Tiangong Ultra vượt kỷ lục 100 m của Usain Bolt, nhưng cú nước rút vẫn còn nhiều dấu hỏi

Màn đua 100 m: Lightning dẫn trước, Tiangong Ultra bứt lên cuối đường chạy

Tại vòng loại 100 m trong ngày khai mạc World Humanoid Robot Games 2026 ở Bắc Kinh, Tiangong Ultra hoàn tất đường chạy trong 9,39 giây. Honor Lightning về nhì với 9,47 giây. Hai kết quả này đều nhanh hơn mốc 9,58 giây mà Usain Bolt thiết lập tại Giải vô địch thế giới năm 2009. 2

Diễn biến cuộc đua không giống một màn nước rút đỉnh cao của con người. Lightning chiếm ưu thế lúc xuất phát, nhưng Tiangong Ultra tăng tốc và vượt qua đối thủ gần vạch đích. Sau khi hoàn thành 100 m, cả hai robot đều gặp khó khăn trong việc giảm tốc: Tiangong Ultra loạng choạng về phía rìa sân, còn Lightning mất kiểm soát và va vào khu vực đệm. 24

Vì vậy, con số 9,39 giây là một cột mốc đáng chú ý về tốc độ, khả năng giữ thăng bằng và điều khiển chuyển động của robot. Tuy nhiên, đây là thành tích trong một cuộc thi robot, không phải kỷ lục mới của điền kinh thế giới. Kỷ lục 9,58 giây của Bolt vẫn là kỷ lục chính thức trong các cuộc thi dành cho con người theo luật của World Athletics.

Tiangong Ultra đã tiến bộ nhanh đến mức nào?

Tiangong Ultra do Trung tâm Đổi mới Robot hình người Bắc Kinh phát triển. Một năm trước, robot này giành chiến thắng ở cự ly tương đương với thời gian 21,50 giây. Việc rút xuống còn 9,39 giây cho thấy bước nhảy vọt rất lớn chỉ sau một kỳ tổ chức. 8

Dù vậy, phép so sánh theo năm cần được nhìn thận trọng. Các mẫu robot chạy nước rút thường được tối ưu riêng cho tốc độ, thay vì hoạt động như robot đa năng có thể tự xử lý nhiều nhiệm vụ trong môi trường đời thực.

Lightning: chạy thử nhanh hơn, nhưng về sau trong cuộc đua chính thức

Lightning là robot hình người do đội ngũ của hãng điện thoại Trung Quốc Honor phát triển. Trong một buổi chạy thử trước giải, robot được cho là hoàn thành 100 m trong 9,32 giây, đạt tốc độ tối đa 14,5 m/giây. Đây là một bài chạy chuẩn bị, không phải kết quả của vòng thi chính thức. 13

Trong vòng loại tại giải, Lightning chỉ đạt 9,47 giây và xếp sau Tiangong Ultra, dù đã dẫn trước ở giai đoạn đầu. Robot này cũng từng giành chiến thắng tại bán marathon robot Bắc Kinh E-Town năm 2026, hoàn thành 21 km trong 50 phút 26 giây theo các báo cáo được dẫn lại. 1317

Một điểm cần lưu ý là Lightning được cho là đã sử dụng phần chân được sửa đổi hoặc kéo dài để tăng độ dài sải bước. Tuy nhiên, các nguồn được xem xét chưa cung cấp đầy đủ thông tin độc lập về kích thước và mức độ của những thay đổi này. Vì thế, thành tích của Lightning hữu ích để đánh giá mô-tơ truyền động, mô-đun khớp, khả năng giữ thăng bằng và hệ thống điều khiển, nhưng không phải phép so sánh tương đương hoàn toàn với một vận động viên con người.

Một giải đấu không chỉ có chạy và bóng đá

World Humanoid Robot Games lần thứ hai diễn ra tại Bắc Kinh từ ngày 22 đến 26 tháng 8 năm 2026. Quy mô sự kiện tăng đáng kể so với kỳ đầu: số nội dung tăng từ 26 lên 51, gồm 30 nội dung thi đấu và 21 nội dung mô phỏng các tình huống thực tế như dịch vụ gia đình, khách sạn, công nghiệp, cứu hỏa và cứu hộ.

Giải đấu quy tụ 2.056 robot thuộc 666 đội, đến từ 16 quốc gia và vùng lãnh thổ trên sáu châu lục. Quy mô này cho thấy ban tổ chức muốn biến sự kiện thành một sân khấu công nghệ quốc tế, thay vì chỉ là một màn trình diễn dành cho khán giả địa phương.

Vì sao Bắc Kinh tổ chức các “trận đấu” giữa robot?

Các cuộc thi như chạy nước rút, bóng đá, khiêu vũ hay bóng bàn giúp nhà phát triển dễ trình diễn những năng lực vốn khó quan sát trong phòng thí nghiệm: robot phải tạo lực, phối hợp các khớp, giữ thăng bằng, phản ứng với sai lệch và hoàn thành nhiệm vụ trong thời gian ngắn.

Nhưng những màn trình diễn ấn tượng chưa đồng nghĩa robot đã sẵn sàng làm việc ổn định, tiết kiệm và tự chủ trong nhà máy, cửa hàng hoặc gia đình. Robot có thể chạy rất nhanh trên đường chạy được chuẩn bị sẵn, nhưng vẫn gặp thách thức khi phải tự nhận biết vật cản bất ngờ, thao tác với đồ vật khác nhau hoặc hoạt động liên tục trong môi trường không có cấu trúc rõ ràng. 46

Theo góc nhìn đó, giải đấu vừa là cuộc thi, vừa là phòng thử nghiệm công khai và công cụ tiếp thị cho tham vọng của Trung Quốc trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo hiện thân, linh kiện robot, sản xuất quy mô lớn và triển khai công nghiệp. 17

Unitree và tín hiệu từ thị trường vốn

Thời điểm diễn ra giải đấu cũng gắn với bước tiến đáng chú ý của Unitree, một trong những nhà sản xuất robot hình người nổi bật của Trung Quốc. Công ty đã huy động khoảng 905 triệu USD trong đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng được đăng ký vượt mức, trước khi niêm yết tại Thượng Hải. 16

Cổ phiếu Unitree tăng hơn gấp năm lần trong ngày giao dịch đầu tiên. Diễn biến này phản ánh sự hứng thú mạnh mẽ của nhà đầu tư, đồng thời cho thấy robot hình người đang được Bắc Kinh đặt trong một câu chuyện lớn hơn thể thao hay trình diễn công nghệ: đây là một ngành công nghiệp chiến lược, liên quan đến năng lực sản xuất và cạnh tranh công nghệ giữa Trung Quốc với Mỹ.

Kết luận: robot đã thắng đồng hồ, chưa thắng được mọi bài toán thực tế

Tiangong Ultra đã thắng một vòng loại 100 m với thời gian nhanh hơn kỷ lục con người của Bolt, còn Lightning chứng minh rằng kết quả chạy thử của nó thậm chí còn nhanh hơn. Nhưng ý nghĩa lớn nhất của cuộc đua không nằm ở việc robot “đánh bại” một huyền thoại điền kinh.

Điều đáng chú ý hơn là tốc độ cải thiện của phần cứng, phần mềm điều khiển và hệ sinh thái thương mại phía sau các robot này. Bắc Kinh đang dùng những sân chơi dễ thu hút sự chú ý để phô diễn tiến bộ kỹ thuật, thu hút vốn và thúc đẩy ngành robot hình người. Thách thức tiếp theo sẽ là biến những màn nước rút ngoạn mục thành khả năng tự chủ bền bỉ, an toàn và có chi phí hợp lý trong đời sống thực.