Anthropic được cho là đang thiết kế cơ cấu quản trị trước IPO nhằm trao cho CEO Dario Amodei và các đồng sáng lập một loại cổ phiếu có quyền biểu quyết vượt trội. Song song với đó, công ty dự kiến duy trì Long-Term Benefit Trust (LTBT) — cơ chế giám sát độc lập được xây dựng để bảo vệ sứ mệnh tạo lợi ích lâu dài cho xã hội. 1
Nếu được áp dụng, mô hình này sẽ tạo ra hai lớp ảnh hưởng riêng biệt: quyền lực biểu quyết của nhóm sáng lập và quyền giám sát sứ mệnh của một tổ chức không đại diện cho các cổ đông thông thường.
Quyền biểu quyết vượt trội dành cho nhà sáng lập
Theo các báo cáo được Reuters dẫn lại từ The Information, Amodei cùng các đồng sáng lập có thể nhận một loại cổ phiếu mới với số phiếu trên mỗi cổ phiếu cao hơn cổ phiếu phổ thông. Mục tiêu được cho là giúp đội ngũ sáng lập duy trì ảnh hưởng trước nguy cơ bị pha loãng sở hữu và trước áp lực từ các nhà đầu tư bên ngoài sau khi công ty niêm yết. 1
Đây là điểm đặc biệt đáng chú ý với Amodei. Ông được cho là chỉ sở hữu khoảng 2% vốn cổ phần của Anthropic. Nếu tỷ lệ quyền biểu quyết của loại cổ phiếu mới cao hơn đáng kể, ảnh hưởng của ông đối với các quyết định doanh nghiệp có thể lớn hơn nhiều so với phần lợi ích kinh tế đang nắm giữ. 7
Theo các thông tin hiện có, đây cũng sẽ là lần đầu Anthropic sử dụng quyền biểu quyết tăng cường dành cho đội ngũ sáng lập — một thay đổi đáng kể so với cơ cấu trước đó của công ty. 7
LTBT vẫn có thể bầu đa số hội đồng quản trị
Kế hoạch được báo cáo không chỉ tập trung vào quyền lực của các nhà sáng lập. Anthropic cũng dự kiến giữ lại cơ chế hiện có, theo đó các ủy viên LTBT không phải cổ đông nắm giữ một loại cổ phiếu đặc biệt có quyền bầu đa số thành viên hội đồng quản trị. 1
LTBT không phải là một nhóm nhà đầu tư thông thường. Đây là một tổ chức độc lập gồm những thành viên không có lợi ích tài chính trực tiếp trong Anthropic, được thành lập để giúp công ty theo đuổi mục tiêu phát triển AI có trách nhiệm trong dài hạn. Anthropic hiện là một public benefit corporation — loại hình doanh nghiệp tại Mỹ có nghĩa vụ cân nhắc cả lợi ích công chúng bên cạnh mục tiêu lợi nhuận. 6
Vì vậy, quyền biểu quyết của nhà sáng lập và quyền bầu cử của LTBT phục vụ hai mục tiêu khác nhau:
- Cổ phiếu của nhà sáng lập: giúp Dario Amodei và các đồng sáng lập duy trì ảnh hưởng chiến lược dù tỷ lệ sở hữu có thể bị pha loãng.
- LTBT: tạo một kênh quản trị độc lập, nhằm giữ cho hoạt động của công ty phù hợp với sứ mệnh lợi ích công chúng thay vì chỉ chịu sức ép từ lợi nhuận ngắn hạn hoặc cổ đông đại chúng. 16
LTBT còn có vai trò trong quản trị an toàn AI
Vai trò của LTBT không chỉ dừng ở việc tham gia lựa chọn hội đồng quản trị. Theo báo cáo rủi ro của Anthropic, các cập nhật trong chính sách Responsible Scaling cho phép LTBT yêu cầu đánh giá bên ngoài đối với các báo cáo rủi ro, phê duyệt việc lựa chọn đơn vị đánh giá bên ngoài và nhận báo cáo định kỳ từ công ty. 6
Điều này khiến cấu trúc của Anthropic khác với mô hình “cổ phiếu hai lớp” quen thuộc, vốn chủ yếu được dùng để bảo vệ quyền kiểm soát của nhà sáng lập. Ở Anthropic, quyền lực của nhà sáng lập được đề xuất tồn tại bên cạnh một cơ chế độc lập tập trung vào sứ mệnh và an toàn AI.
Những chi tiết vẫn chưa rõ
Đây mới là kế hoạch được truyền thông đưa tin, chưa phải điều lệ IPO đã được nộp hoặc một giao dịch cuối cùng. Các thông tin công khai hiện chưa xác định:
- mỗi cổ phiếu của nhà sáng lập sẽ có bao nhiêu quyền biểu quyết;
- chính xác những ai sẽ nhận loại cổ phiếu này;
- cổ phiếu có thời hạn tự động chuyển đổi, hạn chế chuyển nhượng hay điều kiện chấm dứt quyền biểu quyết đặc biệt hay không;
- quyền biểu quyết của nhà sáng lập sẽ tương tác thế nào với quyền bầu hội đồng quản trị của LTBT;
- IPO sẽ diễn ra vào thời điểm nào;
- Anthropic có thông qua cơ cấu này nguyên trạng hay không.
Các báo cáo cho biết những thỏa thuận cụ thể chưa được xác định và kế hoạch vẫn có thể thay đổi. Do đó, chưa đủ bằng chứng để kết luận về tỷ lệ phiếu, mức độ kiểm soát cuối cùng hay lịch IPO chính thức. 1
Mô hình này giống Meta và SpaceX ở điểm nào?
Việc trao quyền biểu quyết cao hơn cho nhà sáng lập gợi nhớ đến mô hình cổ phiếu hai hoặc nhiều lớp tại các công ty như Meta, nơi Mark Zuckerberg nắm quyền biểu quyết chi phối. SpaceX cũng được báo cáo là sử dụng cổ phiếu có quyền biểu quyết vượt trội để giúp Elon Musk và một nhóm người nội bộ duy trì ảnh hưởng lớn hơn các nhà đầu tư đại chúng sau IPO. 4
Tuy nhiên, đề xuất của Anthropic có một điểm khác biệt quan trọng: quyền lực của nhà sáng lập sẽ được đặt cạnh LTBT, một tổ chức không phải cổ đông được thiết kế để bảo vệ sứ mệnh lợi ích công chúng. Đây là lý do cơ cấu quản trị của Anthropic có thể trở thành một thử nghiệm đáng chú ý về cách cân bằng giữa quyền kiểm soát của người sáng lập, quyền lợi nhà đầu tư và mục tiêu an toàn AI dài hạn. 16
