Đòn tập kích bằng drone nhắm vào DNS, Ozon: Vì sao kho hàng thương mại trở thành mục tiêu ở Nga?

Chuyện gì xảy ra trong đêm 28–29/8?

Các báo cáo cho biết drone đã tập kích những cơ sở logistics tại vùng Rostov của Nga, gồm kho phân phối của chuỗi bán lẻ điện tử DNS ở Aksay và một cơ sở logistics của sàn thương mại điện tử Ozon tại Rostov-on-Don. Hình ảnh và phân tích nguồn mở cũng nhận diện một kho của chuỗi siêu thị Chizhik ở Leninskoye là mục tiêu được báo cáo.

Tại cơ sở DNS, một đám cháy lớn được cho là đã bùng phát. Ozon xác nhận một cơ sở logistics của mình bị ảnh hưởng và hoạt động tạm thời bị đình chỉ để lực lượng khẩn cấp kiểm tra hiện trường. Một số báo cáo địa phương cho biết nhân viên đã được sơ tán và chưa ghi nhận người bị thương tại các địa điểm này, nhưng hiện chưa thể xác minh một con số thương vong tổng hợp đáng tin cậy cho toàn bộ đêm tập kích. 9

Tác động trước mắt chủ yếu là tạm dừng vận hành, kiểm kê và đánh giá thiệt hại, chữa cháy, đồng thời chuyển hướng một phần dòng hàng sang các cơ sở khác. Đây là mô hình từng xuất hiện trong những vụ tấn công trước, khi các nhà bán lẻ phải đóng kho bị ảnh hưởng và điều chỉnh mạng lưới giao nhận. 6

Vì sao kho DNS đặc biệt đáng chú ý?

DNS không chỉ là một cửa hàng bán lẻ thông thường. Doanh nghiệp này phân phối quy mô lớn các sản phẩm điện tử, thiết bị gia dụng và linh kiện. Vì vậy, một cuộc tấn công vào kho DNS có thể gây gián đoạn việc luân chuyển các mặt hàng điện tử có nhu cầu cao—không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động bán lẻ mà còn chạm vào năng lực logistics của một hệ thống phân phối rộng lớn.

Điểm Kyiv nhấn mạnh là các kho thương mại lớn có thể hoạt động như một phần của mạng lưới lưỡng dụng: vừa phục vụ người tiêu dùng, vừa có khả năng tập kết, lưu trữ và phân phối thiết bị điện tử, thiết bị liên lạc, drone và linh kiện, quân phục, phụ tùng phương tiện cùng những hàng hóa có thể được mua cho quân đội hoặc các nhóm tình nguyện hỗ trợ chiến tranh. 8

Tuy nhiên, đây vẫn là lập luận gây tranh cãi. Ozon, Wildberries và giới chức Nga khẳng định các cơ sở này là địa điểm thương mại dân sự. Các thông tin hiện có cũng chưa chứng minh rằng mọi kho bị đánh đều đang lưu trữ hàng quân sự vào đúng thời điểm xảy ra cuộc tấn công. Đánh giá thận trọng hơn là Kyiv đang nhắm vào năng lực lưỡng dụng được cho là tồn tại trong toàn mạng lưới, cũng như tầm quan trọng kinh tế của mạng lưới đó—chứ chưa chứng minh từng kho là một cơ sở quân sự chuyên biệt.

Từ Wildberries đến Ozon: chiến dịch đã mở rộng ra sao?

Ukraine bắt đầu tiến hành các cuộc tập kích liên tiếp nhằm vào kho logistics của Wildberries từ ngày 18/7. Đến đầu tháng 8, ít nhất 20 cơ sở được cho là đã bị tấn công, gây cháy, thiệt hại hàng hóa và làm gián đoạn mạng lưới hoàn tất đơn hàng trên toàn nước Nga. 4

Sau Wildberries—sàn thương mại điện tử lớn nhất Nga—Ozon, doanh nghiệp lớn thứ hai trong lĩnh vực này, trở thành mục tiêu tiếp theo. Sáu kho Ozon được cho là đã bị nhắm tới trong vòng ba ngày vào cuối tháng 8; cổ phiếu công ty giảm sau khi Ozon công bố các vụ tấn công. 2

Kyiv lập luận rằng các mạng lưới bán lẻ quy mô lớn có thể hỗ trợ nền kinh tế thời chiến thông qua khả năng mua sắm, gom hàng và giao nhận trên diện rộng. Một số phân tích cũng cho rằng hàng hóa liên quan quân sự có thể được mua qua các nền tảng thương mại điện tử, trong đó có thiết bị và linh kiện phục vụ drone. Nhưng bằng chứng công khai chưa cho thấy các doanh nghiệp này được tích hợp có hệ thống vào cơ cấu cung ứng chính thức của Bộ Quốc phòng Nga.

Cảng và ngũ cốc: tác động vượt ra ngoài ngành bán lẻ

Chiến dịch rộng hơn đã tạo ra những nút thắt đáng kể đối với hoạt động xuất khẩu của Nga. Một cuộc tấn công của Ukraine vào Novorossiysk làm hư hại các hạng mục cảng và buộc hai terminal ngũ cốc lớn tạm dừng hoạt động. Nga là nước xuất khẩu lúa mì lớn nhất thế giới và thường vận chuyển phần lớn lượng ngũ cốc này qua các cảng trên Biển Đen. 10

Các nguồn trong ngành cho biết ba terminal lớn đã ngừng hoạt động, khiến việc xếp hàng ngũ cốc từ Novorossiysk gần như không thể ngay sau vụ tấn công. 1 Điện Kremlin sau đó nói Nga đang triển khai các biện pháp nhằm hạn chế tác động đến xuất khẩu ngũ cốc. 2

Dữ liệu hiện có cho phép kết luận rằng hệ thống xuất khẩu ở Biển Đen của Nga đã bị gián đoạn. Tuy vậy, chưa đủ căn cứ độc lập để xác nhận chính xác lượng lúa mì Nga xuất khẩu trong tháng 8, hay khẳng định chi tiết về một tình trạng khẩn cấp liên quan đến lưu trữ ngũ cốc tại Rostov và nguyên nhân trực tiếp của tình trạng này.

Nếu các terminal bị đóng cửa, Nga có thể chuyển hàng qua những tuyến khác ở Biển Đen, biển Azov, Baltic, Caspi, cũng như đường sắt và đường bộ. Nhưng đây khó là những phương án thay thế hoàn toàn tương đương Novorossiysk: năng lực có giới hạn, chuỗi vận tải dài hơn, chi phí bốc dỡ cao hơn và một số tuyến cũng đối mặt rủi ro an ninh riêng. Việc Điện Kremlin thừa nhận cần giảm thiểu ảnh hưởng cho thấy hoạt động chuyển hướng và tăng cường bảo vệ đã trở nên cần thiết. 2

Sức ép kinh tế và phản ứng của Putin

Các cuộc tập kích lặp lại buộc Nga phải chi thêm cho phòng không, bảo vệ cơ sở, bảo hiểm, sửa chữa, dự trữ hàng hóa và các tuyến vận chuyển kém hiệu quả hơn. Với người tiêu dùng và doanh nghiệp ở xa tiền tuyến, chiến tranh trở nên hữu hình qua giao hàng chậm, hàng hóa thất thoát và chi phí tăng.

Tác động kinh tế vì thế mang tính tích lũy, không nhất thiết tạo ra bước ngoặt chỉ sau một vụ đánh kho. Mục tiêu của Ukraine dường như là khiến mạng lưới thương mại và xuất khẩu rộng lớn của Nga trở thành một phần chi phí chiến tranh. 4

Ngày 24/8, Tổng thống Vladimir Putin cho phép nhà nước tạm thời kiểm soát những cơ sở hạ tầng quan trọng bị đánh giá là không được bảo vệ đầy đủ trước các cuộc tấn công của Ukraine, hoặc không được sửa chữa kịp thời sau khi bị đánh. 4 Sắc lệnh bao phủ các lĩnh vực như năng lượng, vận tải, logistics và những cơ sở được coi là quan trọng đối với an ninh quốc gia. 15

Biện pháp này có thể được nhìn theo hai hướng: một chính sách tăng khả năng chống chịu của hạ tầng, đồng thời cũng mở rộng đòn bẩy của nhà nước đối với tài sản tư nhân. Các chuyên gia được một số hãng truyền thông dẫn lời mô tả đây là nguy cơ “quốc hữu hóa lai”, do quyền kiểm soát tài sản có thể được chuyển giao với lý do chủ sở hữu không bảo đảm an ninh hoặc khắc phục thiệt hại đủ nhanh.

Hệ quả đối với Ukraine

Đối với Kyiv, tập kích các trung tâm thương mại và logistics là cách tương đối ít tốn kém để gây sức ép kinh tế, làm phức tạp hoạt động duy trì chiến tranh của Nga và buộc Moscow phải phân tán nguồn lực bảo vệ hạ tầng.

Nhưng sức ép cũng mang tính đối ứng. Các cuộc tấn công trả đũa của Nga đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho hạ tầng thương mại và cảng của Ukraine. Kyiv cho biết các đòn đánh của Nga vào cảng đã khiến xuất khẩu ngũ cốc của Ukraine giảm 75% trong hai tuần đầu tháng 8; Ukraine cũng hạ dự báo xuất khẩu ngũ cốc niên vụ 2026/27 tới 12% vì các cuộc tấn công nhằm vào các cảng ở vùng Odesa. 12 7

Bức tranh chiến lược hiện nay là một vòng xoáy gây sức ép kinh tế lẫn nhau. Ukraine tìm cách biến mạng lưới logistics dân sự và xuất khẩu của Nga thành gánh nặng thời chiến, trong khi Nga tiếp tục tấn công cảng, kho phân phối, công nghiệp và hệ thống năng lượng của Ukraine.

Hiệu ứng tức thời tại Nga là gián đoạn và chi phí gia tăng. Tác động dài hạn sẽ phụ thuộc vào việc Ukraine có thể duy trì nhịp độ tập kích đến đâu, cũng như khả năng của Nga trong việc bảo vệ, phân tán, sửa chữa và chuyển hướng các mạng lưới nhanh hơn tốc độ chúng bị bào mòn.