Cơn khát chip AI chấm dứt kỷ nguyên điện thoại ngày càng rẻ?

Nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu AI đang đảo ngược một quy luật từng được xem là hiển nhiên của ngành smartphone: bộ nhớ và màn hình ngày càng rẻ, giúp các hãng tăng RAM, dung lượng lưu trữ và chất lượng hiển thị mà không phải tăng mạnh giá bán.

Khi các hệ thống AI cần lượng lớn bộ nhớ băng thông cao, các nhà sản xuất như Samsung và SK Hynix có động lực chuyển công suất sang những sản phẩm có giá trị và biên lợi nhuận cao hơn. Các nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây cũng tìm cách giữ trước nguồn cung. Phần còn lại dành cho DRAM phổ thông và NAND flash dùng trong điện thoại vì thế bị thu hẹp, khiến chi phí linh kiện tăng lên. 56

Vì sao mô hình chi phí cũ không còn hiệu quả?

Trong nhiều năm, bộ nhớ là một loại linh kiện mang tính hàng hóa với nguồn cung dồi dào và giá thường xuyên giảm. Điều này cho phép các hãng điện thoại bổ sung RAM, nâng dung lượng lưu trữ hoặc dùng màn hình tốt hơn mà vẫn giữ giá bán tương đối ổn định.

AI đã thay đổi cách các nhà sản xuất phân bổ công suất. Máy chủ AI sử dụng các loại bộ nhớ chuyên biệt như HBM, trong khi các trung tâm dữ liệu cũng cần nhiều DRAM dung lượng lớn. Khi công suất được ưu tiên cho nhóm sản phẩm này, các loại DRAM và NAND thông thường trong điện thoại trở nên khan hiếm và đắt đỏ hơn. 56

Nói cách khác, AI không chỉ tạo ra một phân khúc chip mới; nó còn cạnh tranh trực tiếp với những thiết bị tiêu dùng vốn phụ thuộc vào bộ nhớ giá thấp.

Điện thoại dưới 200 USD chịu đòn nặng nhất

Với một chiếc điện thoại có giá dưới 200 USD, linh kiện chiếm phần rất lớn trong giá bán. Lợi nhuận gộp trên mỗi thiết bị cũng mỏng, nên chỉ một đợt tăng đáng kể của DRAM, NAND hoặc màn hình cũng có thể nhanh chóng ăn mòn biên lợi nhuận.

Các hãng giá rẻ khó chuyển toàn bộ chi phí sang người mua. Nếu tăng giá, họ có nguy cơ mất những khách hàng vốn rất nhạy cảm với giá. Nếu giữ giá, phần chi phí tăng thêm gần như đi thẳng vào lợi nhuận bị mất. Những lựa chọn còn lại thường là giảm cấu hình, chấp nhận lợi nhuận thấp hơn hoặc cắt giảm chi phí marketing và vận hành.

Đây là lý do cú sốc bộ nhớ không tác động đồng đều lên toàn ngành. Một chiếc điện thoại cao cấp có thể hấp thụ thêm vài USD chi phí dễ hơn nhiều so với một mẫu máy bình dân có biên lợi nhuận chỉ ở mức một chữ số.

Xiaomi bị ảnh hưởng rõ trong kết quả quý II

Xiaomi đặc biệt nhạy cảm với đợt tăng chi phí này do doanh số của hãng tập trung đáng kể ở nhóm thiết bị giá thấp hơn. Trong quý II/2026, doanh thu smartphone của Xiaomi giảm 7,5% xuống 42,1 tỷ nhân dân tệ, còn biên lợi nhuận gộp của mảng điện thoại giảm từ 11,5% cùng kỳ năm trước xuống 8,5%. 1

Ở cấp tập đoàn, Xiaomi ghi nhận doanh thu 108,9 tỷ nhân dân tệ, giảm 6,1% so với cùng kỳ. Lợi nhuận ròng điều chỉnh giảm 42,6%, còn 6,2 tỷ nhân dân tệ, thấp hơn mức ước tính trung bình 6,6 tỷ nhân dân tệ. Lợi nhuận gộp cũng giảm 17,2% xuống 21,6 tỷ nhân dân tệ. 5

Đây là quý thứ ba liên tiếp lợi nhuận của Xiaomi suy giảm. Chi phí bộ nhớ và các linh kiện khác làm biên lợi nhuận bị co hẹp, trong khi nhu cầu smartphone yếu hơn càng khiến tình hình khó khăn. 1

Tuy nhiên, không nên quy toàn bộ kết quả của Xiaomi chỉ cho giá bộ nhớ. Nhu cầu điện thoại, cơ cấu sản phẩm và chi phí ở các mảng kinh doanh khác cũng đóng vai trò nhất định. Điểm đáng chú ý là cú siết chi phí do AI đánh trúng mảng cốt lõi có biên lợi nhuận thấp của Xiaomi, nên tác động bị khuếch đại.

Vì sao Apple có thể chống chịu tốt hơn?

Apple không đứng ngoài cuộc. Ban lãnh đạo hãng từng thừa nhận giá bộ nhớ tăng đang gây sức ép lên lợi nhuận. 5 Nhưng cấu trúc kinh doanh của Apple giúp hãng có nhiều dư địa hơn để xử lý cú sốc.

Apple bán thiết bị với giá cao hơn đáng kể và thu được lợi nhuận tuyệt đối lớn hơn trên mỗi chiếc iPhone. Hãng cũng có sức mạnh thương hiệu, khả năng định giá và vị thế thương lượng với nhà cung cấp tốt hơn. Ngoài ra, mảng dịch vụ tạo ra một nguồn lợi nhuận lớn để giúp phân tán áp lực từ chi phí phần cứng.

Vì vậy, Apple có thể hấp thụ một phần chi phí sản xuất tăng, dàn trải chi phí đó trên nền lợi nhuận gộp lớn hơn hoặc điều chỉnh giá ở mức vừa phải mà không đối mặt với rủi ro sụt giảm nhu cầu giống một hãng tập trung vào điện thoại Android giá rẻ.

Kỷ nguyên điện thoại nhiều tính năng nhưng không tăng giá đã đảo chiều?

Chưa thể khẳng định mọi chi phí bộ nhớ và màn hình sẽ chỉ tăng từ đây. Xiaomi cho biết tốc độ tăng giá bộ nhớ có thể chậm lại trong nửa cuối năm 2026. 1 Dù vậy, cơ chế cũ của thị trường đã bị phá vỡ: bộ nhớ không còn mặc nhiên là khoản chi phí liên tục giảm nhờ nguồn cung dư thừa.

Nếu nhu cầu AI tiếp tục chiếm ưu tiên trong các kế hoạch sản xuất, các hãng điện thoại sẽ phải lựa chọn giữa ba phương án: tăng giá, giảm cấu hình hoặc chấp nhận lợi nhuận thấp hơn. Với những nhà sản xuất có nhiều mẫu máy dưới 200 USD như Xiaomi, đây không chỉ là vấn đề chu kỳ linh kiện mà còn là thách thức đối với toàn bộ mô hình kinh doanh smartphone giá phải chăng.