Robot hình người vượt kỷ lục 100 m của Usain Bolt, nhưng thử thách lớn nhất là đi làm

Màn so tài gây chú ý tại Bắc Kinh

Ngày khai mạc Giải Robot hình người Thế giới lần thứ hai ở Bắc Kinh nhanh chóng tạo ra những đoạn video có sức lan truyền mạnh: Tiangong Ultra chạy 100 m trong 9,39 giây, nhanh hơn kỷ lục thế giới 9,58 giây của Usain Bolt. Robot Lightning của Honor cũng hoàn thành lượt chạy trong 9,47 giây. 13

Tuy nhiên, đây không phải là những kỷ lục điền kinh mới của con người. Các thành tích trên thuộc về một cuộc thi robot với điều kiện thi đấu khác biệt; nhiều báo cáo còn mô tả những màn về đích thiếu ổn định, trong đó robot mất thăng bằng hoặc va chạm sau khi qua vạch đích. 138

Câu chuyện đáng chú ý hơn nằm ở tốc độ cải tiến kỹ thuật, quy mô giải đấu tăng mạnh và nỗ lực của ngành robot Trung Quốc nhằm chứng minh rằng robot hình người có thể làm nhiều hơn những màn trình diễn trước khán giả.

Tiangong Ultra và Lightning đã chạy nhanh đến mức nào?

Tiangong Ultra, do Trung tâm Đổi mới Robot hình người Bắc Kinh phát triển, giành chiến thắng ở lượt chạy sơ loại 100 m. Robot này bị dẫn trước ở giai đoạn đầu nhưng đã tăng tốc và vượt qua Lightning gần vạch đích. Thành tích 9,39 giây cũng cho thấy bước tiến rất lớn so với mức 21,50 giây khi Tiangong Ultra thắng cùng nội dung tại giải inaugural năm 2025. 138

Lightning, do hãng điện thoại Honor phát triển, về thứ hai trong lượt chạy chính thức với thời gian 9,47 giây. Trước khi giải đấu bắt đầu, robot này được cho là từng hoàn thành một bài chạy thử trong 9,32 giây và đạt tốc độ tối đa 14,5 m/s. Dù vậy, 9,32 giây là thành tích thử nghiệm, không phải kết quả của lượt chạy sơ loại chính thức ngày khai mạc. 13

Thành tích	Thời gian hoặc cự ly	Bối cảnh
Tiangong Ultra	9,39 giây	Lượt chạy sơ loại 100 m ngày khai mạc 13
Lightning của Honor	9,47 giây	Cùng lượt chạy sơ loại 38
Lightning của Honor	9,32 giây	Bài chạy thử; tốc độ tối đa 14,5 m/s 13
Usain Bolt	9,58 giây	Kỷ lục thế giới 100 m nam lập năm 2009 113
Tiangong Ultra	21,50 giây	Thành tích chiến thắng tại giải năm 2025 38

So với kỷ lục của Bolt, Tiangong Ultra nhanh hơn 0,19 giây còn Lightning nhanh hơn 0,11 giây. Nhưng việc một cỗ máy vượt con người ở một cự ly được đo sẵn không đồng nghĩa robot đó là vận động viên chạy nước rút ưu việt theo nghĩa thể thao.

Robot có cấu tạo cơ thể, hệ thống điều khiển và giới hạn vận hành khác con người. Những sự cố mất thăng bằng sau khi về đích cũng cho thấy tốc độ tối đa chỉ phản ánh một phần năng lực. Một hệ thống phải vừa nhanh vừa giữ được ổn định, an toàn và khả năng dừng đúng lúc.

Cú bật cao 2,88 m và giới hạn của khái niệm “kỷ lục”

Lễ khai mạc còn có màn trình diễn robot hình người được cho là bật cao 2,88 m từ tư thế đứng. Con số này cao hơn mốc 2,45 m được các bài đưa tin gán cho Javier Sotomayor trong nội dung nhảy cao tại chỗ. 5

So sánh này rõ ràng rất bắt mắt, nhưng chưa đủ cơ sở để nói robot đã thay thế một kỷ lục điền kinh của con người. Các báo cáo hiện có chưa cung cấp đầy đủ thông tin về nhà phát triển, quy trình đo hoặc điều kiện kỹ thuật của màn trình diễn. Vì vậy, thành tích 2,88 m nên được xem là minh chứng cho sức mạnh, khả năng giữ thăng bằng và điều khiển của robot, thay vì một kỷ lục thể thao có thể đối chiếu trực tiếp.

Từ màn trình diễn công nghệ thành bài kiểm tra quy mô lớn

Giải đấu năm 2026 diễn ra trong 5 ngày, từ ngày 22 đến 26/8, tại Nhà thi đấu Trượt băng Tốc độ Quốc gia ở Bắc Kinh, còn được biết đến với tên gọi “Dải băng Băng”. Ban tổ chức cho biết có 666 đội và 2.056 robot đến từ 16 quốc gia trên 6 châu lục tham dự. Trong khi đó, giải inaugural năm 2025 có khoảng 280 đội, hơn 500 robot và 26 nội dung.

Chương trình năm nay gồm 51 nội dung và 1.301 trận đấu, chia thành các môn thể thao robot truyền thống và nhóm nhiệm vụ mô phỏng công việc thực tế.

Ở nhóm thể thao, robot tranh tài trong các nội dung như chạy nước rút, bóng đá, bóng bàn, võ thuật, thể dục dụng cụ, nhảy xa, cử tạ và kéo co.

Đáng chú ý hơn là các nội dung theo kịch bản công việc. Những bài thi này mô phỏng hoạt động trong nhà máy, cửa hàng, chuỗi logistics và gia đình, chẳng hạn phân loại bưu kiện, đóng gói điện thoại, hỗ trợ việc nhà cùng các nhiệm vụ dịch vụ liên quan. 17

Sự thay đổi này rất quan trọng khi đánh giá tiềm năng thương mại. Chạy nước rút kiểm tra khả năng di chuyển nhanh trong một khoảng thời gian ngắn. Ngược lại, phân loại hàng hoặc đóng gói sản phẩm đòi hỏi robot phải nhận diện vật thể, thao tác chính xác, hoạt động lặp lại, duy trì sức bền và bảo đảm an toàn. Đó mới là những năng lực mà nhà máy, kho hàng hay một gia đình thực sự cần.

Vì sao giải đấu liên quan đến cuộc đua công nghệ Mỹ - Trung?

Giải Robot hình người diễn ra ngay sau Hội nghị Robot Thế giới, khai mạc tại Bắc Kinh ngày 19/8. Hai sự kiện tạo thành một tuần lễ trình diễn tập trung, nơi các doanh nghiệp robot Trung Quốc tìm cách đưa robot hình người từ những màn trình diễn ấn tượng đến triển khai thương mại. 717

Nỗ lực này nằm trong tham vọng rộng hơn của Trung Quốc nhằm dẫn đầu lĩnh vực robot hình người vận hành bằng trí tuệ nhân tạo. Wang Xingxing, Giám đốc điều hành Unitree, từng mô tả ngành này đang tiến gần một “khoảnh khắc ChatGPT” đối với bộ não robot, phản ánh kỳ vọng rằng những tiến bộ về AI có thể giúp máy móc xử lý nhiều loại nhiệm vụ hơn.

Robot hình người cũng đã trở thành một mặt trận mới trong cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung. Hồi tháng 7, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) đưa các robot hình người và robot bốn chân do nước ngoài sản xuất vào danh sách thiết bị bị giám sát vì lý do an ninh quốc gia. Quy định này nhắm vào các mẫu mới chưa được cấp phép cần thiết, qua đó có thể gây trở ngại cho doanh số tương lai của các nhà sản xuất Trung Quốc tại Mỹ.

Vì thế, ngành robot hiện bị đặt giữa hai sức ép: phải tạo ra hình ảnh đủ ấn tượng để thu hút sự chú ý, đồng thời phải vượt qua sự soi xét về an ninh, độ tin cậy và hiệu quả kinh tế.

Thước đo thật sự: làm việc hữu ích và lặp lại được

Ngày khai mạc cho thấy robot hình người có thể tạo ra những con số đáng kinh ngạc trong điều kiện được kiểm soát. Nhưng cũng chính ngày này cho thấy vì sao các con số cần được đặt đúng bối cảnh: cuộc chạy không thể so sánh trực tiếp với điền kinh của con người, còn những màn về đích chao đảo phơi bày khoảng cách giữa hiệu suất cực đại và khả năng vận hành đáng tin cậy.

Thước đo tiếp theo vì vậy không phải là robot sẽ chạy nhanh hơn Bolt hay bật cao hơn Sotomayor bao nhiêu. Câu hỏi quan trọng hơn là liệu chúng có thể phân loại, đóng gói, vận chuyển, hỗ trợ con người và phản ứng trước tình huống bất ngờ một cách an toàn, ổn định và lặp lại trong môi trường thực tế hay không. Các doanh nghiệp và nhà quan sát vẫn phải giải quyết những câu hỏi về độ bền, chi phí và nhu cầu thị trường thực sự. 17

Giải đấu robot ở Bắc Kinh có giá trị chính ở chỗ nó làm nổi bật sự tương phản này. Màn trình diễn cho thấy máy móc có thể làm được gì một lần. Các nội dung công nghiệp và dịch vụ mới bắt đầu kiểm tra liệu chúng có thể làm lại điều đó hàng nghìn lần—và vẫn hoạt động khi điều kiện không còn thuận lợi.