Tòa phúc thẩm Mỹ yêu cầu xem xét lại vụ DJI bị gắn nhãn “công ty quân sự Trung Quốc”

DJI kiện chính phủ Mỹ và thua ở tòa cấp dưới

Tháng 10/2024, DJI khởi kiện Bộ Quốc phòng Mỹ theo Đạo luật Thủ tục Hành chính và Tu chính án thứ Năm của Hiến pháp Mỹ. Công ty cho rằng quyết định chỉ định không có đủ bằng chứng hoặc lời giải thích thỏa đáng, vi phạm quyền tố tụng hợp pháp và gây thiệt hại nghiêm trọng về thương mại cũng như danh tiếng.

Ngày 26/9/2025, Tòa án Quận Liên bang thuộc Đặc khu Columbia cho phép quyết định chỉ định được giữ nguyên. Theo DJI, tòa đã bác một số cáo buộc của chính phủ nhưng vẫn cho rằng những căn cứ còn lại đủ để duy trì việc đưa công ty vào danh sách.

DJI sau đó kháng cáo. Công ty nhiều lần khẳng định mình là doanh nghiệp dân sự chuyên về drone và công nghệ camera, không thuộc sở hữu hoặc sự kiểm soát của chính phủ Trung Quốc và không liên kết với quân đội Trung Quốc.

DJI cũng lập luận rằng khả năng công nghệ của họ được sử dụng trong lĩnh vực quân sự xuất phát từ tính “lưỡng dụng” của drone thương mại, chứ không phải do công ty thuộc sở hữu quân đội, sản xuất thiết bị quân sự hay tiếp thị cho mục đích chiến đấu. DJI cho biết họ phản đối việc sử dụng sản phẩm trong chiến đấu và đã áp dụng các chính sách, biện pháp nhằm ngăn chặn hoặc hạn chế việc này.

Tuy nhiên, theo quan điểm của tòa cấp dưới, các chính sách phản đối sử dụng quân sự không loại bỏ khả năng công nghệ có thể được dùng cho những mục đích quân sự thực tế hoặc trên lý thuyết.

Tòa phúc thẩm đã quyết định điều gì?

Ngày 14/8/2026, Tòa phúc thẩm Liên bang Khu vực D.C. giữ nguyên một số phần trong phán quyết của tòa cấp dưới, đảo ngược một phần khác và chuyển vụ án trở lại để tiếp tục xem xét.

Trọng tâm nằm ở kết luận rằng DJI đóng góp cho nền tảng công nghiệp quốc phòng Trung Quốc. Tòa phúc thẩm cho rằng tòa cấp dưới không thể duy trì kết luận này chỉ dựa trên hồ sơ không mật, trong khi phần giải thích công khai của Bộ Quốc phòng cho kết luận đó đã bị bôi đen hoàn toàn. Tòa lưu ý rằng Điều 1260H cho phép chính phủ nộp tài liệu mật cho tòa án theo hình thức không có bên kia tham gia và được xem xét trong phòng kín.

Nói cách khác, tòa cấp dưới giờ đây phải đánh giá toàn bộ hồ sơ hành chính, bao gồm cả chứng cứ mật, trước khi quyết định căn cứ nói trên có đủ bằng chứng và có thể đứng vững về mặt pháp lý hay không.

Đây là một phán quyết có phạm vi hẹp. Tòa không kết luận DJI không liên quan đến lĩnh vực quốc phòng Trung Quốc, không bác bỏ mọi căn cứ mà chính phủ Mỹ đưa ra và cũng không yêu cầu xóa tên DJI khỏi danh sách ngay lập tức. Theo các tường thuật về phán quyết, tòa phúc thẩm đã bác ba lập luận rộng hơn của DJI, trong khi vấn đề hồ sơ mật được trả lại cho tòa cấp dưới xem xét.

Vì sao vấn đề hồ sơ mật đáng chú ý?

Các quyết định liên quan đến an ninh quốc gia thường dựa một phần vào thông tin mà chính phủ cho rằng không thể công khai. Phán quyết mới không ngăn Bộ Quốc phòng sử dụng chứng cứ mật. Thay vào đó, tòa yêu cầu thẩm phán phải xem xét những tài liệu mà chính phủ dựa vào khi phần hồ sơ công khai không tự nó giải thích được một kết luận quan trọng.

Điểm này có thể ảnh hưởng đến các công ty khác cũng phải đối mặt với những quyết định chỉ định tương tự. Cơ quan chính phủ có thể bảo vệ thông tin nhạy cảm khỏi việc công bố rộng rãi, nhưng tòa án vẫn phải tiến hành một quy trình kiểm tra thực chất đối với bằng chứng đứng sau quyết định hành chính. Vì vậy, vụ DJI không chỉ liên quan đến tình trạng hiện tại của công ty mà còn đặt ra câu hỏi về cách tòa án giám sát các quyết định an ninh quốc gia.

Người mua drone và ngành nông nghiệp cần hiểu gì?

DJI sản xuất drone dân dụng và thương mại được chính phủ, doanh nghiệp và người dùng cá nhân sử dụng. Các ứng dụng thương mại gồm chụp ảnh, kiểm tra, an toàn công cộng, lập bản đồ và hoạt động nông nghiệp.

Trong nông nghiệp, các nền tảng drone có thể hỗ trợ chụp ảnh đồng ruộng, theo dõi cây trồng, lập bản đồ và quy trình phun hoặc bón chính xác. Grand View Research ước tính thị trường drone nông nghiệp Mỹ đạt 506,3 triệu USD vào năm 2024 và liệt kê DJI trong nhóm doanh nghiệp đang hoạt động trên thị trường này.

Phán quyết của tòa phúc thẩm không tự động thay đổi mọi thứ mà khách hàng Mỹ có thể mua hoặc vận hành. Vụ kiện theo Điều 1260H tách biệt với các hạn chế khác có thể liên quan đến nhập khẩu, mua sắm công, viễn thông, hàng không hoặc cấp phép thiết bị.

Với các trang trại và đơn vị vận hành drone thương mại, thông điệp trước mắt là hoạt động tiếp tục trong bối cảnh pháp lý chưa chắc chắn: DJI vẫn bị chỉ định trong thời gian tòa cấp dưới tiến hành việc xem xét theo lệnh của tòa phúc thẩm. Kết quả cuối cùng có thể ảnh hưởng đến khả năng DJI loại bỏ nhãn này, nhưng riêng quyết định ngày 14/8 chưa gỡ bỏ chỉ định và cũng chưa đưa ra phán quyết cuối cùng về toàn bộ lập luận của công ty.