Từ màn nhào lộn đến công việc thực tế: Robot hình người Trung Quốc đối mặt bài kiểm tra lớn

Nói cách khác, bài kiểm tra quyết định không còn là robot có thể thực hiện một động tác ấn tượng hay không. Câu hỏi quan trọng hơn là liệu nó có thể hoàn thành một công việc cụ thể đủ nhất quán để trở thành một phần của hoạt động kinh doanh thực tế.

Các màn trình diễn ngày càng sát với công việc

Khu vực trưng bày tại hội nghị phản ánh rõ sự thay đổi này. Các công ty giới thiệu robot hình người phân loại bưu kiện, đóng gói điện thoại di động và hỗ trợ công việc gia đình. Robot Trung Quốc cũng bắt đầu xuất hiện trong những ứng dụng hẹp hơn như giao đồ ăn tại khách sạn và một số công đoạn trên dây chuyền lắp ráp.

Những lĩnh vực khác đang được thăm dò hoặc thử nghiệm gồm sản xuất ô tô, điện tử 3C, hàng không vũ trụ, logistics, năng lượng, dịch vụ công và y tế.

Các môi trường này có ý nghĩa chiến lược vì chứa nhiều công việc có cấu trúc rõ ràng và lặp đi lặp lại. Robot không cần giải quyết mọi vấn đề trong một gia đình hay tự chủ trong mọi hoàn cảnh để chứng minh giá trị. Trước hết, chúng có thể trở nên hữu ích về mặt thương mại khi xử lý một số nhiệm vụ dễ dự đoán tại nhà máy, kho hàng hoặc cơ sở dịch vụ.

Cách tiếp cận này cũng giúp nhà sản xuất thu thập dữ liệu vận hành: robot gặp lỗi ra sao, phục hồi thế nào, mức độ an toàn đến đâu, chi phí bảo trì bao nhiêu và phối hợp với con người hiệu quả thế nào. Những bài học đó có thể quan trọng với quá trình thương mại hóa dài hạn hơn một video lan truyền trên mạng xã hội.

Hệ sinh thái sản xuất là lợi thế lớn của Trung Quốc

Lợi thế tiềm năng của Trung Quốc không chỉ nằm ở số lượng doanh nghiệp robot hình người. Các báo cáo ngành cho thấy nước này có chuỗi cung ứng nội địa trải rộng từ chip, linh kiện đến máy hoàn chỉnh, qua đó giúp nhà sản xuất rút ngắn vòng lặp cải tiến và hướng tới sản xuất với sản lượng lớn hơn.

Một báo cáo được công bố trong thời gian diễn ra hội nghị cho biết Trung Quốc đã xuất xưởng hơn 40.000 robot hình người trong nửa đầu năm 2026, chiếm 97% lượng xuất xưởng toàn cầu. Con số này đến từ một báo cáo ngành được truyền thông Trung Quốc dẫn lại, chưa phải phép đo thị trường được kiểm toán độc lập. Vì vậy, nó nên được xem là chỉ dấu về đà tăng trưởng được báo cáo, không phải bằng chứng chắc chắn rằng từng ấy robot đang được sử dụng hiệu quả trong hoạt động sản xuất.

Lợi thế sản xuất có ý nghĩa vì robot thương mại không chỉ cần rẻ khi mua, mà còn phải có chi phí vận hành chấp nhận được. Reuters dẫn ước tính của Guotai Securities rằng một robot hình người công nghiệp cần có giá khoảng 160.000 nhân dân tệ, bao gồm cả chi phí bảo trì, để có thể hoàn vốn trong khoảng thời gian kỳ vọng.

Điều này tạo áp lực lên toàn bộ chuỗi giá trị. Bộ truyền động, pin, cảm biến, hệ thống điều khiển và phần mềm tốt hơn chỉ thực sự có ích nếu chúng góp phần tạo ra một robot giúp khách hàng thu được lợi ích đo đếm được so với chi phí bỏ ra.

Dự báo xuất xưởng cho thấy đà tăng, chưa phải độ trưởng thành

Các dự báo đã thay đổi nhanh chóng cùng với kế hoạch sản xuất và những đợt triển khai thương mại ban đầu. Morgan Stanley nâng dự báo số robot hình người được xuất xưởng tại Trung Quốc trong năm 2026 lên 50.000 chiếc, từ 28.000 chiếc và mức ước tính ban đầu 14.000 chiếc. Ngân hàng này cũng dự báo thị trường robot hình người Trung Quốc đạt 2 tỷ USD trong năm 2026 và 15 tỷ USD vào năm 2030.

Những con số trên cho thấy kỳ vọng đã thay đổi nhanh đến mức nào. Tuy nhiên, chúng không tự chứng minh rằng các robot được xuất xưởng đang tạo ra lợi nhuận hoặc thay thế một lượng lớn lao động được trả lương.

Một lô hàng có thể là một thương vụ thương mại, dự án thử nghiệm, sản phẩm phục vụ nghiên cứu, giáo dục, giải trí hoặc thu thập dữ liệu. Một phân tích ngành cho biết phần lớn robot được xuất xưởng chưa được sử dụng cho công việc thương mại mang tính sản xuất, cho thấy không nên đồng nhất số lượng giao hàng với mức độ ứng dụng thực tế.

Các chỉ số đáng quan tâm hơn sẽ là đơn hàng lặp lại, thời gian hoạt động ổn định, chi phí bảo trì, tỷ lệ khách hàng tiếp tục sử dụng và doanh thu mà mỗi hệ thống được triển khai tạo ra.

Quy mô lớn khiến cuộc cạnh tranh khắt khe hơn

Bản thân hội nghị đã cho thấy quy mô của cuộc đua robot tại Trung Quốc. Hơn 300 doanh nghiệp dự kiến tham gia trưng bày trên 2.000 sản phẩm và ra mắt hơn 150 sản phẩm mới trong khuôn khổ sự kiện.

Một hệ sinh thái lớn có thể đẩy nhanh quá trình học hỏi và làm giảm chi phí linh kiện, nhưng đồng thời cũng khiến cạnh tranh gay gắt hơn. Khi việc tạo ra một nguyên mẫu bắt mắt trở nên dễ dàng hơn, sự khác biệt sẽ ngày càng phụ thuộc vào kết quả triển khai. Doanh nghiệp có khả năng lắp đặt, vận hành và bảo dưỡng robot đáng tin cậy cho khách hàng có thể chiếm ưu thế trước những công ty mà sản phẩm vẫn chủ yếu là vật trưng bày tại triển lãm.

Điều này cũng có thể tạo sức ép dẫn tới sự sàng lọc hoặc hợp nhất trong ngành. Dữ liệu hiện có chưa chứng minh quá trình hợp nhất đã bắt đầu, nhưng một thị trường đông đúc, khách hàng khó tính và chi phí phát triển cao nhiều khả năng sẽ ưu tiên các công ty có quy mô sản xuất, chuỗi cung ứng vững và những trường hợp sử dụng đã được kiểm chứng.

Unitree cho thấy điểm giao giữa sự hưng phấn và trách nhiệm giải trình

Unitree Robotics hội tụ cả hai giai đoạn phát triển của ngành. Robot hình người của công ty trở nên nổi tiếng nhờ các video nhảy múa, biểu diễn kung fu và nhào lộn. Đồng thời với thời điểm hội nghị khai mạc, công ty ra mắt trên STAR Market — sàn dành cho các doanh nghiệp công nghệ tại Thượng Hải — sau khi huy động khoảng 6,1 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 905 triệu USD, trong đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng. Cổ phiếu Unitree đóng cửa phiên giao dịch đầu tiên cao hơn 460% so với giá chào bán.

Màn chào sàn cho thấy nhà đầu tư đang đặt niềm tin mạnh vào robot hình người Trung Quốc. Nhưng nó cũng nâng chuẩn trách nhiệm giải trình. Sự quan tâm của thị trường vốn có thể cung cấp tiền cho nghiên cứu và mở rộng sản xuất, đồng thời kéo theo kỳ vọng cao hơn về tăng trưởng doanh thu, nhu cầu khách hàng và con đường tạo lợi nhuận rõ ràng.

Do đó, diễn biến cổ phiếu Unitree nên được đọc như bằng chứng về niềm tin của nhà đầu tư, không phải bằng chứng rằng toàn ngành robot hình người đã giải quyết xong các vấn đề thương mại. Một màn chào sàn ấn tượng có thể tài trợ cho giai đoạn tiếp theo; nhưng không thể thay thế những robot vận hành ổn định trong thực tế.

Hội nghị thực sự cho thấy điều gì?

Thông điệp rõ nhất từ Bắc Kinh là robot hình người đang bước vào một cuộc đua thương mại hóa. Các doanh nghiệp Trung Quốc đang kết hợp năng lực sản xuất, thị trường nội địa lớn và ngày càng nhiều kịch bản ứng dụng thực tế để đưa robot vượt ra ngoài những màn trình diễn được kiểm soát.

Tuy nhiên, ngành vẫn đang ở giai đoạn kiểm chứng. Việc áp dụng trên quy mô lớn, vượt ra ngoài các dự án thí điểm hạn chế, chưa được xác lập; nhiều màn trình diễn vẫn phải chứng minh rằng chúng có thể trở thành những hoạt động thông thường, có khả năng xử lý lỗi và tạo lợi nhuận tại nơi làm việc.

Những người chiến thắng trong giai đoạn tới có thể sẽ được đánh giá bằng một câu hỏi hẹp hơn nhưng khắt khe hơn: robot có thể thực hiện một nhiệm vụ tạo ra giá trị đủ ổn định, với tổng chi phí đủ thấp, để khách hàng muốn mua thêm một chiếc nữa hay không?

Hội nghị Robot Thế giới 2026 cho thấy Trung Quốc đang xây dựng năng lực công nghiệp để trả lời câu hỏi đó. Nhưng hội nghị vẫn chưa chứng minh câu trả lời cuối cùng sẽ là gì.