Ron Wyden yêu cầu kiểm tra việc chính phủ Mỹ sử dụng công cụ hack

Khoảng trống giám sát kéo dài nhiều năm

Ngày 21/8/2026, Thượng nghị sĩ Dân chủ Ron Wyden đề nghị Cơ quan Trách nhiệm Giải trình Chính phủ Mỹ (GAO) thực hiện một cuộc rà soát toàn diện, không mật về cách các cơ quan thực thi pháp luật liên bang sử dụng công cụ hack và phần mềm gián điệp (spyware) nhằm vào người Mỹ. Đề nghị này tập trung vào FBI, Cơ quan Phòng chống Ma túy (DEA), bộ phận Điều tra An ninh Nội địa (HSI) thuộc Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE), cùng Mật vụ Mỹ. 712

Động lực chính, theo Wyden, là một khoảng trống trách nhiệm giải trình đã tồn tại quá lâu: chính phủ có thể sử dụng những công cụ xâm nhập sâu vào thiết bị cá nhân, nhưng Quốc hội và công chúng lại thiếu các thông tin cơ bản về quy mô, tần suất, mục đích và biện pháp bảo vệ đi kèm. Các cơ quan liên bang đã sử dụng hack và spyware trong hơn hai thập niên, trong khi thông tin công khai về phạm vi hoặc cơ chế giám sát vẫn rất hạn chế. 712

Vì sao công cụ hack bị đặt cạnh hoạt động nghe lén?

Wyden chỉ ra sự chênh lệch giữa hoạt động xâm nhập thiết bị và những hình thức giám sát truyền thống. Với lệnh nghe lén hoặc công cụ ghi nhận số điện thoại liên lạc như pen register và trap-and-trace, chính phủ có các yêu cầu báo cáo thường niên. Ngược lại, các cơ quan liên bang không công bố số liệu tương tự cho hoạt động hack, khiến công chúng khó biết những công cụ này được triển khai bao nhiêu lần, vì lý do gì và gây ảnh hưởng ngoài dự kiến đến mức nào. 167

Theo đề nghị của Wyden, GAO cần xem xét liệu FBI và Bộ Tư pháp Mỹ đã nhiều lần không đáp ứng các yêu cầu minh bạch từ Quốc hội hay chưa. Ông cho rằng một cuộc đánh giá độc lập, được công bố dưới dạng báo cáo không mật, có thể làm rõ thực trạng và đưa ra khuyến nghị mà các cơ quan bị giám sát khó tự đánh giá một cách đầy đủ. 712

Ba nhóm rủi ro cần được làm rõ

Nội dung đề nghị của Wyden xoay quanh một số câu hỏi trọng yếu:

• Ngăn lạm dụng: Các đặc vụ có từng dùng công cụ hack hoặc spyware cho mục đích cá nhân, trái phép hay không? Các biện pháp kỹ thuật và cơ chế giám sát hiện nay có đủ để phát hiện, ngăn chặn và xử lý hành vi lạm dụng không?
• Kiểm soát công cụ và lỗ hổng: Các cơ quan mua, lưu trữ và bảo vệ những công cụ này như thế nào để hạn chế rò rỉ? Những lỗ hổng liên quan có được đưa vào quy trình xem xét việc thông báo cho các công ty công nghệ để sửa chữa hay không?
• Thông tin cung cấp cho tòa án: Khi xin lệnh khám xét, cơ quan điều tra có trình bày đầy đủ khả năng của công cụ và nguy cơ ảnh hưởng đến các thiết bị hoặc người chưa xác định, kể cả người vô tội, hay không? 6712

Đây không chỉ là vấn đề quyền riêng tư. Một công cụ có khả năng lấy dữ liệu sâu trong thiết bị có thể phơi bày thông tin cá nhân nhạy cảm; nếu bị thất thoát, nó còn có thể trở thành vũ khí cho tội phạm hoặc các tác nhân nước ngoài.

Vụ L3Harris và bài học về nguy cơ rò rỉ

Wyden viện dẫn vụ cựu lãnh đạo L3Harris Peter Williams bị cáo buộc đánh cắp và bán các công cụ xâm nhập tinh vi. Vụ việc được đưa ra như một ví dụ cho thấy năng lực cấp chính phủ có thể thoát khỏi tầm kiểm soát, sau đó bị các tác nhân thù địch hoặc tội phạm tái sử dụng.

Lo ngại này trở nên nghiêm trọng hơn khi những công cụ bị tuồn ra ngoài được cho là đã bị các điệp viên Nga sử dụng nhằm vào Ukraine, trong khi tội phạm mạng Trung Quốc dùng chúng để nhắm tới những người sở hữu tiền điện tử. Trường hợp này làm nổi bật câu hỏi mà GAO được đề nghị xem xét: các cơ quan liên bang đang bảo vệ những công cụ có sức tấn công lớn này chặt chẽ đến đâu?

Công nghệ không mới, nhưng cơ chế giám sát chưa theo kịp

Wyden cũng đặt vấn đề trong bối cảnh lịch sử. Năm 1999, FBI từng sử dụng phần mềm ghi lại thao tác bàn phím trong cuộc điều tra Nicodemo S. Scarfo, một đối tượng xã hội đen ở Philadelphia bị điều tra về đánh bạc trái phép và cho vay nặng lãi. Công cụ này giúp đặc vụ tiếp cận bằng chứng được mã hóa bằng PGP trên máy tính của Scarfo. 712

Điều đó cho thấy việc chính phủ xâm nhập máy tính không phải hiện tượng mới. Tuy nhiên, theo lập luận của Wyden, năng lực kỹ thuật đã phát triển nhanh hơn các yêu cầu công khai, quy trình bảo vệ lỗ hổng, cơ chế kiểm soát nội bộ và cách tòa án đánh giá rủi ro.

Tóm lại, đề nghị ngày 21/8 của Wyden xuất phát từ lo ngại rằng những công cụ giám sát mạnh có thể xâm phạm dữ liệu riêng tư và tạo ra rủi ro an ninh mang tính hệ thống, trong khi chính phủ chưa cung cấp đủ bằng chứng cho thấy việc sử dụng, lưu trữ, xử lý lỗ hổng, trình bày trước tòa và kiểm soát nội bộ đã được giới hạn thỏa đáng.