Xiaomi chịu cú sốc bộ nhớ: Lợi nhuận giảm 43%, nhưng kỳ vọng vẫn đặt vào smartphone cao cấp và xe điện

Cú sốc kép đánh vào smartphone

Kết quả quý II/2026 của Xiaomi cho thấy một vấn đề lớn hơn việc doanh số điện thoại suy yếu đơn thuần: công ty đồng thời chịu cú sốc về sản lượng và biên lợi nhuận.

Lợi nhuận ròng điều chỉnh giảm 42,6% so với cùng kỳ, xuống 6,22 tỷ nhân dân tệ (khoảng 922 triệu USD), trong khi doanh thu giảm 6,1% xuống 108,92 tỷ nhân dân tệ. Đây là quý thứ ba liên tiếp lợi nhuận của Xiaomi đi xuống. 126

Tâm điểm nằm ở mảng smartphone. Doanh thu điện thoại giảm 7,5%, còn 42,1 tỷ nhân dân tệ; lượng máy xuất xưởng giảm 26,5% xuống 31,2 triệu chiếc. 24

AI hút nguồn cung bộ nhớ

Sự bùng nổ đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) đã làm nhu cầu đối với chip nhớ tăng mạnh. Các nhà vận hành hệ thống AI và trung tâm dữ liệu có khả năng ký hợp đồng nhiều năm, trả giá cao để giữ công suất, khiến các hãng thiết bị điện tử tiêu dùng như Xiaomi khó tiếp cận nguồn cung với mức giá trước đây. 1017

Khi bộ nhớ DRAM và NAND Flash trở nên khan hiếm, chi phí của Xiaomi tăng cùng nhiều linh kiện quan trọng khác. Công ty có thể chuyển một phần chi phí sang người mua thông qua tăng giá, nhưng việc này đặc biệt nhạy cảm ở phân khúc phổ thông và tầm trung—những dòng vốn có nhóm khách hàng rất coi trọng giá bán. 2317

Áp lực không chỉ xuất hiện tại Xiaomi. Lượng smartphone toàn cầu trong quý II giảm 11% so với cùng kỳ, xuống mức thấp nhất cho một quý II kể từ năm 2013, khi giá máy tăng còn người tiêu dùng trì hoãn việc nâng cấp. 17

Vì sao Xiaomi giảm sản lượng mạnh hơn?

Xiaomi cho biết họ đã chủ động tối ưu danh mục sản phẩm, giảm xuất xưởng các mẫu tầm trung và giá rẻ. Động thái này giúp hạn chế việc bán những thiết bị có biên lợi nhuận thấp trong lúc chi phí linh kiện tăng, nhưng cũng kéo sản lượng tổng thể đi xuống nhanh hơn. 4

Theo Omdia, Xiaomi vẫn đứng thứ ba toàn cầu về lượng smartphone xuất xưởng, song sản lượng 31,2 triệu máy giảm khoảng 26% và là mức suy giảm đáng kể trong nhóm năm thương hiệu lớn. Việc hơn một nửa lượng máy của Xiaomi có giá dưới 200 USD cũng khiến hãng dễ bị tổn thương khi bộ nhớ tăng giá, nhất là tại các thị trường nhạy cảm với giá ở châu Á - Thái Bình Dương và Mỹ Latinh.

Xiaomi đã nâng giá bán và đẩy mạnh nhóm sản phẩm đắt tiền hơn. Giá bán trung bình smartphone đạt mức kỷ lục 1.351 nhân dân tệ, nhưng mức tăng này chưa đủ bù đắp lượng máy sụt giảm.

Nói cách khác, Xiaomi đang ưu tiên chất lượng doanh thu hơn số lượng bán ra. Đây là lựa chọn có thể bảo vệ biên lợi nhuận về dài hạn, nhưng trong ngắn hạn lại làm doanh thu và hiệu quả kinh doanh chịu sức ép.

Cạnh tranh và nhu cầu yếu cùng lúc gia tăng

Chi phí bộ nhớ tăng không phải lực cản duy nhất. Thị trường smartphone Trung Quốc và toàn cầu vẫn cạnh tranh gay gắt, trong khi nhu cầu điện tử tiêu dùng yếu hơn và việc giảm trợ cấp tại một số thị trường càng làm người mua thận trọng. Biên lợi nhuận gộp toàn tập đoàn giảm xuống 19,8%. 511

Trong phân khúc giá rẻ, Xiaomi phải cân bằng giữa hai lựa chọn khó: giữ giá để bảo vệ sản lượng nhưng chấp nhận biên lợi nhuận mỏng hơn, hoặc tăng giá để bù chi phí nhưng có nguy cơ khiến khách hàng trì hoãn mua sắm, chuyển sang máy cũ hoặc chọn đối thủ. Quý II cho thấy hãng đã nghiêng về phương án thứ hai.

Vì sao nhà đầu tư vẫn lạc quan?

Dù kết quả yếu, cổ phiếu Xiaomi tại Hong Kong đã tăng gần 20% kể từ cuối tháng 6. Diễn biến này dường như phản ánh kỳ vọng về tương lai nhiều hơn là sự cải thiện đã được chứng minh trong lợi nhuận hiện tại.

Thứ nhất, ban lãnh đạo cho rằng giai đoạn căng thẳng nhất của chi phí smartphone có thể đã qua, khi tốc độ tăng giá bộ nhớ được dự báo chậm lại trong nửa cuối năm. Nếu dự báo này chính xác, Xiaomi sẽ có thêm dư địa phục hồi biên lợi nhuận mà không cần tiếp tục tăng giá mạnh. 123

Thứ hai, cơ cấu sản phẩm đang dịch chuyển lên phân khúc cao cấp. Các mẫu máy đắt tiền có thể tạo doanh thu và lợi nhuận tốt hơn trên mỗi thiết bị, đồng thời giúp Xiaomi giảm phụ thuộc vào khối lượng điện thoại giá rẻ. Công ty vẫn giữ vị trí trong top ba smartphone toàn cầu trong 24 quý liên tiếp.

Thứ ba, mảng xe điện đang tăng vai trò trong cơ cấu doanh thu. Xiaomi giao 104.199 xe điện trong quý II, tăng 28,2% so với cùng kỳ. Đà tăng này giúp nhà đầu tư nhìn thấy một động cơ tăng trưởng khác bên cạnh smartphone, dù khả năng tạo lợi nhuận bền vững của mảng xe vẫn cần được chứng minh. 16

Chiến lược mở rộng sang thiết bị AIoT—như thiết bị đeo, tai nghe và sản phẩm gia dụng thông minh—cũng có thể tạo hiệu ứng hệ sinh thái, khi người dùng mua nhiều sản phẩm cùng thương hiệu. Tuy vậy, xe điện là lĩnh vực đòi hỏi vốn lớn, và việc tài trợ cho mở rộng sản xuất, nghiên cứu và bán hàng có thể tiếp tục gây áp lực lên dòng tiền trong giai đoạn đầu. 37

Ba biến số quyết định chặng đường tiếp theo

1. Smartphone cao cấp có bù được sản lượng giảm?

Nếu các mẫu mới ở phân khúc cao cấp bán tốt, Xiaomi có thể duy trì doanh thu ngay cả khi tổng lượng xuất xưởng chưa phục hồi. Giá bán trung bình cao hơn cũng giúp bảo vệ biên lợi nhuận.

Ngược lại, nếu chi phí bộ nhớ tiếp tục tăng hoặc Xiaomi phải tăng giá thêm, nhu cầu ở nhóm khách hàng nhạy cảm với giá có thể suy yếu lần nữa. Khi đó, chiến lược cắt giảm sản phẩm tầm trung và giá rẻ sẽ trở thành lực cản trực tiếp đối với doanh thu. 24

2. SkyNomad có thể mở rộng thị trường xe điện?

Dòng SUV SkyNomad đưa Xiaomi vào phân khúc xe điện phạm vi mở rộng—loại xe sử dụng động cơ đốt trong như một máy phát để sạc pin—và nhóm SUV gia đình cỡ lớn. Đây là bước mở rộng vượt ra ngoài các mẫu xe điện chạy pin hoàn toàn hiện có, đồng thời hướng tới nhóm khách hàng gia đình. Xiaomi dự kiến ra mắt dòng xe này tại châu Âu vào năm sau. 17

Nếu SkyNomad thu hút người mua, dòng xe này có thể trở thành động lực doanh số mới và giúp Xiaomi phân tán rủi ro từ smartphone. Tăng trưởng giao xe điện liên tục, kết hợp với doanh số smartphone cao cấp, sẽ tạo kịch bản bù đắp phần suy yếu của các mẫu điện thoại giá rẻ.

3. Thị trường ô tô và các rào cản quốc tế

Thị trường ô tô Trung Quốc vẫn cạnh tranh quyết liệt. Doanh số xe nội địa đã giảm 10 tháng liên tiếp tính đến tháng 7, làm gia tăng nguy cơ cạnh tranh bằng giá và khiến biên lợi nhuận của các hãng xe chịu sức ép. 18

Với kế hoạch mở rộng ra nước ngoài, Xiaomi có thể đa dạng hóa nhu cầu, nhưng cũng phải đối mặt với thuế quan, thủ tục phê duyệt tại từng quốc gia, yêu cầu tuân thủ an toàn và sự giám sát chặt chẽ hơn đối với xe điện Trung Quốc. Những yếu tố này có thể làm tăng chi phí, kéo dài thời gian ra mắt và hạn chế khả năng định giá. Các dữ liệu hiện có chưa đủ để xác định cụ thể tác động tài chính cuối cùng của những rào cản này đối với Xiaomi.

Kết luận

Lợi nhuận Xiaomi giảm mạnh trong quý II không xuất phát từ một nguyên nhân đơn lẻ. Nhu cầu AI đã hút nguồn cung chip nhớ, đẩy chi phí linh kiện lên cao; người tiêu dùng lại thận trọng trước giá điện thoại tăng; cạnh tranh gay gắt khiến Xiaomi khó chuyển toàn bộ chi phí sang khách hàng. Việc chủ động giảm các mẫu tầm trung và giá rẻ càng làm lượng xuất xưởng giảm sâu, dù giá bán trung bình tăng.

Nhà đầu tư đang đặt cược rằng áp lực bộ nhớ sẽ hạ nhiệt, smartphone cao cấp sẽ cải thiện cơ cấu lợi nhuận và xe điện—đặc biệt là SkyNomad cùng kế hoạch mở rộng ra nước ngoài—sẽ trở thành trụ cột tăng trưởng mới. Nhưng để biến kỳ vọng thành lợi nhuận bền vững, Xiaomi vẫn phải chứng minh rằng họ có thể mở rộng xe điện và bán thiết bị cao cấp mà không hy sinh biên lợi nhuận.