Toyota đặt Trung Quốc vào trung tâm kế hoạch Lexus EV thế hệ mới

Kế hoạch sản xuất SUV thuần điện Lexus thế hệ mới tại Thượng Hải trước Nhật Bản cho thấy Toyota không còn chỉ xem Trung Quốc là thị trường tiêu thụ được phục vụ qua các liên doanh. Trung Quốc đang được nâng lên thành trung tâm phát triển, sản xuất và thử nghiệm công nghệ xe điện thế hệ mới của hãng.

Theo các báo cáo, dây chuyền sẽ bắt đầu hoạt động vào mùa thu năm 2027 với sản lượng khoảng 1.000 xe mỗi tháng. Từ năm 2028, sản lượng dự kiến tăng lên quy mô vài chục nghìn xe mỗi năm. 234 Mức khởi điểm này tương đương khoảng 12.000 xe mỗi năm, thấp hơn đáng kể so với công suất thiết kế khoảng 100.000 xe mỗi năm của nhà máy Thượng Hải. Điều đó cho thấy Toyota đang chọn cách triển khai thận trọng, thay vì lập tức chạy hết công suất. 61213

Đảo chiều mô hình “Nhật Bản đi trước”

Toyota lâu nay thường phát triển và sản xuất trước tại Nhật Bản những mẫu xe gắn với công nghệ chiến lược, như Prius hybrid hay Mirai chạy pin nhiên liệu. Với SUV điện Lexus mới, trình tự này bị đảo ngược: Trung Quốc trở thành nơi đầu tiên sản xuất một mẫu xe điện thế hệ mới của Toyota. 24

Đây không chỉ là thay đổi về địa điểm lắp ráp. Việc đưa mẫu xe mới sang Trung Quốc trước giúp bộ phận Toyota tại đây có vai trò lớn hơn trong phát triển sản phẩm, vận hành nhà máy và thu thập phản hồi khách hàng. Hãng có thể thiết kế xe sát hơn với nhu cầu của người mua Trung Quốc, phối hợp trực tiếp với các nhà cung ứng địa phương và rút ngắn thời gian phản ứng trước đối thủ.

Động thái này cũng mang tính phòng thủ rõ rệt. Doanh số Toyota và Lexus tại Trung Quốc giảm 24,3% so với cùng kỳ trong tháng 7 năm 2026, theo Reuters. 19 Trong khi đó, các thương hiệu nội địa Trung Quốc ngày càng chiếm ưu thế với xe điện nhiều tính năng, khoang lái thiên về phần mềm và chu kỳ cập nhật sản phẩm nhanh. 171819

Nhà máy Lexus Thượng Hải có gì đặc biệt?

Toyota công bố vào tháng 2 năm 2025 kế hoạch thành lập một công ty hoàn toàn thuộc sở hữu của mình tại quận Kim Sơn, Thượng Hải, để phát triển và sản xuất xe điện Lexus cùng pin. Công suất ban đầu được đặt ở mức khoảng 100.000 xe mỗi năm. 12

Điểm đáng chú ý là nhà máy này nằm ngoài mô hình liên doanh thường thấy của các hãng xe nước ngoài tại Trung Quốc. Một số nguồn mô tả đây là nhà máy ô tô do doanh nghiệp nước ngoài sở hữu hoàn toàn thứ hai tại Trung Quốc, sau Gigafactory Thượng Hải của Tesla. 1314

Với Lexus, nhà máy vì thế không đơn thuần là một cơ sở lắp ráp. Nó thể hiện cam kết về sản xuất tại chỗ, kỹ thuật tại chỗ và kết nối trực tiếp hơn với hệ sinh thái xe điện Trung Quốc. Công trình dự kiến bắt đầu vận hành trong năm 2027, với công suất có thể đạt 100.000 xe điện mỗi năm. 1314

Gigacasting nhắm thẳng vào lợi thế của xe điện Trung Quốc

SUV mới được cho là sẽ sử dụng công nghệ đúc khuôn tích hợp, thường gọi là gigacasting. Công nghệ này gộp nhiều phần thân xe bằng nhôm thành một chi tiết lớn, qua đó giảm số lượng linh kiện và các công đoạn lắp ráp.

Theo các báo cáo, gigacasting có thể giúp giảm tới 20% trọng lượng của một số bộ phận thân xe, đồng thời tăng độ cứng vững và rút ngắn thời gian sản xuất. 3410

Những lợi ích này liên quan trực tiếp đến các điểm Toyota đang chịu sức ép tại Trung Quốc. Thân xe nhẹ hơn có thể hỗ trợ cải thiện quãng đường di chuyển; ít linh kiện và công đoạn hơn có thể làm giảm độ phức tạp sản xuất; còn tốc độ lắp ráp nhanh hơn giúp thu hẹp khoảng cách về chi phí và thời gian phát triển với các hãng xe điện Trung Quốc.

Tuy nhiên, gigacasting không thể tự mình quyết định thành bại của mẫu Lexus. Xe vẫn phải cạnh tranh về giá, phần mềm, khả năng sạc, thiết kế và danh sách trang bị. Việc chọn Trung Quốc làm nơi ra mắt một mẫu xe áp dụng công nghệ này cho thấy Toyota muốn học hỏi và cạnh tranh trên chính những tiêu chí đang định hình thị trường xe điện địa phương.

Trung Quốc là thị trường không thể đứng ngoài

Trung Quốc không chỉ là thị trường ô tô lớn nhất thế giới mà còn là trung tâm của chuỗi cung ứng xe điện và pin. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết xe điện chiếm gần 55% doanh số ô tô mới tại Trung Quốc trong năm 2025; dữ liệu sơ bộ tháng 4 năm 2026 cho thấy tỷ lệ theo tháng đã vượt 60%.

Trung Quốc cũng sản xuất khoảng 16 triệu ô tô điện trong năm 2025, tương đương khoảng 70% sản lượng toàn cầu, đồng thời chiếm hơn 80% sản lượng pin cho ô tô điện trên thế giới. Quy mô này mang lại cho các nhà sản xuất một mạng lưới cung ứng sâu, năng lực pin dồi dào và lượng khách hàng đã quen với công nghệ xe điện.

Nhưng chính quy mô ấy cũng khiến Trung Quốc trở thành nơi khó giữ biên lợi nhuận cao. Các thương hiệu nội địa liên tục đẩy mạnh cạnh tranh về giá, trong khi nhu cầu yếu và tình trạng dư thừa công suất gây thêm áp lực cho toàn thị trường. 1718 Toyota đang đứng trước cơ hội lớn về công nghệ và chuỗi cung ứng, nhưng cũng phải đối mặt với một thị trường không chấp nhận những sản phẩm chậm, đắt hoặc thiếu bản địa hóa.

Vì sao sản lượng ban đầu lại thấp?

Với tốc độ 1.000 xe mỗi tháng, sản lượng quy đổi năm đầu chỉ khoảng 12.000 xe, tương đương một phần nhỏ công suất thiết kế 100.000 xe của nhà máy. Khoảng cách này cho thấy Toyota có thể đang dùng giai đoạn đầu để kiểm chứng sản phẩm, quy trình sản xuất và vị thế của thương hiệu Lexus trước khi mở rộng.

Cách tiếp cận đó có lý do thương mại. Một mẫu xe điện cao cấp bước vào thị trường đông đúc phải chứng minh rằng nó có thể thu hút khách hàng mà không chỉ dựa vào danh tiếng về độ bền hay khả năng vận hành truyền thống của Toyota. Sản lượng ban đầu thấp cho phép hãng tinh chỉnh dây chuyền, đánh giá nhu cầu và xem Lexus có thể duy trì mức giá cao hơn các đối thủ Trung Quốc hay không.

Kế hoạch nâng sản lượng lên vài chục nghìn xe mỗi năm từ năm 2028 cho thấy Toyota vẫn để ngỏ khả năng mở rộng nếu mẫu xe đạt sức hút. 23 Dù vậy, hãng chưa công bố con số cụ thể cho năm 2028, nên sản lượng thực tế vẫn chưa chắc chắn. 6

Đây là cuộc tái thiết EV tại Trung Quốc, không phải từ bỏ hybrid

Dự án Thượng Hải không đồng nghĩa Toyota sẽ từ bỏ các hướng công nghệ khác. Những dữ liệu hiện có phù hợp hơn với cách hiểu rằng Toyota đang tập trung năng lực EV mới tại nơi áp lực cạnh tranh lớn nhất, đồng thời vẫn duy trì sự linh hoạt trong hoạt động toàn cầu.

Điểm này đặc biệt quan trọng khi Toyota vẫn hưởng lợi từ nhu cầu hybrid trên nhiều thị trường. Hãng đã nâng dự báo lợi nhuận hoạt động năm tài chính 2027 thêm 400 tỷ yên lên 3.400 tỷ yên, trong khi duy trì mục tiêu doanh số bán lẻ Toyota và Lexus ở mức 10,5 triệu xe. 1210 Doanh số xe hybrid trong quý gần nhất tăng 6,7% so với cùng kỳ, lên 1,238 triệu xe. 10

Nói cách khác, Toyota có thể tài trợ cho một cuộc tái thiết xe điện quyết liệt hơn tại Trung Quốc nhờ nền tảng kinh doanh hybrid và quy mô toàn cầu vẫn vững. Kế hoạch sản xuất khoảng 10,5 triệu xe trên toàn thế giới trong năm 2027 cũng cho thấy đây chưa phải là sự chuyển đổi toàn diện sang xe thuần điện.

Bài kiểm tra lớn dành cho Toyota

Nhà máy Lexus tại Thượng Hải vừa là cơ sở sản xuất, vừa là nơi Toyota kiểm chứng cách làm mới. Hãng đang đặt cược rằng một mẫu Lexus EV “Trung Quốc đi trước” có thể giúp mình giành lại sự phù hợp tại thị trường này mà không cần từ bỏ chiến lược đa hướng trên toàn cầu.

Thành công sẽ không chỉ phụ thuộc vào việc nhà máy có mở cửa đúng kế hoạch hay không. Toyota còn phải bản địa hóa thiết kế, phần mềm và chuỗi cung ứng; đưa ra mức giá đủ cạnh tranh; đồng thời cập nhật sản phẩm đủ nhanh để theo kịp BYD và các thương hiệu nội địa khác.

Thông điệp lớn nhất từ dự án là Toyota đã nhận ra mình không thể chỉ dựa vào độ tin cậy, xe động cơ truyền thống và thế mạnh hybrid tại Trung Quốc. Muốn trở lại cuộc chơi, hãng phải học cách cạnh tranh theo tốc độ, chi phí và trải nghiệm phần mềm mà thị trường xe điện Trung Quốc đang đặt ra.