Vì sao Ireland yêu cầu TikTok giải trình về các video lái xe nguy hiểm?

Điều gì châm ngòi cho cuộc chất vấn TikTok?

Tâm điểm là vụ tai nạn nghiêm trọng trên tuyến cao tốc M9, thuộc hạt Kildare, vào rạng sáng ngày 16/8. Một chiếc xe chở 5 thiếu niên đã chạy ngược chiều trên phần đường dành cho xe đi hướng đối diện rồi va chạm trực diện với một ô tô khác. Cả 5 thiếu niên đều thiệt mạng; 3 phụ nữ và một bé trai 7 tuổi trên chiếc xe còn lại bị thương nặng, trong đó 2 phụ nữ ở tình trạng nguy kịch. 25

Sau vụ việc, Ủy viên Garda Justin Kelly—người đứng đầu lực lượng cảnh sát Ireland—cảnh báo rằng một số thanh thiếu niên đang cố tình thực hiện các màn lái xe ngược chiều trên cao tốc để quay video và kiếm “likes”. Những phát biểu này khiến vai trò của các nền tảng mạng xã hội, đặc biệt là TikTok, bị đặt dưới sự giám sát mạnh hơn. 26

Vì sao nghị viện và cơ quan quản lý nhắm tới TikTok?

Ủy ban truyền thông của Quốc hội Ireland, còn gọi là Oireachtas, đã mời TikTok giải thích cách nền tảng này phát hiện và gỡ bỏ những bài đăng “cổ xúy hoạt động bất hợp pháp” trên đường phố Ireland. 1

Cùng lúc, Coimisiún na Meán—cơ quan quản lý truyền thông của Ireland—yêu cầu TikTok cung cấp một “bản giải trình đầy đủ” về cách xử lý các video ghi lại hành vi lái xe liều lĩnh, trộm xe, vui chơi bằng xe bị đánh cắp và né tránh cảnh sát. Cơ quan này cho biết sẽ đánh giá liệu TikTok có vi phạm các nghĩa vụ theo quy định an toàn trực tuyến hay không, đồng thời xem xét việc nền tảng có tăng cường giám sát chủ động, bổ sung nhân sự kiểm duyệt hoặc chuyển thông tin liên quan cho cảnh sát hay chưa. 17

Có bằng chứng về một cuộc đua câu lượt thích không?

Những thông tin được công khai cho đến nay gồm các video ghi lại cảnh thanh thiếu niên lái xe nguy hiểm, trong đó có hành vi chạy ngược chiều trên cao tốc. Cảnh sát Ireland nhận định một phần động cơ là tìm kiếm lượt thích trên mạng xã hội. Các báo cáo khác cũng đề cập đến những video liên quan xe bị đánh cắp, lái xe trái phép và việc né tránh lực lượng Gardaí—tên gọi của cảnh sát Ireland. 26

Một quan chức đại diện lực lượng Garda cho biết nhiều nhóm nam thanh niên dường như đang “cố vượt qua nhau” trong các video mô tả hành vi nguy hiểm và tương tác với cảnh sát. Một tài khoản đăng video từ bên trong chiếc xe bị đánh cắp từng chạy ngược chiều trên tuyến M50 cũng bị cấm; tài khoản này đã thu hút hơn 4.000 lượt thích và hơn 5.000 lượt chia sẻ. 16

Tuy nhiên, các thông tin trên mới cho thấy sự tồn tại của một xu hướng hoặc môi trường trực tuyến đáng lo ngại. Chúng chưa đủ để kết luận rằng một video cụ thể đã gây ra vụ tai nạn trên M9. Cuộc điều tra về nguyên nhân tai nạn và việc xác định mối liên hệ nhân quả với từng bài đăng là hai vấn đề riêng biệt. 26

TikTok đã phản hồi ra sao?

TikTok cho biết đang theo dõi sát các nội dung liên quan đến vụ tai nạn trên M9, đồng thời xóa những video và tài khoản vi phạm quy định của nền tảng. Công ty nói các nội dung cổ xúy bạo lực hoặc những hành vi nguy hiểm có thể gây hại cho con người—trong đó có lái xe rủi ro—đều bị cấm. 14

Dù vậy, TikTok đã từ chối lời mời xuất hiện trước Ủy ban truyền thông của Oireachtas. Công ty viện dẫn các cuộc điều tra đang diễn ra của cảnh sát Ireland và Coimisiún na Meán. 3

Ireland dự định làm gì tiếp theo?

Các biện pháp được nhà chức trách thảo luận hoặc công bố gồm:

• Bổ sung nguồn lực cho Gardaí để đối phó với tình trạng lái xe nguy hiểm.
• Xem xét biến hành vi cố tình lái xe ngược chiều trên cao tốc thành một tội danh riêng, thay vì chỉ xử lý theo những quy định hiện hành.
• Đào tạo truy đuổi phương tiện cho cảnh sát. Bộ trưởng Tư pháp Jim O’Callaghan xác nhận chương trình đào tạo này sẽ được triển khai sau vụ tai nạn. 15

Ông O’Callaghan cảnh báo những người lái xe ngược chiều: “Các người sẽ phải vào tù hoặc sẽ nằm dưới mộ.” 15

Điểm cần phân biệt là không phải mọi biện pháp đều đã trở thành luật. Đào tạo truy đuổi phương tiện là cam kết đã được xác nhận, trong khi việc lập một tội danh riêng cho hành vi lái xe ngược chiều vẫn đang được cân nhắc. 151