Vụ không kích tu viện ở Myanmar khiến 14 người thiệt mạng, theo các nguồn địa phương

Khóa tu gắn với mùa an cư Phật giáo — khoảng thời gian tín đồ chú trọng việc tu tập, thiền định và thực hành tôn giáo, thường trùng với mùa mưa ở Myanmar. Một số bản tin mô tả thời gian retreat khác nhau, nhưng nhiều nguồn cho biết đây là khóa thiền kéo dài một tuần.

Số người thiệt mạng và bị thương

Các báo cáo cho biết 14 người đã thiệt mạng. Một nguồn xác định các nạn nhân gồm 11 nam và 3 nữ. Một nguồn khác cho biết nhiều người có mặt tại trung tâm thiền là người lớn tuổi, trong khoảng 50-70 tuổi.

Số người bị thương được ước tính khoảng 20. Do thông tin được truyền đi qua các nguồn địa phương và phe đối lập trong bối cảnh xung đột đang diễn ra, đây nên được xem là con số được báo cáo ban đầu, chưa phải thống kê cuối cùng đã được kiểm chứng độc lập.

Nhân chứng nói gì về trách nhiệm và ý định?

Các đại diện phe đối lập và nhân chứng mô tả đây là một cuộc không kích quân sự, đồng thời cáo buộc vụ tấn công mang tính cố ý. Một số lời kể nói máy bay chiến đấu đã đánh trúng khu nhà thiền trong lúc khóa tu đang diễn ra.

Tuy nhiên, những nhận định này vẫn là cáo buộc trong các bản tin hiện có. Các nguồn được cung cấp không bao gồm cuộc điều tra độc lập, phân tích ảnh vệ tinh hay kết luận chính thức nào xác định ý định hoặc trách nhiệm của bên thực hiện vụ tấn công cụ thể này.

Chính quyền quân sự Myanmar cũng chưa được dẫn lời xác nhận hoặc phủ nhận trách nhiệm về vụ đánh bom tu viện. Vì vậy, vấn đề quy trách nhiệm vẫn còn tranh cãi trong giai đoạn đưa tin ban đầu, dù nhiều hãng tin đưa các thông tin tương đối nhất quán về địa điểm, thời gian và số thương vong được báo cáo.

Vụ tấn công nằm trong bối cảnh bạo lực đường không gia tăng

Vụ việc tại tu viện xảy ra trong lúc các cuộc không kích ở Myanmar làm dấy lên lo ngại ngày càng lớn về thương vong dân sự trong cuộc nội chiến. Cơ chế Điều tra Độc lập của Liên Hợp Quốc về Myanmar (IIMM) cho biết quân đội nước này ngày càng sử dụng nhiều loại phương tiện bay, trong đó có dù lượn có động cơ và trực thăng con quay, trong các cuộc tấn công đường không gây chết dân thường.

Các điều tra viên Liên Hợp Quốc cũng cho biết quân đội Myanmar đã gia tăng các cuộc tấn công đường không nhằm vào dân thường trước các cuộc bầu cử diễn ra từ cuối năm 2025 đến tháng 1/2026. Cùng cuộc điều tra đó nhận định tất cả các bên trong xung đột đều bị cáo buộc thực hiện những hành vi nghiêm trọng, bao gồm các tội ác chiến tranh, trong giai đoạn được xem xét.

Nhóm nghiên cứu xung đột ACLED cũng ghi nhận tình trạng đàn áp và chiến dịch ném bom đường không gia tăng sau khi quân đội Myanmar tái cơ cấu bộ máy chỉ huy vào tháng 3/2026. Reuters, dẫn dữ liệu của tổ chức theo dõi xung đột này, cho biết hơn một chục vụ thảm sát quy mô lớn trong năm 2026 đã khiến tổng cộng hơn 450 dân thường thiệt mạng.

Những dữ liệu rộng hơn này không tự mình chứng minh điều gì đã xảy ra tại Swel Le Oh. Tuy vậy, chúng đặt vụ tấn công tu viện trong một mô hình bạo lực đường không và tổn hại dân thường đang được nhiều tổ chức ghi nhận.

Bối cảnh chính trị sau cuộc đảo chính năm 2021

Quân đội Myanmar giành chính quyền vào tháng 2/2021, chấm dứt giai đoạn dân chủ hóa một phần và châm ngòi cho cuộc xung đột lan rộng trên toàn quốc. Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ mô tả chính phủ hình thành sau các cuộc bầu cử năm 2026 là một chính quyền trên danh nghĩa dân sự nhưng do quân đội chi phối.

Ước tính về số người thiệt mạng trong xung đột khác nhau tùy phương pháp và phạm vi các loại tử vong được tính. Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ cho biết hơn 100.000 người đã thiệt mạng, trong khi một số tổng hợp khác thận trọng hơn khi chỉ nói đến hàng chục nghìn người.

Quá trình bầu cử do quân đội tổ chức và việc Min Aung Hlaing chuyển từ vị trí tổng tư lệnh quân đội sang tổng thống đã vấp phải những nghi ngờ về tính chính danh. Reuters đưa tin ông được một quốc hội thân quân đội bầu làm tổng thống ngày 3/4/2026, sau các cuộc bầu cử diễn ra trong tháng 12 và tháng 1.

Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ gọi chính quyền mới là chính quyền quân đội chi phối. Trong khi đó, Trung tâm Luật Quốc tế về Tổ chức Phi lợi nhuận (ICNL) cho biết phe đối lập đã tẩy chay cuộc bầu cử và mô tả quy trình này là một màn kịch.

Trong bối cảnh đó, vụ tấn công được báo cáo nhằm vào tu viện không chỉ là một sự kiện thương vong riêng lẻ. Nó còn làm gia tăng tranh luận về tuyên bố Myanmar đang chuyển sang quản trị dân sự, trong khi nội chiến và các cuộc không kích nhằm vào khu vực có dân thường vẫn tiếp diễn.