Vàng vượt 4.600 USD: Động lực nào đang dẫn dắt thị trường?

Một đợt tăng mạnh, nhưng chưa phải chuỗi tăng năm tuần

Đà bứt phá của vàng trên 4.600 USD chủ yếu là một đợt tăng mang tính vĩ mô và trú ẩn an toàn. Bất ổn trên thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn dài, lo ngại về khả năng tài trợ cho nợ công của Mỹ và đồng USD suy yếu đã hỗ trợ kim loại quý. Trong khi đó, các số liệu kinh tế kém tích cực làm giảm khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sớm tăng lãi suất.

Vàng không trả lãi. Vì vậy, khi lợi suất kỳ vọng của tiền mặt và trái phiếu giảm, chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng cũng giảm theo.

Vàng giao ngay lên 4.631,99 USD/ounce ngày 21/8, mức cao nhất kể từ ngày 15/5, trước khi giao dịch quanh 4.623,94 USD. Thị trường hướng tới tuần tăng thứ ba liên tiếp, với mức tăng trong tuần gần 5%—không phải tuần tăng thứ năm liên tiếp.

Từ khoảng 4.055 USD ngày 4/8 lên gần 4.620 USD ngày 21/8, giá vàng tăng xấp xỉ 14%. Đây là mức tăng đáng kể trong tháng 8, nhưng các dữ liệu hiện có cho thấy đà đi lên vẫn đang bị thử thách bởi lợi suất, rủi ro lạm phát và kỳ vọng chính sách của Fed, thay vì diễn ra theo một đường thẳng.

Vì sao căng thẳng trái phiếu Mỹ lại hỗ trợ vàng?

Trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn dài bị bán tháo và biến động mạnh hơn khi nhà đầu tư tập trung vào tính bền vững của nợ công cũng như nhu cầu huy động vốn của Washington. Trong bối cảnh đó, kế hoạch mở rộng mua lại trái phiếu kỳ hạn dài của Bộ Tài chính Mỹ được thị trường nhìn nhận như một tín hiệu hỗ trợ cho điều kiện đang căng thẳng trên thị trường trái phiếu. Thông tin này xuất hiện cùng lúc với đồng USD suy yếu và lợi suất dài hạn giảm—hai yếu tố đều có lợi cho vàng.

Cơ chế tác động khá trực tiếp. Vàng được định giá bằng USD, nên khi đồng bạc xanh yếu đi, vàng trở nên rẻ hơn đối với người nắm giữ các đồng tiền khác. Lợi suất giảm cũng làm tài sản sinh lãi kém hấp dẫn tương đối so với vàng, dù lợi suất duy trì ở mức cao vẫn là rủi ro đối với kim loại quý.

Kỳ vọng về Fed thay đổi theo hướng có lợi cho vàng

Các số liệu yếu hơn về việc làm, lạm phát và chi tiêu tiêu dùng làm suy yếu lập luận cho một đợt tăng lãi suất khác trong ngắn hạn. Đầu tháng 8, thị trường vẫn đánh giá khả năng Fed tăng lãi suất vào tháng 9 ở mức cao. Sau đó, dữ liệu mới đã kéo kỳ vọng này xuống và tạo điều kiện để dòng tiền quay lại các kim loại quý.

Sự điều chỉnh kỳ vọng này hỗ trợ vàng theo hai cách: làm giảm lợi suất thực dự kiến của tiền mặt và trái phiếu, đồng thời góp phần khiến USD suy yếu. Do đó, đợt tăng hiện tại phản ánh sự thay đổi trong kỳ vọng chính sách tiền tệ không kém gì nhu cầu truyền thống đối với vàng như một công cụ phòng vệ trước bất ổn địa chính trị.

Rủi ro Trung Đông: lực đẩy bổ sung, nhưng không hoàn toàn tích cực

Căng thẳng kéo dài ở Trung Đông khuyến khích một bộ phận nhà đầu tư nắm giữ vàng như một dạng “bảo hiểm” cho danh mục. Tuy nhiên, rủi ro địa chính trị không phải lúc nào cũng mang tính tích cực đối với vàng.

Một cuộc xung đột đẩy giá năng lượng lên cao có thể làm sống lại lo ngại lạm phát và gây thêm áp lực buộc các ngân hàng trung ương duy trì lãi suất cao. Lãi suất cao thường gây bất lợi cho tài sản không sinh lãi như vàng.

Vì vậy, địa chính trị là yếu tố hỗ trợ chứ chưa đủ để giải thích toàn bộ mức tăng trong tháng 8. Những động lực trực tiếp hơn vẫn là đồng USD, tình trạng của thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ và việc thị trường định giá lại chính sách của Fed.

COMEX và dòng tiền ETF có phải nguyên nhân chính?

Hoạt động mua đầu cơ nhiều khả năng đã giúp đà bứt phá tăng tốc sau khi vàng lấy lại đường trung bình động 200 ngày. Tuy nhiên, dữ liệu vị thế hiện có không cho thấy một làn sóng mua vào thiếu kiểm soát.

Tổng vị thế mua ròng trên COMEX giảm 4,4% trong tháng 7, xuống 542 tấn. Nhóm quỹ quản lý tiền tệ tăng vị thế 11 tấn, nhưng mức tăng này bị bù trừ nhiều hơn bởi hoạt động bán của các nhà giao dịch thuộc nhóm báo cáo khác.

Nhu cầu ETF có dấu hiệu ổn định, song số liệu tháng 7 vẫn khá khiêm tốn. Các ETF vàng tại Mỹ ghi nhận dòng vốn ròng 44 triệu USD, trong khi khối lượng giao dịch ETF bình quân giảm 29,1% so với tháng trước. Những con số này cho thấy nhu cầu đang phục hồi và có sự tham gia của dòng tiền chiến thuật, nhưng chưa đủ để kết luận rằng đầu cơ trên COMEX hoặc dòng vốn ETF là nguyên nhân duy nhất của đợt tăng tháng 8.

Vì sao Goldman Sachs nhìn thấy khả năng vượt 4.900 USD?

Goldman Sachs cho rằng dự báo 4.900 USD/ounce vào cuối năm có thể còn tiềm ẩn rủi ro tăng nếu nhu cầu từ các nhà đầu tư phương Tây phục hồi đồng thời với hoạt động mua vàng bền bỉ của ngân hàng trung ương. Theo lập luận của ngân hàng này, đây có thể là những nguồn cầu lâu bền hơn so với vị thế đầu cơ ngắn hạn và có khả năng nâng mặt bằng giá cơ bản của thị trường.

Vị thế trên thị trường quyền chọn có thể tạo thêm động lực. Khi nhu cầu đối với quyền chọn mua vàng tăng mạnh, các nhà tạo lập thị trường đã bán những quyền chọn này có thể phải mua vàng hoặc hợp đồng tương lai để phòng hộ khi giá đi lên. Gần các mức giá thực hiện quan trọng, hoạt động phòng hộ đó có thể tạo ra một vòng phản hồi cơ học, khiến đà tăng nhanh hơn mức mà các yếu tố cơ bản đơn thuần có thể giải thích.

Cơ chế tương tự cũng hoạt động theo chiều ngược lại. Nếu giá vàng giảm, các nhà tạo lập thị trường có thể phải bán tài sản phòng hộ, làm gia tăng áp lực giảm. Vì thế, nhu cầu quyền chọn khiến khả năng vàng vượt 4.900 USD trở nên đáng chú ý hơn, nhưng đồng thời cũng làm tăng rủi ro biến động hai chiều mạnh.

Jackson Hole là phép thử lớn tiếp theo

Chủ tịch Fed Kevin Warsh dự kiến có bài phát biểu quan trọng ngày 28/8 tại hội nghị chuyên đề kinh tế Jackson Hole do Fed chi nhánh Kansas City tổ chức từ ngày 27 đến 29/8. Nhà đầu tư sẽ theo dõi các tín hiệu liên quan đến quyết định lãi suất tháng 9 và mức độ chấp nhận lạm phát hiện tại của Fed.

Bài phát biểu này có ý nghĩa vì ba biến số tài chính quan trọng nhất với vàng đang cùng lúc biến động: lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ, kỳ vọng về lãi suất thực và đồng USD. Một thông điệp mềm mỏng hơn dự kiến có thể củng cố đà tăng tháng 8 thông qua việc làm giảm kỳ vọng lãi suất và gây sức ép lên USD. Ngược lại, tín hiệu cho thấy khả năng tăng lãi suất vẫn còn trên bàn có thể đẩy lợi suất và USD đi lên, qua đó thử thách giá vàng.

Kết luận

Vàng vượt 4.600 USD nhờ một nền tảng vĩ mô tương đối rõ: lo ngại tài khóa và căng thẳng trái phiếu Mỹ làm suy yếu USD, trong khi dữ liệu kinh tế mềm hơn làm giảm kỳ vọng Fed tăng lãi suất. Dòng tiền đầu cơ, nhu cầu ETF và rủi ro Trung Đông góp phần củng cố đà tăng, nhưng chưa phải lời giải thích đầy đủ.

Để hướng tới 4.900 USD, thị trường cần chứng kiến nhu cầu đầu tư mở rộng vượt ra ngoài các giao dịch chiến thuật. Đồng thời, bài phát biểu của ông Warsh tại Jackson Hole sẽ là phép thử quan trọng đối với kỳ vọng lãi suất, lợi suất và đồng USD—những yếu tố quyết định liệu đợt bứt phá này có thể kéo dài hay không.