Kỳ vọng ngoại giao kéo giá lúa mì châu Âu đi xuống, nhưng rủi ro Biển Đen vẫn chưa hạ nhiệt

Ngoại giao làm dịu giá kỳ hạn trong thời gian ngắn

Thị trường lúa mì châu Âu đã phản ứng khá nhanh trước những dấu hiệu cho thấy các bên có thể tìm được lối ra ngoại giao cho tình trạng gián đoạn vận tải trên Biển Đen.

Hợp đồng lúa mì tháng 12 giao dịch sôi động nhất trên Euronext đóng cửa ở mức 236,75 euro/tấn ngày 25/8, giảm 0,9%. Trước đó một ngày, hợp đồng này từng chạm 242 euro/tấn, mức cao nhất trong khoảng bốn tuần. Nhà đầu tư cho rằng nếu các cuộc tấn công nhằm vào tàu dân sự và cơ sở hạ tầng cảng được hạn chế, nguồn cung lúa mì từ Nga và Ukraine có thể cải thiện, qua đó làm giảm phần bù rủi ro trong giá kỳ hạn. 7

Đây là phản ứng trước khả năng tiến triển, không phải bằng chứng về một thỏa thuận đã đạt được. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy cho biết Kyiv đã đề xuất một “lộ trình ngoại giao” với Moscow về các cuộc tấn công trên Biển Đen. Trước đó, Ukraine được cho là đã chuyển qua một bên trung gian đề nghị hai bên cùng ngừng tấn công các mục tiêu dân sự trên vùng biển này. 27

Tín hiệu từ Moscow vẫn chưa đủ rõ ràng

Theo các thông tin được công bố, Moscow không chấp nhận một thỏa thuận chỉ bảo vệ hành lang vận chuyển nông sản. Zelenskiy nói Nga muốn mọi thỏa thuận cũng phải bao gồm việc bảo vệ các nhà máy lọc dầu, đường ống và cơ sở hạ tầng năng lượng của nước này. Kyiv cho biết sẵn sàng thảo luận về việc ngừng tấn công lĩnh vực năng lượng, nhưng theo nguyên tắc có đi có lại. 1415

Báo cáo về chuyến đi không báo trước của Giám đốc CIA John Ratcliffe tới Moscow ngày 25–26/8 càng làm thị trường suy đoán về các kênh liên lạc kín giữa Washington và Moscow. Tuy nhiên, mục đích chuyến đi không được công bố, CIA không đưa ra bình luận, còn người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói không có kế hoạch để Tổng thống Putin gặp Ratcliffe hoặc các đặc phái viên Mỹ trong tuần đó. 1516

Các thông tin cho rằng Washington đề nghị Kyiv tạm dừng các cuộc tấn công quanh Moscow, St. Petersburg và một số khu vực phía bắc nước Nga cũng dựa trên nguồn tin giấu tên, chưa phải xác nhận chính thức. 17

Giá kỳ hạn giảm, nhưng dòng hàng thực tế vẫn bị bóp nghẹt

Sự lạc quan trên sàn giao dịch tương phản mạnh với tình hình tại các cảng. Chủ tàu đã dừng đưa tàu tới các cảng Biển Đen của Ukraine sau khi các cuộc tấn công của Nga gia tăng. Điều này xảy ra đúng vào thời điểm Ukraine bước vào cao điểm thu hoạch mùa hè. 4

Ukraine đang mở rộng các tuyến vận chuyển qua sông Danube, đường sắt và đường bộ. Bộ Nông nghiệp nước này cho biết những tuyến thay thế này sớm nhất cũng phải đến cuối tháng 8 mới đạt công suất cần thiết, đồng thời chỉ có thể xử lý khoảng một nửa lượng hàng vốn đi qua các cảng Biển Đen. 3

Phía Nga cũng không hoàn toàn miễn nhiễm với gián đoạn. Các cuộc tấn công của Ukraine đã làm hư hại hai bến xuất khẩu ngũ cốc lớn tại Novorossiysk, một trong những cửa ngõ quan trọng của Nga ra Biển Đen. Moscow cho biết đang chuyển hướng hàng hóa sang các cảng thay thế, nhưng điều đó cho thấy cả hai bên đều chưa có phương án thay thế đáng tin cậy cho công suất vận tải biển thông thường. 1

Nông dân Ukraine chịu tác động ngược chiều với thị trường quốc tế

Trong khi giá lúa mì kỳ hạn quốc tế được hỗ trợ bởi nỗi lo thiếu hàng, nông dân Ukraine lại phải đối mặt với tình trạng dư cung cục bộ và giá giảm mạnh.

Theo Reuters, xuất khẩu ngũ cốc của Ukraine trong hai tuần đầu tháng 8 giảm khoảng 75% so với cùng kỳ năm trước. Hàng tồn đọng trong nước khiến giá ngũ cốc giảm xuống dưới chi phí sản xuất, đe dọa nguồn tiền cho mùa gieo trồng tiếp theo. 9

Một ước tính riêng cho rằng xuất khẩu tháng 8 của Ukraine có thể chỉ đạt 3–3,4 triệu tấn, giảm so với 4,5 triệu tấn cùng tháng năm trước. 18 Khi tàu không thể cập cảng, nông dân khó bán vụ mùa mới, trong khi kho chứa có nguy cơ nhanh chóng đầy lên.

Điều gì sẽ xảy ra nếu có lệnh ngừng bắn hàng hải?

Một thỏa thuận hàng hải thực chất và có cơ chế giám sát có thể nhanh chóng làm giảm các khoản phí vận tải, bảo hiểm và phần bù rủi ro nguồn cung. Khi đó, giá lúa mì kỳ hạn châu Âu có thể chịu thêm áp lực vì thị trường tính lại khả năng hàng Nga và Ukraine quay trở lại lưu thông.

Ngược lại, nếu đàm phán không tạo ra cam kết có thể thực thi, các nhà nhập khẩu sẽ tiếp tục tìm nguồn thay thế. Chi phí vận chuyển và bảo hiểm cao hơn sẽ duy trì sức ép lên giá, trong bối cảnh giá lúa mì kỳ hạn Chicago đã tăng hơn 17% kể từ đầu tháng 7 tính đến ngày 20/8. 8

Vì vậy, mức giảm của Euronext ngày 25/8 phản ánh sự điều chỉnh kỳ vọng nhiều hơn là một thay đổi căn bản trong cán cân cung–cầu. Chỉ khi tàu thương mại thực sự trở lại các cảng, bảo hiểm hàng hải được nối lại với mức phí hợp lý và các tuyến xuất khẩu hoạt động ổn định, thị trường mới có cơ sở để kết luận rằng rủi ro Biển Đen đã giảm bền vững.

Những thông tin chưa được xác minh

Một số con số và nhận định cụ thể được nêu trong câu hỏi — gồm thiệt hại 20 tỷ USD của Thổ Nhĩ Kỳ, các hạn chế tại eo biển Dardanelles, việc Ấn Độ dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu lúa mì kéo dài bốn năm, lượng mua tăng của Ba Lan, mức giảm 76% cho toàn bộ tháng 8, cùng dự báo thiếu hụt 30–40 triệu tấn khiến giá lương thực tăng 15–20% — chưa được các nguồn đáng tin cậy được tổng hợp xác nhận. Do đó, chưa có đủ cơ sở để coi đây là những sự kiện hoặc số liệu đã được thiết lập.