DeepSeek giúp tin tặc liên quan Trung Quốc mở rộng quy mô tấn công mạng ra sao?

Theo công ty tình báo mối đe dọa TeamT5 có trụ sở tại Đài Loan, một số nhóm tin tặc liên quan nhà nước Trung Quốc đã tăng hơn gấp đôi số lượng cuộc tấn công sau khi đưa DeepSeek và các mô hình AI mã nguồn mở khác vào quy trình vận hành. Điểm đáng chú ý không phải là AI tự mình thực hiện mọi cuộc xâm nhập, mà là công nghệ này loại bỏ đủ nhiều công việc lặp lại để các nhóm vận hành hiện có thể nhắm tới nhiều mục tiêu hơn với chi phí thấp hơn. 457

AI đang là “bộ khuếch đại lực lượng”

TeamT5 cho biết họ đã lần theo dấu vết sử dụng AI ở nhiều giai đoạn của một chiến dịch xâm nhập, gồm trinh sát, quét lỗ hổng, phát triển mã khai thác, xử lý liên quan đến mã độc và hoạt động sau khi đã chiếm được mạng lưới. Đánh giá này dựa trên các tập lệnh và nhật ký thu được từ những chiến dịch gần đây. Tuy nhiên, các dữ liệu đó không phải lúc nào cũng cho phép xác định chính xác mô hình AI được sử dụng trong từng vụ việc. 47

Vì vậy, con số “tăng hơn gấp đôi” cần được hiểu đúng: đây là đánh giá của TeamT5 về khối lượng tấn công của các nhóm mà họ nghiên cứu, không phải thống kê toàn diện mọi cuộc tấn công mạng có liên quan đến Trung Quốc. AI dường như đang giúp tin tặc giao bớt những phần việc đơn điệu, rút ngắn chu kỳ tấn công và mở rộng quy mô hoạt động, thay vì hoàn toàn thay thế vai trò điều phối của con người. 57

Vì sao DeepSeek được ưu tiên?

Theo phân tích được TeamT5 báo cáo, DeepSeek mang lại sự kết hợp thực dụng cho các hoạt động mạng:

• Năng lực đủ tốt cho nghiên cứu, lập trình và các tác vụ vận hành.
• Chi phí sử dụng thấp, phù hợp với việc triển khai lặp đi lặp lại hoặc trên quy mô lớn.
• Khả năng tùy biến, vốn là một đặc điểm hấp dẫn của các mô hình mã nguồn mở.
• Rào chắn an toàn mạng tương đối yếu, khiến việc lấy hoặc điều chỉnh hỗ trợ cho mục đích gây hại trở nên dễ dàng hơn. 27

Điều này cho thấy mô hình mạnh nhất chưa chắc là công cụ hữu ích nhất đối với kẻ tấn công. TeamT5 được cho là đánh giá các hệ thống mạnh hơn như Kimi K3 của Moonshot kém hấp dẫn hơn trong vận hành vì chi phí cao và các biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt hơn. Những thông tin hiện có không chứng minh Kimi K3 đã được sử dụng trong các vụ việc mà TeamT5 xem xét. 7

Những trường hợp được TeamT5 ghi nhận

Grimfengxi: tạo mã khai thác lỗ hổng

Nhóm Grimfengxi được cho là đã sử dụng DeepSeek để tạo mã khai thác lỗ hổng. Trường hợp này cho thấy AI không chỉ được dùng để tìm kiếm thông tin, mà còn hỗ trợ tạo ra mã nhằm tận dụng điểm yếu trong hệ thống mục tiêu. 7

Teleboyi: tự động hóa khâu trinh sát

Teleboyi được cho là đã dùng DeepSeek để thu thập khoảng 1.000 địa chỉ IP trên internet và lập bản đồ các tên miền của một tổ chức mục tiêu. Đây là hoạt động trinh sát, tức xây dựng bức tranh về nạn nhân tiềm năng trước khi tìm cách xâm nhập. Việc lập bản đồ hạ tầng cho thấy AI có thể đẩy nhanh quá trình tìm mục tiêu, nhưng tự nó không chứng minh rằng một vụ đột nhập thành công đã xảy ra. 7

Huapi: nhắm vào hệ thống email của một công ty Đài Loan

Huapi được cho là đã sử dụng một mô hình AI của Trung Quốc để tấn công hệ thống email của một công ty Đài Loan. TeamT5 nhận định mô hình này nhiều khả năng là DeepSeek, nhưng không thể xác định chắc chắn. Sự không chắc chắn đó cho thấy việc quy kết một vụ tấn công cho một mô hình cụ thể không phải lúc nào cũng có thể thực hiện chỉ dựa trên mã nguồn hoặc hành vi quan sát được. 7

Slime22: sử dụng Claude Code sau khi xâm nhập

Hoạt động này không chỉ liên quan đến các mô hình mã nguồn mở của Trung Quốc. Theo thông tin gắn với TeamT5, nhóm Slime22 đã sử dụng Claude Code của Anthropic sau khi xâm nhập một công ty công nghệ Đài Loan và cài đặt Kali Linux — một nền tảng kiểm thử xâm nhập — để hỗ trợ di chuyển ngang bên trong mạng lưới. Các tin tặc được cho là đã mô tả hoạt động này như một cuộc kiểm thử kỹ thuật được ủy quyền nhằm vượt qua các biện pháp bảo vệ. 7

Trường hợp Slime22 cũng cho thấy đội ngũ phòng thủ không thể chỉ tập trung vào một mô hình AI hoặc một quốc gia sản xuất công cụ. Kẻ tấn công có thể kết hợp mô hình cài đặt cục bộ, mô hình mã nguồn mở và các công cụ thương mại phương Tây tùy theo nhiệm vụ cũng như cơ chế kiểm soát mà chúng gặp phải.

Hệ sinh thái AI hỗ trợ tội phạm mạng đang mở rộng

Báo cáo mô tả một thị trường rộng hơn xoay quanh các hoạt động xâm nhập có AI hỗ trợ. Một startup Trung Quốc chỉ có khoảng 10 nhân viên được cho là đang bán phần mềm xâm nhập với giá 300.000–500.000 nhân dân tệ, tương đương khoảng 44.500–74.000 USD, cho ít nhất bốn nhóm tin tặc. ChatGPT cũng được cho là đã xuất hiện trong một cuộc tấn công. 7

Nhóm Kimsuky có liên hệ với Triều Tiên cũng được cho là đang thử nghiệm các mô hình AI được lưu trữ cục bộ. Việc triển khai tại chỗ có thể giúp người vận hành kiểm soát tốt hơn mô hình và dữ liệu, đồng thời giảm phụ thuộc vào các dịch vụ bên ngoài cũng như hệ thống phát hiện lạm dụng của những dịch vụ đó. Các thông tin hiện có chỉ xác nhận việc thử nghiệm, chưa cho thấy những mô hình cục bộ này hiệu quả đến đâu trong các chiến dịch thực tế. 7

Anthropic trước đó cũng báo cáo rằng AI có thể hạ thấp rào cản kỹ thuật của tội phạm mạng tinh vi, giúp những đối tượng có kỹ năng hạn chế thực hiện các hoạt động trước đây đòi hỏi chuyên môn cao hơn đáng kể. Nhận định này tương đồng với bức tranh TeamT5 đưa ra: rủi ro trước mắt có thể không đến từ một hệ thống “siêu nhân” duy nhất, mà từ việc những người vận hành thông thường có thể tiếp cận nhanh hơn với khả năng lập trình, trinh sát và tự động hóa quy trình.

OpenAI cho biết công ty đang nỗ lực phát hiện, ngăn chặn và triệt phá các hành vi tìm cách lạm dụng mô hình của mình. 7

Báo cáo chứng minh điều gì — và chưa chứng minh điều gì?

Các phát hiện của TeamT5 cho thấy một tác động vận hành có thể đo lường: quy trình có AI hỗ trợ có thể làm tăng số lượng cuộc tấn công mà một nhóm tiến hành bằng cách đảm nhiệm những nhiệm vụ lặp lại. Tuy nhiên, bằng chứng này không có nghĩa DeepSeek đã tự động thực hiện mọi vụ xâm nhập được báo cáo.

Ba giới hạn đặc biệt quan trọng gồm:

1. Việc xác định mô hình còn chưa đầy đủ. Điều tra viên không thể kết nối một cách đáng tin cậy mọi tập lệnh, câu lệnh hoặc vụ xâm nhập với một hệ thống AI cụ thể. 47
2. Số lượng cuộc tấn công không đồng nghĩa với số vụ xâm nhập thành công. Nhiều lần thử hơn không tự động chứng minh có nhiều mục tiêu bị đánh cắp hoặc mức độ thiệt hại tăng cùng tỷ lệ.
3. Dữ liệu chỉ bao phủ các nhóm và chiến dịch đã được quan sát. Ước tính tăng hơn gấp đôi là kết luận được TeamT5 báo cáo, không phải phép đo toàn diện về mọi hoạt động mạng liên quan nhà nước Trung Quốc. 7

Kết luận rõ ràng nhất, và cũng thực tế hơn so với viễn cảnh “tin tặc hoàn toàn tự động”, là các công cụ AI rẻ, dễ tùy biến đang giúp những tác nhân đã có năng lực công nghiệp hóa một phần quy trình tấn công. Các đội ngũ phòng thủ vì thế cần giả định rằng khâu trinh sát, tạo mã và hoạt động sau xâm nhập có thể được đẩy nhanh bởi nhiều loại mô hình khác nhau — không chỉ DeepSeek.