữa quản lý nợ công của Bộ Tài chính và chính sách tiền tệ độc lập của Fed sẽ trở nên mờ nhạt. Reuters nhận định các động thái gần đây của Bộ Tài chính Mỹ trên thị trường yen và thị trường vay dài hạn có thể báo hiệu thêm những bước rời xa các chuẩn mực đã được thiết lập.

Đường dây hoán đổi USD chưa bị đụng đến, nhưng niềm tin mới là điểm yếu

Các đường dây hoán đổi USD của Fed với ECB, Ngân hàng Trung ương Anh, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản, Ngân hàng Trung ương Canada và Ngân hàng Quốc gia Thụy Sĩ được cho là chưa đứng trước nguy cơ bị dỡ bỏ trong thời gian gần. Đây là các thỏa thuận giữa những ngân hàng trung ương, không phải công cụ do Nhà Trắng trực tiếp kiểm soát; chúng nhằm cung cấp thanh khoản ngoại tệ khi thị trường huy động vốn chịu áp lực.

Sự tách biệt về thể chế này phần nào giúp các đối tác yên tâm. Nhưng nó không xóa bỏ rủi ro chính trị. Nếu tranh chấp thương mại leo thang, các quan chức châu Âu lo quyền tiếp cận nguồn USD có thể bị kéo vào những cuộc thương lượng rộng hơn.

Về nguyên tắc, đường dây hoán đổi được thiết kế để giảm căng thẳng thanh khoản quốc tế và bảo đảm chính sách tiền tệ trong nước truyền dẫn suôn sẻ vào nền kinh tế. Chúng không phải công cụ mặc cả trong các cuộc đàm phán thương mại.

Kevin Warsh cố vạch ranh giới giữa Fed và chính quyền

Chủ tịch Fed Kevin Warsh đã chủ động tiếp xúc với các đối tác châu Âu và dùng diễn đàn Jackson Hole để phát đi thông điệp rằng hợp tác giữa các ngân hàng trung ương sẽ tiếp tục. Các nhà hoạch định chính sách của Fed tìm cách trấn an đối tác rằng ngân hàng trung ương Mỹ sẽ tôn trọng những cam kết của mình, dù thừa nhận họ không thể bảo đảm các quyết định trong tương lai của chính quyền.

Trong bài phát biểu chính tại Jackson Hole, ông Warsh nhấn mạnh sức mạnh của nền kinh tế và vai trò hoạch định chính sách của Fed. 18 Thách thức lớn hơn của ông là duy trì niềm tin vào tính độc lập của Fed trong lúc các chính sách của Bộ Tài chính ngày càng tác động rõ đến thị trường tiền tệ và trái phiếu.

Thông điệp này có thể giúp hạ nhiệt căng thẳng trước mắt, nhưng chưa giải quyết được câu hỏi cốt lõi: những quyết định nằm ngoài Fed sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến thị trường và các nguyên tắc hợp tác quốc tế đến đâu?

Phép thử tiếp theo là Washington có tham vấn trước hay không

Với các quan chức châu Âu, câu trả lời sẽ không nằm ở những lời trấn an mà ở hành động cụ thể. Họ muốn biết liệu Washington có:

• khôi phục việc tham vấn trước khi sử dụng tài sản liên quan đến một khu vực tiền tệ khác;
• duy trì ranh giới rõ ràng giữa các biện pháp hỗ trợ thanh khoản của Bộ Tài chính và chính sách tiền tệ; và
• giữ các cơ chế cung cấp USD khẩn cấp tránh xa tranh chấp thương mại hay không.

Các cuộc thảo luận về ổn định tài chính tại G20 ở Asheville, nơi ông Bessent được kỳ vọng sẽ tiếp tục trao đổi với các đối tác, có thể trở thành một phép thử cho hướng đi này. 7

Vì thế, sự bất an tại Jackson Hole không chỉ xoay quanh một giao dịch yen hay một chương trình mua lại trái phiếu. Điều các ngân hàng trung ương châu Âu lo sợ hơn là những quy tắc điều phối tài chính quốc tế đang trở nên khó đoán — và uy tín của tính độc lập ngân hàng trung ương có thể suy yếu nếu các biện pháp can thiệp ngày càng bị nhìn nhận như công cụ phục vụ mục tiêu chính trị.