Thảm họa Nepal–Tây Tạng ngày 27/8/2026 đã xảy ra như thế nào?

Thảm họa bắt đầu ngày 26/8/2026 tại khu vực núi cao gần biên giới Nepal–Tây Tạng, với các bản tin lớn về số người chết, mất tích và hoạt động cứu hộ được cập nhật vào ngày 27/8. Một khối băng, bùn và đá khổng lồ sụp xuống hệ thống sông Himalaya, tạm thời chặn dòng Lhende Khola, còn gọi là sông Lhende. Khi nước tràn qua hoặc phá vỡ vật cản, một dòng lũ quét mang theo băng, bùn và đá đã đổ xuống các thung lũng phía dưới. 12

Con số thương vong thay đổi nhanh theo từng thời điểm và tùy cách thống kê của mỗi bên. Các báo cáo Reuters cập nhật sau đó ghi nhận ít nhất 359 người thiệt mạng và gần 1.000 người mất tích; những ước tính xuyên biên giới trước đó cao hơn vì bao gồm cả những người chưa thể liên lạc. 12

Vì sao vụ sụp băng lại gây ra lũ quét thảm khốc?

Một khối lượng lớn băng sông băng cùng đất đá đã sụp xuống vùng núi Himalaya, được cho là gần Vườn quốc gia Langtang của Nepal. Cú sụp tạo thành một trận tuyết lở và đá lở hỗn hợp, đổ vào sông Lhende Khola. 34

Khối vật liệu này chặn dòng nước trong thời gian ngắn, hình thành một dạng đập tạm thời. Khi mực nước dâng lên và tràn qua hoặc làm vỡ đập, dòng nước được giải phóng đột ngột, kéo theo băng, bùn, đá và các mảnh vỡ xuống hạ lưu. Lũ quét và dòng bùn đá đã phá hủy nhà cửa, đường sá, cầu cống cùng các công trình điện trên đường đi. 34

Những khu vực nào bị ảnh hưởng?

Vùng chịu thiệt hại chính là các thung lũng biên giới phía bắc Nepal và những hành lang sông ở hạ lưu. Dòng lũ cũng tác động đến Khu tự trị Tây Tạng của Trung Quốc, đặc biệt tại khu vực Gyirong, nơi nhà chức trách Trung Quốc báo cáo có người thiệt mạng và mất tích sau các vụ sạt lở bùn đá. 367

Ấn Độ không được báo cáo là vùng chịu ảnh hưởng trực tiếp chính của thảm họa. Tuy nhiên, giới chức cảnh báo các khu vực ở hạ lưu, trong đó có một số phần thuộc dãy Himalaya của Ấn Độ, có thể đối mặt với nguy cơ lũ. 35

Có bao nhiêu người thiệt mạng và mất tích?

Số liệu thay đổi theo từng đợt cập nhật. Một bản tổng hợp sau đó của Reuters cho biết ít nhất 359 người đã thiệt mạng và gần 1.000 người mất tích. Một nguồn tin khác ước tính số người mất tích tại Nepal và Tây Tạng lên tới gần 1.500, trong đó có hơn 700 công dân nước ngoài. 16

Trước đó, cơ quan du lịch Nepal liệt kê gần 400 du khách nước ngoài mất tích hoặc chưa thể liên lạc, gồm hơn 130 người Ấn Độ, 47 người Mỹ, 34 người Australia, 33 người Anh, 24 người Canada và 19 người Malaysia. 7

Bộ Ngoại giao Ấn Độ cho biết ít nhất 288 công dân nước này mất tích tại Nepal, trong khi khoảng 200 người khác bị mắc kẹt ở Trung Quốc. 6

Vì sao có nhiều người hành hương và du khách nước ngoài trong khu vực?

Tuyến đường qua Nepal đến Tây Tạng được nhiều du khách leo núi và người hành hương sử dụng. Trong số những người bị ảnh hưởng có các đoàn hành hương Hindu hướng tới núi Kailash, một địa điểm linh thiêng ở Tây Tạng.

Một công ty du lịch ở miền nam Ấn Độ cho biết họ đã đưa gần 60 người đi hành hương qua Nepal đến Tây Tạng. Khoảng ba chục người trong đoàn được cho là mất tích, trong đó có con trai của người điều hành tour, cũng là hướng dẫn viên. 1

Công tác cứu hộ diễn ra ra sao?

Trực thăng và các đội cứu hộ đã tìm kiếm người sống sót tại những thung lũng dốc, bị cô lập. Nhà chức trách Nepal và Trung Quốc tổ chức sơ tán người dân khỏi các khu vực bị đe dọa, còn Ấn Độ tìm cách xác định vị trí và hỗ trợ công dân của mình. 28

Các báo cáo hiện có chưa đưa ra một con số tổng hợp đáng tin cậy cho số người bị thương hoặc được giải cứu trên toàn khu vực. Cũng chưa có đủ bằng chứng để định lượng vai trò của các tổ chức nhân đạo quốc tế hay xác định tổng số người được cứu cuối cùng.

Có phải động đất gây ra thảm họa?

Ban đầu, sự kiện được ghi nhận hoặc đưa tin như một trận động đất có độ lớn 4,4. Tuy nhiên, các phân tích sau đó cho thấy tín hiệu địa chấn nhiều khả năng phát sinh từ chính vụ sụp đổ khối băng và đá khổng lồ, thay vì cho thấy một trận động đất kiến tạo đã gây ra thảm họa. 45

Nói cách khác, trận rung được ghi nhận có thể là hệ quả của vụ sụp băng–đá, chứ chưa có bằng chứng cho thấy một trận động đất là nguyên nhân khởi phát.

Biến đổi khí hậu có phải nguyên nhân trực tiếp?

Các nhà khoa học chưa quy kết chắc chắn vụ sụp đổ cụ thể này cho biến đổi khí hậu. Dù vậy, họ lưu ý nhiệt độ tăng có thể làm các sông băng ở Himalaya mất ổn định, khiến tầng đất đóng băng vĩnh cửu tan ra và làm tăng nguy cơ sạt lở hoặc tai biến liên quan đến sông băng. Đây là một yếu tố rủi ro rộng hơn, không phải bằng chứng xác nhận biến đổi khí hậu trực tiếp gây ra sự kiện lần này. 4

Nguy cơ lũ mới vẫn còn

Nepal và Trung Quốc cảnh báo nước đang tích tụ tại hai hồ phía sau các đống vật liệu sạt lở. Nếu những hồ này bị phá vỡ đột ngột, các khu vực hạ lưu có thể tiếp tục hứng chịu lũ lớn. 1

Vì vậy, hoạt động tìm kiếm và việc người dân trở lại các cộng đồng bị tàn phá vẫn tiềm ẩn nguy hiểm. Sườn núi chưa ổn định, bùn đá tiếp tục trượt, tuyến giao thông bị hư hỏng và nguy cơ nước dâng trở lại đều có thể đe dọa cả cư dân lẫn lực lượng cứu hộ. 1