Lệnh trừng phạt Iran không kéo giá dầu tăng: Thị trường nhìn sang Trung Quốc và Nvidia

Phản ứng đầu tiên của thị trường trước gói trừng phạt Iran mở rộng từ Washington khá dè dặt, thay vì hoảng loạn. Giá dầu giảm hơn 2 USD/thùng trong ngày 24/8, còn chứng khoán Mỹ đóng cửa trái chiều: cổ phiếu công nghệ kéo S&P 500 và Nasdaq đi xuống, trong khi Dow Jones tăng.

Khoảng cách giữa mục tiêu dài hạn của lệnh trừng phạt và khả năng thực thi ngay lập tức là lý do chính giải thích phản ứng này. Chính quyền Mỹ muốn cô lập các mối liên hệ tài chính của Iran, đồng thời gây sức ép để các công ty và chính phủ nước ngoài chấm dứt hoạt động kinh doanh với Tehran. Tuy nhiên, ở thời điểm ban đầu, các biện pháp này giống một lời cảnh báo mạnh hơn là cú đánh có thể lập tức chặn toàn bộ hoạt động buôn bán dầu Iran có liên quan đến Trung Quốc. 19

Vì sao giá dầu không tăng sốc?

Trung Quốc là biến số quan trọng nhất trong phép tính của thị trường. Đây đã là khách hàng dầu lớn nhất của Iran trong nhiều năm. Theo dữ liệu theo dõi tàu được Reuters dẫn lại, lượng dầu Iran nhập khẩu vào Trung Quốc đạt trung bình khoảng 1,4 triệu thùng/ngày trong năm trước. Một nguồn tin khác ước tính Trung Quốc mua khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran. 3

Sự tập trung này đã tạo nên một hệ thống tương đối hoàn chỉnh gồm thương nhân, chủ tàu, nhà máy lọc dầu và các kênh thanh toán. Các lệnh trừng phạt thứ cấp có thể khiến mạng lưới này đắt đỏ và khó vận hành hơn theo thời gian, đặc biệt nếu Washington nhắm tới những doanh nghiệp và tổ chức tài chính hỗ trợ giao dịch. Nhưng các nhà giao dịch không cho rằng mạng lưới đó sẽ biến mất chỉ sau một thông báo.

Sức ép của Mỹ thực tế đã bắt đầu làm thương mại này thu hẹp. Lượng dầu Iran được chào bán cho khách hàng Trung Quốc giảm, trong khi giá các lô hàng còn khả dụng tăng sau khi lệnh phong tỏa của Mỹ làm giảm lượng dầu Iran xuất đi. Nói cách khác, thị trường đã nhận diện rủi ro nguồn cung ngày càng lớn, nhưng chưa định giá khả năng xuất khẩu của Iran sẽ mất hoàn toàn ngay lập tức.

Rủi ro lớn hơn nằm ở khả năng leo thang

Việc giá dầu giảm trong phiên đầu tiên không có nghĩa rủi ro tăng giá đã biến mất. Kịch bản đáng lo ngại hơn sẽ xảy ra nếu Iran trả đũa theo cách làm gián đoạn hoạt động xuất khẩu hoặc vận tải vượt ra ngoài phạm vi nguồn dầu của chính nước này. Bất kỳ sự cố nào ảnh hưởng đến các tuyến vận chuyển và nguồn cung chủ chốt trong khu vực cũng có thể rút khỏi thị trường toàn cầu lượng dầu lớn hơn nhiều so với tác động ngắn hạn của lệnh trừng phạt.

Các thông tin hiện có chưa xác nhận một kế hoạch trả đũa cụ thể của Iran và cũng chưa thể định lượng lượng dầu có nguy cơ bị mất khỏi thị trường. Tuy vậy, hoạt động vận chuyển và dòng chảy dầu trong khu vực vốn đã chịu sức ép. Reuters cho biết lệnh phong tỏa của Mỹ đã làm giảm lượng dầu Iran xuất đi, trong khi các bản tin khác mô tả những tàu chở dầu Iran đã chất hàng nhưng bị mắc kẹt. 10 Vì thế, nguy cơ gián đoạn tiếp theo vẫn là yếu tố thị trường phải theo dõi, dù phản ứng giá ban đầu vẫn là giảm.

Chứng khoán Mỹ biến động ra sao?

Lệnh trừng phạt Iran không phải động lực chính của mọi biến động tài sản. Cổ phiếu công nghệ mới là lực cản lớn nhất đối với chứng khoán Mỹ khi nhà đầu tư chờ báo cáo của Nvidia và đánh giá lại triển vọng toàn ngành.

Nasdaq Composite giảm 0,76%, xuống 25.980,19 điểm. S&P 500 giảm 0,28%, còn 7.652,86 điểm. Ngược lại, Dow Jones Industrial Average tăng 0,26%, tương đương 140,15 điểm, lên 53.417,16 điểm.

Cổ phiếu toàn cầu nhìn chung cũng suy yếu, dù giá dầu giảm và lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ đi xuống phần nào tạo lực đỡ. Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm giảm hơn 3 điểm cơ bản, xuống 4,704%.

Tại Canada, nhóm cổ phiếu khai thác vàng hỗ trợ thị trường vốn có tỷ trọng lớn của các doanh nghiệp hàng hóa khi giá vàng tăng. Đồng đô la Canada suy yếu trong bối cảnh căng thẳng thương mại với Mỹ nối lại. 6 Các báo cáo được cung cấp không đưa ra một mức đóng cửa đáng tin cậy cho chỉ số đô la Mỹ diện rộng, vì vậy chưa thể kết luận chắc chắn về diễn biến của đồng bạc xanh.

Những sự kiện nào sẽ chi phối tuần tới?

Iran chỉ là một trong nhiều nguồn rủi ro sự kiện. Kết quả kinh doanh của Nvidia được kỳ vọng cung cấp thêm tín hiệu về nhu cầu đối với hạ tầng trí tuệ nhân tạo, cũng như khả năng các mức định giá cao của nhóm công nghệ chống chịu nếu triển vọng doanh nghiệp gây thất vọng.

Nhà đầu tư cũng chờ báo cáo lạm phát PCE của Mỹ và bài phát biểu của Kevin Warsh tại hội nghị Jackson Hole. Hai sự kiện này có thể cung cấp manh mối về lạm phát, áp lực trên thị trường trái phiếu Kho bạc và lộ trình chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), trong đó có kỳ vọng về một động thái lãi suất vào tháng 9. Tuy nhiên, các tài liệu được cung cấp không xác định xác suất thị trường cụ thể hay lập trường chính sách chắc chắn, nên những kết quả này vẫn còn bỏ ngỏ.

Căng thẳng thương mại là một lớp rủi ro khác. Tổng thống Donald Trump đe dọa nâng thuế đối với ô tô, xe tải, linh kiện ô tô và thép của Canada lên 50% sau khi đàm phán song phương đổ vỡ. Canada được cho là sẽ đáp trả, làm gia tăng bất định đối với tài sản Canada, chuỗi cung ứng Bắc Mỹ, lạm phát và tâm lý chấp nhận rủi ro trên thị trường. Các thông tin hiện có xác nhận lời đe dọa áp thuế và sự xuống cấp trong đàm phán, nhưng chưa đưa ra một gói biện pháp trả đũa chi tiết đã được Canada xác nhận. 13

Thị trường thực sự đang định giá điều gì?

Diễn biến trong ngày cho thấy nhà đầu tư phân biệt khá rõ giữa một thông báo trừng phạt và một sự gián đoạn nguồn cung dầu có thể thực thi ngay. Trong ngắn hạn, vai trò của Trung Quốc cùng hạ tầng thương mại sẵn có của Iran đã hạn chế kỳ vọng về việc dòng dầu lập tức suy giảm. Đó là lý do giá dầu giảm thay vì tăng vọt.

Câu hỏi dài hạn là liệu Washington có thể biến lời cảnh báo thành sức ép bền bỉ lên các công ty, ngân hàng và quốc gia đang hỗ trợ thương mại dầu Iran hay không — và liệu sức ép đó có kích hoạt một đợt gián đoạn rộng hơn trong khu vực hay không. Với thị trường, tín hiệu tiếp theo sẽ không chỉ đến từ thông báo, mà còn từ cách Mỹ thực thi lệnh trừng phạt, phản ứng của Trung Quốc, động thái trả đũa của Iran và các phép thử đã được lên lịch đối với cổ phiếu công nghệ, lạm phát và lãi suất.