EU muốn Meta thiết kế lại Instagram, Facebook vì lo ngại trẻ em sử dụng quá mức

Ủy ban châu Âu đang gây sức ép để Meta khiến Instagram và Facebook bớt mang tính cưỡng chế bằng cách thay đổi thiết kế cốt lõi của sản phẩm. Các tính năng bị xem xét gồm cuộn vô hạn, phát video tự động, thông báo đẩy và hệ thống đề xuất nội dung được cá nhân hóa cao—những yếu tố mà Ủy ban cho rằng có thể khuyến khích thói quen sử dụng khó kiểm soát, đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên.

Đây là một can thiệp sâu hơn nhiều so với việc chỉ đặt giới hạn số giờ dùng ứng dụng mỗi ngày. Thỏa thuận được đề xuất tại Mỹ của Meta bao gồm giới hạn mặc định hai giờ mỗi ngày cho thanh thiếu niên, đồng thời chặn truy cập từ 0h đến 6h nếu không có sự đồng ý của phụ huynh. Tuy nhiên, các bằng chứng được cung cấp không cho thấy Ủy ban châu Âu đã chính thức yêu cầu Meta áp dụng đúng những giới hạn này trên toàn Liên minh châu Âu. 27

EU muốn Meta thay đổi điều gì?

Quan điểm sơ bộ của Ủy ban tập trung vào bốn thành phần liên kết trong thiết kế của Facebook và Instagram:

• Cuộn vô hạn: Bảng tin không nên liên tục hiển thị nội dung mới mà không có điểm dừng tự nhiên.
• Phát video tự động: Video không nên tự phát theo cách khuyến khích người dùng tiếp tục lướt xem.
• Thông báo đẩy: Các cảnh báo kéo người dùng quay lại ứng dụng cũng nằm trong phạm vi điều tra.
• Đề xuất nội dung cá nhân hóa: Hệ thống đề xuất cần được điều chỉnh để giảm trọng tâm vào việc kéo dài thời gian tương tác.

Ủy ban cho biết Meta chưa đánh giá và giảm thiểu đầy đủ những rủi ro mà các tính năng này gây ra đối với sức khỏe thể chất và tinh thần của người dùng, trong đó có trẻ vị thành niên và các nhóm dễ bị tổn thương. Theo các thông tin về kết luận sơ bộ, Brussels muốn những tính năng chủ chốt có khả năng gây nghiện được vô hiệu hóa hoặc tắt mặc định. Cơ quan này cũng kêu gọi Meta đưa ra các biện pháp nghỉ dùng màn hình rõ ràng hơn và điều chỉnh hệ thống đề xuất theo hướng bớt ưu tiên mức độ tương tác.

Vì sao cách làm của EU khác thỏa thuận tại Mỹ?

Thỏa thuận tại Mỹ đưa ra các quy định cụ thể đối với việc sử dụng mạng xã hội của thanh thiếu niên. Theo đó, người dùng tuổi teen sẽ bị giới hạn mặc định ở mức hai giờ mỗi ngày trên Facebook và Instagram, bị chặn truy cập từ 0h đến 6h nếu không có sự đồng ý của cha mẹ, đồng thời phải trải qua các biện pháp kiểm tra độ tuổi. Meta cũng sẽ tắt phần lớn thông báo đẩy đối với người dùng tuổi teen trong giờ học, từ 8h đến 15h. 27

Thỏa thuận có thể buộc Meta chi trả tới 18 tỷ USD trong 10 năm để giải quyết các cáo buộc từ các bang và vùng lãnh thổ của Mỹ rằng công ty đã thiết kế nền tảng nhằm giữ trẻ em sử dụng lâu hơn. 26

Vụ việc tại EU khác về cả cơ sở pháp lý lẫn biện pháp khắc phục. Theo Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (Digital Services Act, DSA)—bộ quy định của EU đặt ra nghĩa vụ quản lý rủi ro cho các nền tảng trực tuyến lớn—Ủy ban đang xem xét liệu Meta có đánh giá và giảm thiểu đúng mức các rủi ro mang tính hệ thống phát sinh từ thiết kế nền tảng hay không. Vì vậy, hướng xử lý sơ bộ của EU thiên về thay đổi sản phẩm và giao diện, thay vì chỉ áp một con số giới hạn thời gian cho thanh thiếu niên.

Đây mới là kết luận sơ bộ, chưa phải tiền phạt cuối cùng

Kết luận của Ủy ban vào tháng 7 chỉ là quan điểm sơ bộ. Văn bản này chưa tự mình xác lập quyết định vi phạm cuối cùng và cũng chưa áp dụng tiền phạt. Meta vẫn có cơ hội phản hồi trước khi quy trình đi đến kết quả cuối cùng.

Nếu cuối cùng xác định Meta vi phạm DSA, công ty có thể đối mặt với mức phạt lên tới 6% tổng doanh thu toàn cầu hằng năm, theo các thông tin về vụ việc. Mức trần tiềm năng này không đồng nghĩa Meta đã bị phạt số tiền đó; bằng chứng được cung cấp không cho thấy Ủy ban đã ban hành một khoản phạt cuối cùng.

Theo thông tin sau khi kết luận được công bố, Meta đã bác bỏ đánh giá sơ bộ của Ủy ban châu Âu.

Vấn đề trẻ dưới 13 tuổi là một nhánh điều tra khác

Cuộc điều tra về thiết kế gây nghiện nằm trong phạm vi rộng hơn mà EU đang giám sát cách Meta bảo vệ người dùng trẻ tuổi. Trong một kết luận sơ bộ riêng được đưa tin hồi tháng 4, Ủy ban cho rằng Meta chưa ngăn chặn hiệu quả trẻ dưới 13 tuổi truy cập Facebook và Instagram, dù điều khoản của các nền tảng này quy định độ tuổi tối thiểu là 13.

Hai vấn đề này không giống nhau. Một bên liên quan đến kiểm soát độ tuổi và việc trẻ dưới 13 tuổi tiếp cận nền tảng; bên còn lại xem xét liệu các tính năng như bảng tin vô hạn và phát video tự động có tạo ra nguy cơ sử dụng cưỡng chế hay không. Tuy vậy, chúng cho thấy EU đang kiểm tra cả ai được phép sử dụng dịch vụ của Meta lẫn cách dịch vụ được thiết kế cho những người đã sử dụng.

Yêu cầu phạt 250 triệu euro của Ba Lan là vụ việc riêng

Ba Lan đã đề nghị Ủy ban châu Âu phạt Meta 250 triệu euro vì cáo buộc công ty không xử lý đầy đủ các quảng cáo gian lận và nội dung lừa đảo. 13

Yêu cầu này không thuộc quy trình điều tra về thiết kế gây nghiện. Vụ việc liên quan đến an toàn trẻ em của EU tập trung vào các rủi ro mang tính hệ thống từ thiết kế sản phẩm Facebook và Instagram, còn khiếu nại của Ba Lan tập trung vào cách Meta xử lý quảng cáo lừa đảo. Cả hai đều phản ánh sức ép ngày càng lớn buộc các nền tảng lớn phải chứng minh hệ thống của mình có thể kiểm soát rủi ro cho người dùng, nhưng chúng liên quan đến những cáo buộc và câu hỏi pháp lý khác nhau.

Điều người dùng cần lưu ý

Thỏa thuận tại Mỹ hướng đến các quy tắc cố định dành cho thanh thiếu niên: hai giờ sử dụng mỗi ngày, không truy cập thông thường vào ban đêm và ít thông báo hơn trong giờ học. Còn yêu cầu của EU mang tính cấu trúc hơn. Brussels muốn Meta xử lý những cơ chế khiến người dùng tiếp tục cuộn, xem và quay lại ứng dụng—bao gồm cuộn vô hạn, phát tự động, thông báo và hệ thống đề xuất cá nhân hóa cao. 27

Với trẻ em và thanh thiếu niên tại EU, kết quả trước mắt chưa phải một giới hạn thời gian mới đã được xác nhận. Đây vẫn là một quy trình pháp lý đang diễn ra, có thể buộc Meta thiết kế lại những phần cốt lõi của Instagram và Facebook nếu quan điểm sơ bộ của Ủy ban trở thành quyết định cuối cùng.