BioNTech dừng thử nghiệm BNT122-01: Vaccine mRNA cá nhân hóa gặp trở ngại lớn ở ung thư đại trực tràng

BioNTech đã chịu một cú giáng đáng kể về mặt lâm sàng và đầu tư sau khi tuyên bố ngày 28 tháng 8 năm 2026 rằng họ sẽ chấm dứt thử nghiệm Phase 2 BNT122-01. Nghiên cứu đánh giá autogene cevumeran—một liệu pháp mRNA cá nhân hóa được phát triển cùng Genentech, công ty thuộc Roche—ở bệnh nhân ung thư đại trực tràng nguy cơ cao sau phẫu thuật. 1

Điểm đáng chú ý là thất bại này chủ yếu liên quan đến chiến lược dùng vaccine như đơn trị liệu bổ trợ, chứ chưa đủ để phủ nhận toàn bộ hướng tiếp cận vaccine neoantigen cá nhân hóa. Kết quả cho thấy trong nhóm ung thư đại trực tràng có tính “lạnh” về miễn dịch, vaccine đơn độc chưa chứng minh được con đường hiệu quả khả thi. 12

Điều gì đã xảy ra trong thử nghiệm BNT122-01?

BNT122-01, còn có mã NCT04486378, tuyển bệnh nhân bị ung thư đại trực tràng giai đoạn II nguy cơ cao hoặc giai đoạn III đã được phẫu thuật cắt bỏ khối u nhưng vẫn dương tính với DNA khối u lưu hành, thường gọi là ctDNA. Đây là dấu hiệu cho thấy có thể vẫn còn tế bào ung thư vi thể trong cơ thể. Người tham gia được phân bổ để nhận autogene cevumeran như liệu pháp bổ trợ đơn trị liệu hoặc được theo dõi chủ động. 1

Hội đồng Giám sát An toàn Dữ liệu độc lập, hay DSMB, sau khi xem xét dữ liệu đã phát hiện một chênh lệch về sống còn tổng thể giữa các nhóm điều trị. Hội đồng kết luận rằng việc theo dõi thêm khó có khả năng làm thay đổi kết quả về hiệu quả, đồng thời khuyến nghị dừng điều trị và kết thúc thử nghiệm. BioNTech cho biết không xuất hiện tín hiệu an toàn mới. 1

Đây cũng không phải cảnh báo đầu tiên. Thử nghiệm đã vượt qua ngưỡng vô ích được định trước vào tháng 10 năm 2025. Tuy nhiên, tại thời điểm đó, DSMB cho rằng dữ liệu và thời gian theo dõi vẫn còn quá non để đưa ra kết luận đáng tin cậy về hiệu quả. Vì không có phản đối về an toàn, nghiên cứu khi ấy vẫn tiếp tục. 1

Tin tức khiến cổ phiếu BioNTech giảm khoảng 8–9% trong phiên giao dịch ngày 28 tháng 8, phản ánh việc công ty mất đi một trong những minh chứng quan trọng cho nền tảng ung thư học mRNA cá nhân hóa của mình. 2

Thử nghiệm nào vẫn được tiếp tục?

BioNTech cho biết sẽ tiến hành phân tích đầy đủ dữ liệu BNT122-01 để tìm hiểu vai trò của việc lựa chọn bệnh nhân cũng như những tác động đối với hướng phát triển tiếp theo, đồng thời dự định chia sẻ kết quả với cộng đồng khoa học. 1

Thử nghiệm Phase 2 IMcode003 ở bệnh nhân ung thư biểu mô tuyến ống tụy đã phẫu thuật vẫn tiếp tục theo kế hoạch. Điểm khác biệt quan trọng là IMcode003 kết hợp autogene cevumeran với thuốc ức chế checkpoint miễn dịch và hóa trị, thay vì sử dụng vaccine đơn độc. 1

Về nguồn lực, BioNTech có 16,6 tỷ euro tiền mặt, các khoản tương đương tiền và tài sản đầu tư chứng khoán tính đến ngày 30 tháng 6 năm 2026. Khoản dự trữ này cho phép công ty tiếp tục tài trợ cho việc phân tích BNT122, các nghiên cứu phối hợp và những chương trình ung thư khác, dù kết quả ở ung thư đại trực tràng là một thất bại đáng kể. 8

Vì sao kết quả này không trực tiếp phủ định thành công của Moderna–Merck ở melanoma?

Ngày 19 tháng 8, Moderna và Merck công bố rằng liệu pháp neoantigen mRNA cá nhân hóa intismeran, còn gọi là V940 hoặc mRNA-4157, đã đạt các mục tiêu chính trong thử nghiệm Phase 3 ở melanoma. Khi được dùng cùng Keytruda, liệu pháp này giúp giảm nguy cơ tái phát và di căn xa so với Keytruda đơn độc. 346

Tuy nhiên, hai nghiên cứu không thể so sánh trực tiếp:

• Thử nghiệm của Moderna–Merck sử dụng vaccine kết hợp với Keytruda, một thuốc ức chế PD-1 giúp hỗ trợ hoạt hóa phản ứng miễn dịch chống ung thư.
• BNT122-01 đánh giá autogene cevumeran như đơn trị liệu bổ trợ, không có liệu pháp checkpoint đi kèm. 14
• BioNTech mô tả ung thư đại trực tràng là loại ung thư tương đối “lạnh” về miễn dịch và vốn ít đáp ứng với liệu pháp miễn dịch, trong khi melanoma nhìn chung nhạy hơn với các phương pháp này. 1

Vì vậy, kết quả BNT122-01 là bằng chứng mạnh hơn chống lại chiến lược dùng vaccine đơn độc trong nhóm bệnh nhân cụ thể này, thay vì bằng chứng cho thấy mọi vaccine neoantigen cá nhân hóa đều không hiệu quả.

Tác động lên thị trường và chiến lược ngành

Thất bại của BioNTech nhiều khả năng làm suy yếu tâm lý ngắn hạn đối với lĩnh vực ung thư học mRNA nói chung, trong đó có Moderna. Sau kết quả tích cực ở melanoma, một bộ phận nhà đầu tư đã kỳ vọng thành công đó có thể được mở rộng sang nhiều loại u đặc khác. Hai kết quả trái chiều nay nhấn mạnh rằng đặc điểm sinh học của từng loại ung thư và cách thiết kế phác đồ phối hợp có thể quyết định hiệu quả của vaccine. 35

Các thông tin được cung cấp không xác nhận một tác động cụ thể trong cùng ngày lên giá cổ phiếu Pfizer. Chúng cũng chưa kiểm chứng thời điểm hoặc kết quả của phân tích giữa kỳ BNT113 ở ung thư đầu và cổ, hay một bài trình bày cụ thể tại Hội nghị ESMO vào tháng 10. Những điểm này vì thế chưa nên được xem là dữ kiện đã xác nhận.

Các phép thử quan trọng tiếp theo của lĩnh vực sẽ là liệu phác đồ phối hợp có tạo ra lợi ích ở những loại ung thư kém sinh miễn dịch hay không, liệu phân tích sâu hơn của BNT122 có tìm ra một nhóm bệnh nhân đáp ứng tốt hơn hay không, và các dữ liệu sắp công bố—có thể bao gồm BNT113 hoặc dữ liệu tại ESMO—có cho thấy hoạt tính vượt ra ngoài melanoma hay không.

BioNTech có đủ nguồn lực tài chính để tinh chỉnh chương trình thay vì từ bỏ toàn bộ hướng tiếp cận. Nhưng sau sự kiện này, mọi tuyên bố về khả năng ứng dụng rộng rãi của vaccine mRNA cá nhân hóa sẽ cần được củng cố bằng dữ liệu thử nghiệm ngẫu nhiên cho từng loại ung thư cụ thể. 18