Robot Trung Quốc rời sân khấu, tiến vào nhà máy

Một số màn trình diễn tiêu biểu cho thấy robot đang được đặt vào cả quy trình thay vì chỉ thực hiện một động tác đơn lẻ:

• UBTECH giới thiệu một dây chuyền logistics phối hợp với khoảng 10 robot hình người. Một số robot nâng và xếp thùng, số khác phân loại hàng hóa, sắp xếp vật liệu và bổ sung hàng, qua đó minh họa cách nhiều robot có thể đảm nhận các nhiệm vụ bổ trợ nhau.
• Galaxea trình diễn robot xác định vị trí, lấy và đóng gói một chai nước được đặt qua mã QR. Công ty cho biết hệ thống hoàn thành công việc trong hơn một phút và đã vận hành tại Bắc Kinh cùng một số thành phố khác. Đây là tuyên bố của doanh nghiệp về việc triển khai, chưa phải bằng chứng độc lập cho hoạt động quy mô lớn.
• Các gian hàng khác giới thiệu robot phân loại bưu kiện, đóng gói điện thoại, hàn, bốc xếp, bổ sung hàng lên kệ, nấu ăn và làm việc nhà. Những nhiệm vụ này kiểm tra khả năng thao tác và kết nối quy trình trực tiếp hơn so với nhảy múa hay đua tốc độ.

WRC chia các ứng dụng thành nhiều nhóm, gồm sản xuất, dịch vụ ăn uống và bán lẻ, y tế và chăm sóc người cao tuổi, cứu hộ khẩn cấp. Trong tương lai gần, cơ hội thương mại nhiều khả năng tập trung trước hết ở những môi trường có cấu trúc rõ ràng như nhà máy, kho hàng và các tuyến kiểm tra, nơi nhiệm vụ, ranh giới an toàn và điều kiện vận hành có thể được xác định cụ thể.

Nhà máy và logistics là phép thử đầu tiên

Các hãng xe Trung Quốc nằm trong nhóm khách hàng tiềm năng quan trọng nhất. Reuters đưa tin gần 10 nhà sản xuất ô tô lớn, trong đó có BYD và SAIC, đang thử nghiệm các hệ thống “trí tuệ hiện thân” cho việc vận chuyển vật liệu và nạp linh kiện lên dây chuyền sản xuất. Unitree cũng cho biết robot của họ đang được thử nghiệm trên dây chuyền lắp ráp ô tô và trong các nhà máy của chính công ty.

Những ứng dụng này có giá trị vì chúng tạo ra phép thử thương mại rõ ràng hơn một màn trình diễn duy nhất. Robot trong nhà máy phải lặp lại một nhiệm vụ trong thời gian dài, xử lý lỗi, phối hợp với thiết bị hiện có và chứng minh rằng chi phí mua hoặc vận hành là hợp lý. Robot kho hàng cũng phải nhận diện vật thể đáng tin cậy, di chuyển an toàn và kết nối với hệ thống đặt hàng, quản lý tồn kho.

Thành phần các đơn vị tham gia WRC cho thấy đây không chỉ là bài toán phần cứng. Các nhà phát triển thuật toán, nhà cung cấp camera 3D và pin, nhà sản xuất robot cùng người dùng công nghiệp được đưa vào cùng một thị trường. Điều này phản ánh nỗ lực rút ngắn quãng đường từ linh kiện, dữ liệu huấn luyện đến hệ thống có thể triển khai cho khách hàng.

Trung Quốc xây “trường dạy nghề” cho robot

Robot vật lý cần nhiều hơn một mô hình ngôn ngữ lớn và nguyên mẫu được đánh bóng. Chúng cần dữ liệu từ camera, cảm biến lực và thao tác do con người hướng dẫn, cùng quá trình luyện tập lặp đi lặp lại trong những môi trường gần với nơi robot sẽ làm việc.

Trung Quốc hiện có hơn 70 cơ sở huấn luyện trí tuệ hiện thân; 46 cơ sở khác được cho là đang xây dựng hoặc lên kế hoạch. Những nơi này thu thập dữ liệu điều khiển từ xa và dữ liệu cảm biến, đồng thời cho robot lặp lại các công việc thực tế. Tại một cơ sở thí điểm cấp quốc gia ở Hàng Châu, hơn 140 robot được cho là đang được huấn luyện trong hơn 40 bối cảnh nghề nghiệp, gồm bếp thông minh, kho hàng, nông trại và đường hầm mỏ mô phỏng.

Cơ sở hạ tầng này tạo ra một vòng phản hồi: robot thử làm nhiệm vụ, người vận hành sửa lỗi, dữ liệu mới giúp cải thiện mô hình, rồi hệ thống cập nhật được đưa đi kiểm tra lần nữa. Quy trình đó không bảo đảm robot sẽ sớm tự chủ trong mọi tình huống, nhưng nó giải quyết một nút thắt quan trọng của AI hiện thân: thiếu dữ liệu chất lượng cao trong thế giới thực, gắn với kết quả công việc có thể đo lường.

Chính sách và dòng vốn thúc đẩy triển khai

Bắc Kinh đã đưa trí tuệ hiện thân từ một chủ đề nghiên cứu chuyên biệt trở thành ưu tiên công nghiệp cấp quốc gia. Chính phủ đưa thuật ngữ này vào báo cáo công tác năm 2025. Trong khi đó, Kế hoạch 5 năm lần thứ 15, kéo dài giai đoạn 2026–2030, kêu gọi phát triển AI hiện thân theo hướng đón đầu và xây dựng cơ chế tài trợ, chia sẻ rủi ro cho các ngành công nghiệp mới nổi.

Một kế hoạch hành động quốc gia về robot hình người và huấn luyện AI hiện thân trong môi trường thực đặt mục tiêu xác định hơn 100 kịch bản ứng dụng có giá trị cao. Các thông tin liên quan cho thấy trọng tâm nằm ở sản xuất, dịch vụ công và những nhiệm vụ chuyên biệt như vận hành, kiểm tra và bảo trì.

Thị trường cũng mở rộng song song với sự hỗ trợ chính sách. Doanh thu ngành robot Trung Quốc được báo cáo đã vượt 300 tỷ nhân dân tệ trong năm 2025, sau khi tăng trưởng bình quân hơn 20% mỗi năm trong 5 năm trước đó. Doanh thu nửa đầu năm 2026 được báo cáo đạt 165,5 tỷ nhân dân tệ, tăng 24,5% so với cùng kỳ. Đây là số liệu của toàn ngành robot, không phải bằng chứng cho thấy riêng robot hình người đã có lợi nhuận ở quy mô lớn.

Sự hứng khởi của giới đầu tư thể hiện rõ qua việc Unitree lên sàn STAR Market vào tháng 8/2026. Công ty trở thành nhà sản xuất robot hình người đầu tiên niêm yết trên thị trường cổ phiếu A của Trung Quốc. Giá cổ phiếu mở cửa cao hơn 629,44% so với giá chào bán lần đầu, trước khi kết phiên ở mức cao hơn 460,34%. Màn chào sàn cho thấy khẩu vị đầu tư lớn, nhưng giá cổ phiếu tăng mạnh không đồng nghĩa với bằng chứng về nhu cầu khách hàng bền vững hay hiệu quả vận hành đã được chứng minh.

“Khoảnh khắc ChatGPT” vẫn là dự báo

Mục tiêu dài hạn của ngành không chỉ là chế tạo một robot làm tốt một nhiệm vụ. Đích đến là cỗ máy có thể bước vào một môi trường chưa quen thuộc, hiểu chỉ dẫn bằng ngôn ngữ tự nhiên và hoàn thành phần lớn công việc mà không cần lập trình riêng cho từng nhiệm vụ.

Nhà sáng lập Unitree, ông Wang Xingxing, gọi năng lực đó là phiên bản “khoảnh khắc ChatGPT” của ngành robot. Ông đưa ra kịch bản lạc quan là 2–3 năm và cho rằng mốc muộn nhất có thể là 5–10 năm. Một số bình luận khác trong ngành dự đoán cột mốc tương tự có thể xuất hiện vào cuối năm 2028, nhưng đây vẫn là các dự báo của lãnh đạo doanh nghiệp và nhân vật trong ngành, chưa phải đồng thuận đã được xác lập.

Bằng chứng tại WRC 2026 ủng hộ một kết luận hẹp hơn: Trung Quốc đang nhanh chóng chuyển từ trình diễn công nghệ sang thử nghiệm và triển khai theo từng kịch bản. Tuy nhiên, những gì diễn ra tại hội nghị chưa chứng minh rằng robot hình người đa năng đã có thể hoạt động ổn định và hiệu quả về chi phí trong phạm vi nhiệm vụ mở rộng, khó đoán mà người dùng kỳ vọng.

Nên theo dõi điều gì tiếp theo?

Giai đoạn tiếp theo cần được đánh giá bằng dữ liệu vận hành, không phải vũ đạo. Những câu hỏi đáng chú ý gồm:

1. Robot có thể làm việc lặp lại không? Hãy tìm các số liệu được công bố về thời gian hoạt động, tỷ lệ hoàn thành nhiệm vụ và hiệu suất trong thời gian dài.
2. Robot cần con người can thiệp đến mức nào? Một robot phải được điều khiển từ xa liên tục không tương đương với một lao động tự chủ.
3. Robot có thể tự xử lý lỗi không? Môi trường làm việc thực tế luôn có vật thể đặt sai vị trí, mặt bằng thay đổi và chướng ngại vật bất ngờ.
4. Bài toán kinh tế có hiệu quả không? Giá mua, bảo trì, năng lượng, đào tạo và chi phí giám sát đều ảnh hưởng đến khả năng sinh lời.
5. Đã có khách hàng trả tiền chưa? Trình diễn, dự án thí điểm và đơn hàng thương mại lặp lại là những cấp độ tiếp nhận hoàn toàn khác nhau.

Bước chuyển của ngành robot Trung Quốc là có thật, nhưng chưa hoàn tất. WRC 2026 cho thấy một hệ sinh thái đang xây dựng các quan hệ đối tác công nghiệp, cơ sở huấn luyện và cơ chế chính sách cần thiết để mở rộng quy mô. Phép thử quyết định sẽ diễn ra khi robot phải tạo ra sản lượng đáng tin cậy ngoài phòng triển lãm — và tiếp tục làm được điều đó sau khi sự mới lạ đã qua đi.