Iran cảnh báo gì các nước láng giềng ủng hộ chiến dịch gây sức ép kinh tế của chính quyền Trump?

Cảnh báo trực tiếp nhằm vào các nước láng giềng

Mohsen Rezaei, thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, cảnh báo rằng bất kỳ quốc gia láng giềng nào tham gia chiến dịch gây sức ép kinh tế do Mỹ dẫn dắt sẽ bị Tehran đối xử như một kẻ thù. Iran, theo lời ông, sẽ nhắm tới lợi ích của quốc gia đó và “không để một giọt dầu nào” rời Vịnh Ba Tư cũng như eo biển Hormuz. ^RB

Tuyên bố được đưa ra trong lúc chính quyền Tổng thống Donald Trump chuẩn bị một chiến dịch kinh tế mà ông mô tả là “khốc liệt nhất” nhằm vào Iran. Washington đồng thời cảnh báo các chính phủ, doanh nghiệp và ngân hàng cung cấp “phao cứu sinh kinh tế” cho Tehran cũng sẽ phải đối mặt với hậu quả. ^NRB

Ba tầng chiến lược được Iran nêu ra

Theo các tường thuật hiện có, phản ứng của Tehran có thể được hiểu qua ba giai đoạn:

1. Ngăn chặn bằng ngoại giao: Iran sẽ cảnh báo các chính phủ láng giềng không tham gia, đồng thời tìm cách thuyết phục họ không hỗ trợ hoặc tạo điều kiện cho các lệnh trừng phạt của Mỹ.

2. Trả đũa chính trị - an ninh: nếu một quốc gia vẫn tham gia, Tehran sẽ xếp nước đó vào nhóm thù địch và nhắm tới các lợi ích của họ.

3. Gây sức ép lên tuyến năng lượng: Iran sẽ tìm cách ngăn dầu mỏ từ Vịnh Ba Tư đi qua eo biển Hormuz, đồng thời có thể hành động với những tuyến xuất khẩu thay thế được lập ra để né eo biển. Tuy nhiên, các thông tin hiện có chưa xác định đáng tin cậy những tuyến nào sẽ bị nhắm tới hoặc Iran sẽ sử dụng biện pháp cụ thể nào. ^RB

Hormuz trở thành tâm điểm đối đầu

Cảnh báo của Rezaei nằm trong bối cảnh cuộc chiến bắt đầu sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran ngày 28 tháng 2 năm 2026. Sau đó, Iran tìm cách kiểm soát eo biển Hormuz và hạn chế nghiêm trọng hoạt động vận chuyển thương mại qua tuyến hàng hải chiến lược này. ^CH

Eo biển Hormuz là cửa ngõ hẹp nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và Biển Arab, đồng thời là một trong những tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới. Khoảng 20% dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu đi qua khu vực này. ^B

Iran tuyên bố eo biển sẽ tiếp tục bị đóng chừng nào Washington chưa thay đổi hành vi và chấp nhận các điều kiện của Tehran, trong đó có yêu cầu chấm dứt chiến tranh và giải phóng các khoản tiền của Iran đang bị phong tỏa ở nước ngoài. ^R

Vì sao Trung Quốc là mắt xích quan trọng?

Trung Quốc là trung tâm trong kế hoạch cô lập kinh tế Iran của Washington. Theo dữ liệu Kpler được Reuters dẫn lại, Trung Quốc đã mua hơn 80% lượng dầu Iran xuất bằng đường biển trong năm 2025. ^R

Điều đó khiến các biện pháp trừng phạt thứ cấp — tức gây sức ép lên bên thứ ba giao dịch với Iran — trở thành một điểm nóng trong quan hệ Mỹ - Trung. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei gọi các biện pháp mà Mỹ đe dọa áp đặt là “khủng bố kinh tế”, đồng thời cáo buộc Washington tìm cách áp đặt quyền tài phán ngoài lãnh thổ lên lựa chọn thương mại của các quốc gia khác. ^R

Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi bác bỏ cách gọi “Ngày D kinh tế” của Tổng thống Trump và cho rằng cưỡng ép không thể buộc Tehran nhượng bộ. Lập trường được Iran nêu ra là tiếp tục kháng cự, nhưng vẫn duy trì ngoại giao theo các điều kiện của mình. Các cuộc đàm phán, trong đó có vấn đề eo biển Hormuz, vẫn đình trệ. ^RN

Washington muốn buộc các nước phải lựa chọn

Phía Mỹ công khai theo đuổi cách tiếp cận mang tính cưỡng ép đối với các bên thứ ba. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent tóm tắt lập trường này bằng thông điệp “hoặc đứng về phía chúng tôi, hoặc chống lại chúng tôi”, trong khi chính quyền Trump đe dọa trừng phạt các chính phủ, công ty và ngân hàng giúp Iran duy trì hoạt động kinh tế. ^BN

Tehran cho rằng mục tiêu của chiến dịch trừng phạt không chỉ là tạo đòn bẩy cho đàm phán. Iran nhận định Washington còn muốn gây sức ép lên nền kinh tế trong nước, làm suy yếu sự gắn kết xã hội và giảm nhu cầu — hoặc tăng hiệu quả — của các hoạt động quân sự quy mô lớn hơn. Phía Mỹ từng công khai lập luận rằng sức ép kinh tế có thể làm giảm nhu cầu tiến hành những hành động quân sự mới quy mô lớn. ^R

Trong thế giằng co này, lời cảnh báo của Rezaei mở rộng phạm vi đối đầu: các nước láng giềng không còn chỉ được xem là những bên đứng ngoài cuộc, mà có thể trở thành mục tiêu nếu hỗ trợ chiến dịch kinh tế của Washington.