Nga đang thử vận hành hạ tầng tổng động viên mới, nhưng chưa có lệnh gọi quân

Bằng chứng hiện có ủng hộ một kết luận thận trọng hơn những dự báo bi quan nhất: Nga đang kiểm tra xem quân đội và chính quyền các vùng có thể tiếp nhận một lượng lớn tân binh hay không, nhưng chưa có bằng chứng xác nhận Điện Kremlin đã ra lệnh động viên trên toàn quốc. 1

Tín hiệu rõ nhất: diễn tập hậu cần ở Kaliningrad

Hồi tháng 7, các sĩ quan quân đội Nga được cho là đã giám sát hoạt động lập kế hoạch sẵn sàng động viên tại Kaliningrad—vùng lãnh thổ tách rời của Nga nằm giữa biển Baltic và các nước NATO. Nội dung diễn tập bao gồm những yêu cầu rất thực tế khi tiếp nhận tân binh địa phương: bố trí chỗ ở, cung cấp thực phẩm và trang bị vũ khí cho họ. 1

Điều này đáng chú ý vì vượt ra ngoài công việc hành chính thường lệ của hoạt động tuyển quân. Nó kiểm tra khả năng của hệ thống trong việc tiếp nhận một số lượng lớn người nếu giới lãnh đạo chính trị quyết định phát lệnh. The Wall Street Journal, dựa trên thông tin từ các quan chức tình báo phương Tây, cho biết cuộc diễn tập ở Kaliningrad chỉ là một trong nhiều hoạt động kiểm tra mức độ sẵn sàng đang được tiến hành trên khắp nước Nga. 1

Các thao trường được rà soát sức chứa

Phong trào du kích Ukraine ATESH cho biết các ủy ban đặc biệt đã kiểm tra thao trường Kadamovsky ở tỉnh Rostov và thao trường Alabino gần Moskva. Theo nhóm này, mục đích là đánh giá liệu các địa điểm có đủ khả năng tiếp nhận và duy trì hoạt động với số lượng lớn quân nhân hay không. 25

Các cuộc kiểm tra như vậy phù hợp với khả năng Nga đang chuẩn bị tăng công suất huấn luyện. Tuy nhiên, giá trị chứng cứ của thông tin này vẫn có giới hạn: các cáo buộc xuất phát từ ATESH và chưa được xác minh độc lập trong những bản tin hiện có. Vì vậy, đây nên được xem là dấu hiệu chỉ báo, không phải bằng chứng về một lệnh động viên.

Cáo buộc kiểm tra người xuất cảnh cho thấy lo ngại về làn sóng rời đi

ATESH cũng cáo buộc nam giới trong độ tuổi có thể bị động viên đang phải trải qua các cuộc kiểm tra bổ sung, không chính thức, tại sân bay và cửa khẩu ở Moskva, St. Petersburg và Yekaterinburg. Theo các báo cáo này, một số hành khách có giấy tờ hợp lệ đã bị trì hoãn đến mức lỡ chuyến bay.

Nếu được xác nhận, những biện pháp như vậy có thể nhằm ngăn lặp lại làn sóng nam giới đủ điều kiện rời khỏi Nga sau đợt động viên năm 2022. Nhưng hiện các cáo buộc vẫn chưa được kiểm chứng độc lập, do đó chưa thể coi là bằng chứng về một lệnh cấm xuất cảnh chính thức.

Vì sao thời điểm thường được gắn với kỳ bầu cử tháng 9?

Một số bản tin và đánh giá cho rằng giai đoạn sau cuộc bầu cử Duma Quốc gia—Hạ viện Nga—vào tháng 9 năm 2026, có thể là tháng 10, sẽ là thời điểm mang tính chính trị khả dĩ hơn để đưa ra quyết định. Lý do khá rõ: công bố một biện pháp gọi quân bắt buộc và không được lòng dân trước ngày bỏ phiếu có thể làm gia tăng lo lắng trong xã hội, đồng thời thúc đẩy phản ứng chống đối hoặc nỗ lực rời khỏi đất nước. 6812

Đây không phải một dự báo chắc chắn. Một số phân tích khác cho rằng Moskva có thể tiếp tục dựa vào sự kết hợp giữa tuyển quân theo hợp đồng, tiền thưởng, các biện pháp cưỡng chế có mục tiêu và sức ép hành chính, thay vì tuyên bố một đợt động viên công khai trên toàn quốc.

Áp lực chiến trường tạo động lực, nhưng chưa dẫn tới quyết định

Nga có lý do quân sự để cân nhắc mở rộng nguồn nhân lực. Đà tiến quân ở Ukraine đã chậm lại, trong khi các cuộc tấn công của Ukraine gây gián đoạn cho hoạt động của Nga. Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) đánh giá rằng chiến dịch tiến công mùa xuân–hè của Nga chưa tạo ra bước tiến có ý nghĩa ở cấp độ tác chiến tính đến đầu tháng 8.

Trong khi đó, các ước tính phương Tây được The Guardian dẫn lại cho rằng Nga chịu hơn 30.000 thương vong, gồm người chết và bị thương, mỗi tháng; còn tuyển quân tình nguyện ngày càng khó duy trì. 13 Những sức ép này có thể khiến một đợt gọi quân lớn trở nên hấp dẫn hơn đối với Moskva, đặc biệt nếu cơ chế tuyển quân hiện tại không tạo đủ nhân lực để duy trì các chiến dịch tiến công.

Các mốc thời gian cho thấy điều gì—và không cho thấy điều gì?

Ngay cả nếu Nga công bố động viên vào tháng 10, điều đó cũng không có nghĩa hàng trăm nghìn binh sĩ đã qua huấn luyện sẽ lập tức xuất hiện ở tuyến đầu. Tân binh vẫn cần được làm thủ tục, huấn luyện cơ bản, cấp phát trang bị và hòa nhập vào các đơn vị. Những nguồn hiện có ủng hộ hạn chế chung này, nhưng chưa đủ cơ sở độc lập để xác nhận các tuyên bố chính xác rằng một lực lượng mới sẽ đạt “công suất đầy đủ” vào cuối tháng 12 hoặc đầu tháng 2.

Các bản tin cũng không chứng minh rằng một đợt gọi quân bắt đầu từ ngày 1 tháng 10 chắc chắn sẽ khiến chiến sự tăng cường vào tháng 12. Đó là một kịch bản tác chiến có thể xảy ra, không phải mốc thời gian đã được kiểm chứng.

Kết luận: chuẩn bị không đồng nghĩa với phê duyệt

Khi đặt cạnh nhau, cuộc diễn tập ở Kaliningrad, các đợt kiểm tra thao trường và cáo buộc kiểm soát xuất cảnh cho thấy chính quyền hoặc các cơ quan quân sự Nga đang chuẩn bị những phương án cho một đợt động viên lớn hơn. Thương vong trên chiến trường và đà tiến công chậm lại tạo ra động cơ chiến lược hợp lý, trong khi thời điểm sau bầu cử phù hợp với thế lưỡng nan chính trị của Điện Kremlin. 121213

Tuy nhiên, điểm cần nhấn mạnh vẫn là: các bản tin cho biết chưa có quyết định cuối cùng, còn Điện Kremlin phủ nhận việc Nga đang chuẩn bị động viên. 1 Vì thế, bằng chứng hiện tại mới cho thấy Nga đang lập kế hoạch dự phòng và kiểm tra năng lực—chưa chứng minh một đợt gọi quân trên toàn quốc sắp xảy ra hoặc đã được chính thức phê duyệt.