Điều gì xảy ra trong vụ tập kích trung tâm Ozon ở Chapayevsk?

Thống đốc vùng Samara Vyacheslav Fedorishchev nói drone đã đánh trúng một cơ sở công nghiệp và một nhà kho của Ozon, khiến nhiều người bị thương. Ozon sau đó xác nhận hoạt động tại trung tâm logistics ở Samara bị tạm dừng và cho biết vụ tấn công có người bị thương.

Tuy nhiên, các hình ảnh hiện có mới chỉ cho thấy một vụ cháy nghiêm trọng. Chúng chưa đủ để xác định chính xác mức độ hư hại kết cấu, loại hoặc giá trị hàng hóa bên trong, cũng như thời gian trung tâm có thể hoạt động trở lại. Những thông tin này cần được đánh giá độc lập.

Nhà máy lọc dầu bị đánh trúng cùng lúc

Fire Point cho biết các drone tầm xa FP-1 của Ukraine đã tấn công nhà máy lọc dầu Novokuibyshevsk vào cùng thời điểm với trung tâm Ozon. Nhiều báo cáo nói một đám cháy cũng xảy ra tại cơ sở thuộc Rosneft này. Công suất chế biến dầu thô hằng năm được các nguồn nêu không thống nhất: khoảng 8,3 triệu tấn theo một số báo cáo và khoảng 8,8 triệu tấn theo các nguồn khác.

Vụ tấn công phù hợp với chiến dịch rộng hơn của Ukraine nhằm vào hạ tầng dầu mỏ Nga. Kyiv nói mục tiêu là làm giảm sản lượng nhiên liệu và hạn chế nguồn lực hỗ trợ cho cuộc chiến của Nga. Reuters từng đưa tin Ukraine ngày càng nhắm vào các cơ sở năng lượng của Nga như một phần trong chiến lược này.

Video của Fire Point cho thấy điều gì?

Fire Point—công ty công nghệ quốc phòng Ukraine gắn với dòng drone FP-1—đã công khai nhận thực hiện hai vụ tấn công và đăng video cho thấy nhà kho Ozon đang cháy. Hình ảnh phù hợp với một sự cố nghiêm trọng tại cơ sở Chapayevsk, nhưng video do bên tuyên bố thực hiện vụ tấn công cung cấp không thể tự nó xác minh chính xác thiệt hại, hiệu quả quân sự của đòn đánh hay chứng minh nhà kho chứa vật tư quân sự.

Đây là điểm cần phân biệt giữa những gì đã được ghi nhận—đám cháy lớn, thương vong và việc đình chỉ hoạt động—với các nhận định chưa được xác minh về mục tiêu quân sự của kho hàng.

Vì sao Ozon có thể bị xem là mục tiêu liên quan?

Vụ đánh trúng trung tâm Ozon diễn ra sau một chiến dịch kéo dài của Ukraine nhằm vào Wildberries, một tập đoàn thương mại điện tử lớn khác của Nga. Ukraine nói các cuộc tấn công từ tháng 7 đã khiến bảy trong 10 trung tâm logistics lớn nhất của Wildberries ngừng hoạt động; tuyên bố này cũng được Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) và một số cơ quan truyền thông đưa tin.

Kyiv mô tả các mạng lưới kho vận thương mại này là một phần của hệ thống logistics lưỡng dụng—tức hạ tầng dân sự có thể được sử dụng cho cả mục đích thương mại lẫn quân sự—có khả năng hỗ trợ cơ sở công nghiệp quốc phòng Nga. Ozon kinh doanh nhiều loại hàng tiêu dùng, trong đó một số mặt hàng có thể có ứng dụng lưỡng dụng. Dù vậy, các báo cáo hiện có chưa chứng minh kho Chapayevsk đang lưu trữ thiết bị quân sự hoặc linh kiện drone vào thời điểm bị tấn công.

Một số nguồn cho biết trung tâm Ozon nằm cách Promsintez khoảng một km. Đây là doanh nghiệp sản xuất chất nổ công nghiệp, đồng thời khu vực xung quanh còn có các cơ sở được liên hệ với lĩnh vực quốc phòng. Vị trí này có thể giúp lý giải sự quan tâm của Ukraine đối với khu vực, nhưng không chứng minh Ozon bị nhắm tới vì Promsintez hoặc các cơ sở lân cận mới là mục tiêu dự định.

Nga có thực sự bắn hạ 457 drone?

Devdiscourse dẫn tuyên bố của Nga rằng lực lượng phòng không nước này đã bắn hạ 457 drone Ukraine trong các cuộc tấn công qua đêm. Con số này nên được trình bày như tuyên bố của phía Nga, không phải một tổng số đã được kiểm chứng độc lập.

Cũng không nên nhầm con số 457 với các số liệu của những cuộc tấn công khác. Ngày 10/8, Nga nói đã đánh chặn 456 drone tại nhiều khu vực; các hãng tin quốc tế ghi nhận thương vong trong đợt tấn công riêng biệt đó.

Rủi ro dân sự trong chiến lược tập kích tầm xa

Mục tiêu được nêu là làm gián đoạn logistics và giảm công suất lọc dầu của Nga không loại bỏ rủi ro đối với người lao động và dân thường. Thống đốc vùng Samara cho biết có người bị thương trong các vụ đánh trúng cơ sở công nghiệp và Ozon. Trong một cuộc tấn công bằng drone của Ukraine nhằm vào Nizhnekamsk ngày 10/8, giới chức Nga nói ít nhất 13 người thiệt mạng và 75 người bị thương.

Ở chiều ngược lại, chiến dịch tên lửa và drone kéo dài của Nga nhằm vào Ukraine nhiều lần gây thương vong cho dân thường, đồng thời phá hủy nhà ở và cơ sở hạ tầng. Những diễn biến này cho thấy nghịch lý của chiến tranh drone tầm xa: một cuộc tấn công có thể được mô tả là nhằm vào mục tiêu quân sự, công nghiệp hoặc lưỡng dụng, nhưng tác động thực tế vẫn có thể lan tới công nhân, cộng đồng dân cư lân cận và các mạng lưới kinh tế thiết yếu.

Những gì đã được xác nhận đến lúc này

Bức tranh dựa trên các nguồn hiện có thận trọng hơn một số tuyên bố ban đầu:

• Một trung tâm logistics lớn của Ozon tại Chapayevsk bốc cháy trong cuộc tấn công bằng drone qua đêm ngày 22/8.
• Ozon tạm dừng hoạt động tại cơ sở ở vùng Samara; giới chức Nga và công ty cho biết có người bị thương.
• Fire Point tuyên bố drone FP-1 cũng tấn công nhà máy lọc dầu Novokuibyshevsk.
• Công suất chế biến dầu thô của nhà máy được các nguồn ước tính khoảng 8,3–8,8 triệu tấn mỗi năm.
• Con số 457 drone bị đánh chặn hoặc phá hủy là tuyên bố của Nga, chưa được xác minh độc lập.
• Mức độ hư hại chính xác, hàng hóa bên trong kho và ảnh hưởng lâu dài đến hoạt động của Ozon vẫn chưa rõ.

Vì vậy, ý nghĩa lớn nhất của vụ việc không nằm ở chỗ mọi tuyên bố ban đầu đã được chứng minh, mà ở khả năng nó mở rộng chiến dịch tấn công hạ tầng của Ukraine từ Wildberries sang Ozon—đồng thời tiếp tục nhắm vào năng lực lọc dầu của Nga trong cùng một chiến dịch tại vùng Samara.