Vì sao vàng tăng mạnh lên gần 4.700 USD trong tháng 8/2026?

Đà tăng của vàng trong tháng 8 hướng tới mốc 4.700 USD/ounce không xuất phát từ một tin tức đơn lẻ. Hai lực đẩy bổ trợ cho nhau đã cùng xuất hiện: ngân hàng trung ương tiếp tục tích lũy vàng trong dự trữ, còn nhà đầu tư quay lại tìm kiếm tài sản phòng vệ trước bất ổn địa chính trị, lạm phát, rủi ro tài khóa và sự thiếu rõ ràng trong chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).

Sau nhiều tuần đi ngang quanh 4.000 USD/ounce, vàng đã tăng khoảng 400 USD, tương đương 10%, tính từ đầu tháng 8. 1 Điểm đáng chú ý là hoạt động mua của khu vực chính thức tạo ra nền cầu tương đối bền vững, trong khi dòng vốn ETF, đồng USD, lợi suất trái phiếu và kỳ vọng lãi suất quyết định thị trường tăng nhanh đến đâu.

Ngân hàng trung ương tạo nền móng cho đợt tăng

Báo cáo Gold Demand Trends quý II/2026 của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) ghi nhận các ngân hàng trung ương mua ròng 288,9 tấn vàng. Con số này tăng 62% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn năm lần mức ước tính đã điều chỉnh của quý I là 57 tấn và là mức cao kỷ lục cho bất kỳ quý II nào trong dữ liệu của WGC.

Thời điểm mua cũng rất đáng chú ý. Các ngân hàng trung ương vẫn mua mạnh ngay cả sau khi giá vàng giảm khỏi đỉnh đầu năm. Điều này cho thấy mục tiêu đa dạng hóa dự trữ và quản trị rủi ro dài hạn có thể quan trọng hơn việc chạy theo đà tăng giá ngắn hạn. Dù vậy, do quý I khá yếu, tổng nhu cầu chính thức trong nửa đầu năm vẫn thấp nhất kể từ năm 2022.

WGC cho biết các ngân hàng trung ương dự định tiếp tục mua vàng trong 12 tháng tiếp theo. Đa dạng hóa danh mục, phòng vệ lạm phát và giảm rủi ro tiếp tục là những động lực chính, dù WGC không cho rằng tốc độ mua của mọi quý sẽ đều đạt mức như quý II.

Ba Lan dẫn đầu, nhưng lực mua đã lan rộng

Số liệu của WGC trong nửa đầu năm cho thấy lực đỡ từ khu vực chính thức không chỉ phụ thuộc vào một người mua duy nhất:

• Ba Lan: 82 tấn, dẫn đầu lượng mua được báo cáo.
• Uzbekistan: 41 tấn.
• Trung Quốc: 40 tấn.
• Kazakhstan: 27 tấn.
• Cộng hòa Czech: 11 tấn.
• Jordan: 6 tấn.

Ba Lan là bên mua nổi bật nhất, nhưng đóng góp của Uzbekistan, Trung Quốc và Kazakhstan đã mở rộng nền cầu. Lượng mua nhỏ hơn từ Cộng hòa Czech và Jordan cũng củng cố xu hướng nhiều thị trường mới nổi và quy mô nhỏ hơn đang gia tăng dự trữ vàng. 15

Trong số liệu tháng gần nhất được cung cấp, dự trữ vàng chính thức tăng ròng 41 tấn. Ba Lan mua 18 tấn, Trung Quốc mua 10 tấn, còn Uzbekistan và Kazakhstan tiếp tục mua ròng. 5

Sự phân bổ này có ý nghĩa với nhà đầu tư vàng vì nó làm giảm mức độ phụ thuộc vào chính sách dự trữ của một quốc gia. Tuy nhiên, lực mua chính thức không phải lúc nào cũng đi theo một chiều. Thổ Nhĩ Kỳ và Nga đều được báo cáo là bán ròng trong nửa đầu năm, cho thấy rủi ro hoạt động mua chậm lại vẫn tồn tại. 15

Báo cáo quý II của WGC cho thấy thị trường không đồng nhất

Theo WGC, tổng nhu cầu vàng bao gồm cả giao dịch ngoài sàn (OTC) gần như không đổi so với cùng kỳ, ở mức 1.269 tấn trong quý II. Tính cả nửa đầu năm, nhu cầu đạt 2.522 tấn, tăng 2% so với cùng kỳ.

Mặc dù các ngân hàng trung ương mua mạnh, nhu cầu đầu tư ngoài OTC chỉ đạt 262,2 tấn trong quý II. Các quỹ ETF vàng ghi nhận dòng tiền rút ra, trong khi nhu cầu vàng miếng và tiền vàng nhìn chung tương đương cùng kỳ năm trước và mức trung bình dài hạn.

Tuy nhiên, triển vọng của WGC cho phần còn lại của năm tích cực hơn: đầu tư được dự báo là nguồn tăng trưởng nhu cầu chủ yếu, ngày càng được hỗ trợ bởi giao dịch OTC và lực mua tại châu Á. Ngân hàng trung ương vẫn được kỳ vọng là nhóm mua quan trọng, còn giá cao tiếp tục gây sức ép lên nhu cầu trang sức.

Tài liệu được cung cấp không có các tỷ lệ chi tiết trong khảo sát về dự trữ của ngân hàng trung ương do WGC thực hiện. Vì vậy, kết luận thận trọng nhất là các ngân hàng trung ương vẫn cam kết tiếp tục mua vàng, thay vì suy diễn thành những phân tích cụ thể theo từng quốc gia từ một cuộc khảo sát chưa có đầy đủ số liệu.

Nhà đầu tư quay lại, nhưng số liệu ETF cần được đọc đúng ngữ cảnh

Lực mua của nhà đầu tư đã giúp đà tăng mạnh hơn. Vàng hưởng lợi từ nhu cầu trú ẩn an toàn khi bất ổn địa chính trị và chính trị kéo dài. Đồng USD yếu hơn cùng kỳ vọng thay đổi về lãi suất Mỹ cũng làm tài sản không sinh lãi như vàng trở nên hấp dẫn hơn. 11012

Dù vậy, các số liệu ETF trong những nguồn được cung cấp đề cập đến những giai đoạn và bộ dữ liệu khác nhau:

• Báo cáo tháng 8 của State Street ghi nhận ETF vàng tại Mỹ chỉ thu hút 44 triệu USD dòng vốn ròng trong tháng 7. Báo cáo cũng cho biết các quỹ đã bị rút 6,4 tỷ USD trong tháng 5 và tháng 6, có khả năng loại bớt các vị thế dùng đòn bẩy và dòng tiền đầu cơ ngắn hạn. 2
• Dữ liệu WGC được CNBC dẫn lại cho thấy các ETF được bảo chứng bằng vàng hút 46,7 tấn, trị giá khoảng 6,4 tỷ USD, trong tuần trước ngày 24/8. Đây là tuần có nhu cầu mạnh nhất trong 10 tháng. 10
• Một báo cáo thị trường khác cho biết ETF mua thêm 18 tấn chỉ trong một ngày và ghi nhận tuần thứ năm liên tiếp có dòng vốn vào. 9

Không nên cộng các con số này để kết luận rằng tháng 7 có 3 tỷ USD dòng vốn vào, sau đó đầu tháng 8 lại có thêm 6,4 tỷ USD. Bằng chứng hiện có ủng hộ một cách diễn giải chính xác hơn: dòng vốn ETF yếu hoặc âm trong giai đoạn trước, rồi cải thiện rõ rệt trong một tuần sau đó của tháng 8 khi nhà đầu tư bắt đáy quay lại. 210

Lãi suất, lạm phát và đồng USD tác động thế nào?

Vàng không trả lãi. Vì vậy, sức hấp dẫn tương đối của kim loại này thường tăng khi nhà đầu tư kỳ vọng lãi suất thấp hơn, lợi suất thực giảm hoặc đồng USD suy yếu. Ngược lại, lợi suất thực cao và USD mạnh làm tăng chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng, đồng thời có thể thúc đẩy hoạt động chốt lời.

Tại cuộc họp tháng 7, Fed duy trì biên độ lãi suất quỹ liên bang ở mức 3,5%-3,75%, đồng thời cho rằng lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu 2%. Đây là bối cảnh hai mặt đối với vàng: lạm phát dai dẳng và bất định tài khóa hỗ trợ nhu cầu phòng vệ, nhưng khả năng lãi suất duy trì ở mức cao trong thời gian dài lại gây sức ép lên định giá vàng.

Đợt tăng trong tháng 8 diễn ra sau giai đoạn lợi suất trên thị trường Kho bạc Mỹ và đồng USD tạo điều kiện thuận lợi hơn cho vàng. Ngày 24/8, giá vàng giao ngay lên 4.635,39 USD/ounce, còn hợp đồng tương lai giao tháng 12 chốt ở 4.697,80 USD/ounce. 10 Hợp đồng tương lai sau đó có lúc lên 4.716,41 USD/ounce theo báo cáo thị trường được cung cấp. 13

Jackson Hole là chất xúc tác kế tiếp

Hội nghị kinh tế Jackson Hole diễn ra từ ngày 27 đến 29/8/2026 đáng chú ý vì đây là lần đầu Kevin Warsh có bài phát biểu quan trọng tại sự kiện trên cương vị Chủ tịch Fed. Đây cũng là cơ hội để ông làm rõ cách tiếp cận đối với lạm phát, lợi suất trái phiếu và khuôn khổ chính sách tiền tệ.

Thị trường đặc biệt quan tâm đến mâu thuẫn giữa lạm phát còn cao và lợi suất Kho bạc Mỹ tăng. Warsh từng gợi ý rằng lợi suất thị trường cao hơn có thể tự siết chặt các điều kiện tài chính đủ để làm giảm nhu cầu Fed tiếp tục tăng lãi suất, ngay cả khi lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu. Sự mơ hồ này khiến nhà đầu tư chưa biết thông điệp của ông sẽ được hiểu là cứng rắn hay ủng hộ chính sách nới lỏng hơn.

Với vàng, các kịch bản chính tương đối rõ ràng:

• Nếu phát tín hiệu lãi suất có thể giảm hoặc Fed chấp nhận điều kiện tài chính dễ nới lỏng hơn, USD có thể suy yếu và áp lực từ lợi suất thực giảm, qua đó hỗ trợ vàng.
• Nếu nhấn mạnh lập trường chống lạm phát hoặc ủng hộ tăng lãi suất thêm, lợi suất và USD có thể tăng, làm rủi ro điều chỉnh của vàng lớn hơn.
• Nếu bài phát biểu không đưa ra định hướng dứt khoát, giá vàng có thể tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào vị thế ETF, diễn biến địa chính trị và hoạt động mua của ngân hàng trung ương.

Jackson Hole có thể nhanh chóng làm thay đổi kỳ vọng lãi suất, nhưng không thể đảo ngược lượng mua chính thức đã ghi nhận trong quý II. Vì thế, sự kiện này là chất xúc tác ngắn hạn chứ không phải nguồn gốc nền tảng của đợt tăng giá. 11

Các tổ chức dự báo giá vàng ra sao?

Các dự báo của tổ chức tài chính có biên độ rất rộng, phản ánh mức độ bất định của thị trường hơn là một đồng thuận duy nhất:

• J.P. Morgan dự báo vàng bình quân 4.300 USD/ounce trong quý III và đạt 4.500 USD trong quý IV. Ngân hàng cảnh báo rủi ro nghiêng về phía giảm nếu nhu cầu từ các nhóm mua chủ chốt yếu hơn dự kiến hoặc dữ liệu kinh tế nóng khiến Fed phải tăng lãi suất sớm hơn. 17
• Bank of America hạ dự báo bình quân năm 2026 xuống 4.360 USD/ounce, giảm 14%, với lý do Fed có lập trường cứng rắn hơn. Tuy nhiên, ngân hàng vẫn cho rằng vàng có thể đạt 5.000 USD sau khi chu kỳ thắt chặt kết thúc. 18
• UBS đưa ra kịch bản lạc quan hơn nhiều, với mục tiêu 6.200 USD/ounce cho tháng 3, tháng 6 và tháng 9/2026, sau đó giảm nhẹ còn 5.900 USD vào cuối năm. Kịch bản giảm của UBS là 4.600 USD, cho thấy biên độ biến động hai chiều rất lớn.
• Một bản tổng hợp thị trường có độ tin cậy thấp hơn liệt kê mục tiêu cuối năm 4.600 USD của Natixis, 4.500 USD của Citi và 4.900 USD của Goldman Sachs. Các mức này chưa được xác nhận độc lập đầy đủ từ nguồn sơ cấp hoặc nguồn có thẩm quyền cao, nên chỉ nên xem là tham khảo. 20
• Tài liệu được cung cấp chưa đủ để xác minh mục tiêu hiện tại hoặc kịch bản rủi ro cụ thể của ING.

Nhìn chung, các dự báo trải dài từ cảnh báo vàng có thể điều chỉnh trong ngắn hạn đến kỳ vọng giá còn tăng đáng kể. Những biến số chung vẫn là lượng mua của ngân hàng trung ương, dòng vốn ETF, lợi suất thực, đồng USD, lạm phát và cách Fed phản ứng với dữ liệu kinh tế.

Kịch bản tăng và giảm rõ nhất

Kịch bản tăng dựa trên việc các ngân hàng trung ương tiếp tục đa dạng hóa dự trữ, nhu cầu mua vàng chính thức duy trì, dòng tiền đầu tư vào vàng vật chất và ETF phục hồi, trong khi lo ngại về lạm phát, tài khóa hoặc địa chính trị kéo dài. Những yếu tố này có thể tạo ra nguồn cầu ít nhạy cảm hơn với biến động giá ngắn hạn. 3

Kịch bản giảm là đợt tăng tháng 8 diễn ra quá nhanh và dễ dẫn đến chốt lời. Fed cứng rắn hơn, lợi suất thực tăng, USD mạnh lên, dòng vốn ETF suy yếu, rủi ro địa chính trị hạ nhiệt hoặc hoạt động mua của ngân hàng trung ương chậm lại đều có thể làm suy yếu lực cầu biên. 1718

Cách hiểu thuyết phục nhất về đợt tăng tháng 8 không phải là vàng chỉ tăng nhờ một tiêu đề về ETF. Việc các ngân hàng trung ương tích lũy vàng tạo ra nền hỗ trợ dài hơi, còn dòng tiền đầu tư quay lại và bất ổn kinh tế vĩ mô đã tăng tốc cho thị trường. Khả năng vàng trụ vững quanh 4.700 USD hay điều chỉnh sau một nhịp tăng nóng sẽ phụ thuộc vào diễn biến tiếp theo của lợi suất, đồng USD và kỳ vọng chính sách của Fed.